Тэадора Абіянг Нгема Мбасога (; нар. 5 чэрвеня 1942, Акаакан, Іспанская Гвінея) — дзяржаўны, ваенны і палітычны дзеяч Экватарыяльнай Гвінеі, прэзідэнт Экватарыяльнай Гвінеі (з 1979 года). Прыйшоў да ўлады ў выніку ваеннага перавароту, зрынуўшы дыктатарскі рэжым свайго роднага дзядзькі — Франсіска Масіяса Нгемы Біёга.

Біяграфія Нарадзіўся 5 чэрвеня 1942 года ў Акааканэ. Па этнічнай прыналежнасці — фанг. Выхадзец з уплывовага клана Эсангі. Скончыў школу ў Баце. З 1969 года з’яўляўся камандуючым Заходняй ваеннай акругай краіны, а ў 1975 годзе стаў камандуючым Нацыянальнай гвардыі. 8 студзеня 1976 года ён аддаў загад штурмаваць консульства Нігерыі, у выніку чаго 11 чалавек загінулі, а ў снежні таго ж года асабіста арыштаваў больш за сотню грамадзянскіх чыноўнікаў, якія пратэставалі супраць эканамічнай палітыкі яго дзядзькі.

3 жніўня 1979 года падпалкоўнік Тэадора Абіянг узначаліў ваенны пераварот, ажыццёўлены 400 наймітамі з Марока, зрынуўшы пажыццёвага прэзідэнта краіны, свайго роднага дзядзьку — Франсіска Масіяса Нгему. Зрынуты прэзідэнт паўстаў перад судом, які 29 верасня прысудзіў яго да смяротнага пакарання, пасля чаго ён у той жа дзень быў расстраляны. 12 кастрычніка Абіянг стаў новым прэзідэнтам краіны.

У 1981 годзе ён атрымаў воінскае званне палкоўніка. 15 жніўня наступнага года ў краіне прайшоў рэферэндум, па выніках якога была прынятая новая канстытуцыя. Са студзеня 1986 года Тэадора Абіянг адначасова займае таксама пасаду міністра абароны краіны.

У 1991 годзе на шэльфе ў тэрытарыяльных водах Экватарыяльнай Гвінеі былі выяўленыя шырокія запасы нафты. 17 лістапада таго ж года на рэферэндуме была прынятая новая канстытуцыя, якая ўстанавіла шматпартыйную сістэму.

25 лютага 1996 года ў краіне прайшлі прэзідэнцкія выбары, перамогу на якіх атрымаў адзіны кандыдат Тэадора Абіянг Нгема Мбасога, які набраў 97,85 % галасоў. Апазіцыя тады байкатавала выбары. На наступных прэзідэнцкіх выбарах, якія прайшлі 15 снежня 2002 года, ён быў зноў пераабраны, набраўшы 97,1 % галасоў.

У краіне квітнее культ асобы прэзідэнта. У 2003 годзе дзяржаўнае радыё абвясціла, што Тэадора Абіянг Нгема «падобны да Бога на нябёсах» і знаходзіцца «у пастаянным кантакце з Усемагутным», прычым прэзідэнт валодае «усёй уладай над людзьмі і рэчамі». Па дадзеных амерыканскага часопіса «Parade» на 2003 год Тэадора Абіянг Нгема Мбасога займаў шостае месца ў дзесятцы горшых дыктатараў сучаснасці.

Па дадзеных часопіса Forbes у 2006 годзе маёмасць Абіянг ацэньвалася ў 600 млн долараў, а сам ён займаў восьмае месца ў спісе самых багатых кіраўнікоў свету. У 2007 годзе ён прапанаваў унесці змяненне ў канстытуцыю, дадаўшы да іспанскай і французскай трэцюю афіцыйную мову — партугальскую.

У 2013 годзе КНДР узнагародзіла Тэадора Абіянг Нгема Мбасога прэміяй імя Кім Чэн Іра.

У верасні 2016 года галоўны рэдактар ліберыйскай газеты New Democrat быў затрыманы за публікацыю артыкула, які абвінавачвае Тэадора Абіянга Нгема Мбасога ў канібалізме.

У лістападзе 2021 года Тэадора Абіянг Нгема Мбасога быў прызначаны на з’ездзе сваёй партыі кандыдатам на шосты тэрмін на выбарах 2022 года.

Спробы перавароту

6 сакавіка 2004 года ў аэрапорце Харарэ (Зімбабвэ) уладамі Рэспублікі быў арыштаваны брытанец Сайман Ман, які сустракаў Boeing-727 з 64 пасажырамі, які ляцеў з ПАР. Неўзабаве высветлілася, што пасажыры гэтага самалёта з’яўляюцца наймітамі, якія ляцелі ў Экватарыяльную Гвінею для ўдзелу ў звяржэнні Тэадора Абіянга Нгемы Мбасога. Праз некалькі дзён у самой Экватарыяльнай Гвінеі было арыштавана 15 замежных грамадзян, якія абвінавачваюцца ў спробе звяржэння прэзідэнта краіны, 11 з якіх суд прысудзіў да розных тэрмінаў турэмнага зняволення, 1 памёр падчас следства (па некаторых дадзеных, ад катаванняў), а астатнія былі апраўданыя. У змове апынуўся замяшаны сын Маргарэт Тэтчэр — Марк, які ў 2005 годзе прызнаўся ў аказанні садзейнічання пры набыцці верталёта, які мог выкарыстоўвацца пры ажыццяўленні змовы. Аднак ён адзначыў, што нічога не ведаў пра планы змоўшчыкаў. Арыштаваны ж у Зімбабвэ брытанец таксама заявіў на судзе, што да перавароту мелі дачыненне Іспанія, ЗША і ПАР, а галоўным арганізатарам з’яўляўся ліванскі нафтавы магнат Эліла Каліла.

17 студзеня 2009 года група ўзброеных людзей, пераправіўшыся на лодках на востраў Біёка, атакавалі прэзідэнцкі палац, але падчас перастрэлкі адзін з нападнікаў быў забіты. Спачатку ўлады абвінавацілі ў атацы членаў Руху за вызваленне дэльты Нігера, затым былога лідара апазіцыйнай партыі «Народны саюз» Фаўсціна Онда Эбангу. 21 жніўня 2010 года суд, прызнаўшы вінаватымі ў арганізацыі нападу, а таксама ў тэрарызме і дзяржаўнай здрадзе, прысудзіў да смяротнага пакарання капітана сухапутных войскаў Хасэ Абеса Нсуе Нчаму, яго намесніка Мануэля Ндонг Ансеме, экс-кіраўніка мытні краіны Хакінта Міча Абіянгу і супрацоўніка службы бяспекі прэзідэнта Аліпіа Ндонг Асуму. Неўзабаве пасля вынясення прысуду падсудныя былі пакараныя. Тэадора Абіянг Нгема з гэтай нагоды заявіў: «Гэтыя людзі неслі пагрозу мне, маёй сям’і і майму ўраду. Таму судаводства ў дачыненні да іх было хуткім».

У 2017 годзе, імкнучыся засцерагчыся ад уплыву апазіцыі, прэзідэнт перавёў сталіцу ў новы горад у джунглях у глыбіні кантынентальнай часткі краіны — Сьюдад-дэ-ла-Пас.

Прыватнае жыццё У цяперашні час Абіянг пакутуе на рак, і разглядаецца пытанне аб яго спадчынніку. Сын прэзідэнта, Тэадор Абіянг-малодшы, больш вядомы пад імем Тэадорын, падазраецца ўладамі ЗША ў карупцыі: ён валодае раскошнай вілай ў Малібу (штат Каліфорнія), якую набыў за 35 млн долараў. Тэадор праз цэнтральны банк Францыі перавёў у 2005—2006 гадах у банкі ЗША буйную суму грошай, якія незаконна прысвоіў раней, падчас працы міністрам сельскай гаспадаркі і лесаперапрацоўчай прамысловасці ва ўрадзе свайго бацькі.

Сям’я і ўлада Тэадора Абіянг Нгему Мбасога часта прызначаў на вышэйшыя дзяржаўныя пасады сваіх сваякоў.

Тэадор Нгема Абіянг Мангу — сын прэзідэнта ад першага шлюбу, у розны час працаваў міністрам лесу, рыбнай гаспадаркі і навакольнага асяроддзя (2001—2003), міністрам інфраструктуры і лесу (2003—2004), а з 2004 года ўзначальвае Міністэрства сельскай гаспадаркі і лесу. Габрыэль Мбега Абіянг Ліма — сын прэзідэнта ад другога шлюбу, з’яўляўся дзяржаўным сакратаром па здабыўной прамысловасці і вуглевадародах (2001—2004), затым быў прызначаны намеснікам міністра горназдабыўной прамысловасці, прамысловасці і энергетыкі. Антоніа Мба Нгема — малодшы брат прэзідэнта, працаваў генеральным дырэктарам паліцыі, а ў 2004 годзе ён стаў міністрам нацыянальнай абароны. Алехандра Эвуна Авона Асангона — дзядзька па бацьку, быў кіраўніком адміністрацыі прэзідэнта ў рангу міністра. Дэметрыа Эла Ндонг Нсефуму — дзядзька па бацьку, з 2003 па 2006 гады займаў пасаду першага віцэ-прэм’ера па пытаннях унутранай палітыкі і адначасова міністра транспарту, тэхналогіі, пошт і тэлекамунікацый (2003—2006). Хаімэ Абама Авона Нчама — дзядзька па бацьку, выконваў абавязкі міністра інфраструктуры і лесу (2003—2004). Рубен Нсуе Маі — стрыечны брат, працаваў міністрам юстыцыі і па справах рэлігіі (2001—2004). Крыстабаля Менана Эла — стрыечны брат, у 2001 годзе быў прызначаны міністрам здабыўной прамысловасці і энергетыкі, а ў 2004 годзе — міністрам адукацыі, навукі і спорту. Пастар Міча Онда Біле — стрыечны брат, у 2003 годзе стаў міністрам замежных спраў, міжнароднага супрацоўніцтва і сувязяў з франкамоўнымі краінамі. Тэрэза Эфа Асангона — стрыечная сястра, узначальвала Міністэрства сацыяльных спраў і па справах жанчын (2001—2004), затым стала паслом Экватарыяльнай Гвінеі на Кубе (з 2006). Бальтазар Энгонга Эджа — пляменнік, працаваў міністрам эканомікі Экватарыяльнай Гвінеі (2001—2004). Мельхор Эсан Эджа — пляменнік, з’яўляецца дзяржаўным сакратаром па пытаннях казначэйства і бюджэту.

Ключавыя пасады ў дзяржаве атрымалі таксама сваякі жонкі прэзідэнта.

Марселіна Марселіна Ойна Нтутуму — брат жонкі, у 2001 годзе быў прызначаны міністрам транспарту і сувязі, а ў 2004 годзе першым намеснікам прэм’ер-міністра па пытаннях унутранай палітыцы, застаючыся на гэтай пасадзе да 2006 года. Лукас Нгема Эвона Мбанг — брат жонкі, узначальваў міністэрства інфармацыі, культуры і турызму (2001—2003), затым міністэрства па справах моладзі і спорту (2003—2004). Францыска Эду Акома — брат жонкі, стаў намеснікам міністра нацыянальнай бяспекі. Віктарыана Нчама Нсе Акома — сястра жонкі, працавала дзяржаўным сакратаром па замежных справах (2003).

Спасылкі

Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі