Брамбі — свойскія коні, якія жывуць у Аўстраліі. Брамбі паходзяць ад збеглых або згубленых коней, асобныя групы атрымалі назвы «моб» або «бэнд».
Здзічэлыя коні сустракаюцца ў многіх раёнах Аўстраліі, самая вялікая іх папуляцыя на Паўночнай тэрыторыі, другая па колькасці жыве ў Квінслендзе, шырока вядомыя брамбі ў рэгіёне Аўстралійскіх Альпаў. Іх папуляцыі маюцца ў нацыянальных парках у штаце Вікторыя, і нацыянальным парку Касцюшка ў Новым Паўднёвым Уэльсе і у Квінслендзе. Часам іх і прыручваюць для выкарыстання ў , у якасці на фермах або , а таксама ў якасці , , верхавых коней і прагулачных конейDobbie, W. R., Berman, D. M., & Braysher, M. L. (1993). Managing Vertebrate Pests: Feral horses. Canberra: Australia Government Publishing Service..
Эколагі і ўрад разглядаюць іх як шкоднікаў і пагрозу мясцовым экасістэмам, але з іншага боку яны маюць каштоўнасць, як частка спадчыны Аўстраліі. Ахвотныя працуюць над прадухіленнем жорсткага абыходжання або знішчэння брамбі, вяртаннем у звыклае асяроддзе асобін, што былі адлоўлены.
У Аўстраліі няма вядомых драпежнікаў дзікіх коней, хоць не выключана, што дзінга або дзікія сабакі часам здабываюць жарабят. У сярэднім штогод гіне 20 % папуляцыі брамбі, у асноўным ад засухі, атрутных раслін і паразітаў. Нешматлікія дзікія коні дасягаюць 20-гадовага ўзросту. Максімальна магчымая хуткасць павелічэння колькасці дзікіх коней складае 20-25 % у год.
Гісторыя
Паходжанне тэрміна Тэрмін брамбі адносіцца да дзікіх коней у Аўстраліі. Ранейшыя тэрміны XIX стагоддзя для дзікіх коней у сельскай мясцовасці Аўстраліі ўключалі ў сябе «чыстаскурыя» () і «скраберы» Morris, p.58.
Самае ранняе вядомае выкарыстанне тэрміну брамбі ў маўленні (1862, запісана ў 1896) на раўнінах вакол рэк і на поўначы Новага Паўднёвага Уэльса«BRUMBY», The Sydney Morning Herald 18 Aug 1896 Page 7. Два найстарэйшыя вядомыя з’яўленні ў друку (з ў 1871WALGETT,The Maitland Mercury and Hunter River General Advertiser, 10 October 1871, page 3 і у 1874ST. GEORGE ANNUAL RACES, Dalby Herald And Western Queensland Advertiser, 25 April 1874, page 3) абодва з гэтага рэгіёну, а два наступныя — лісты ў «» у 1874A Voice from the Border, The Queenslander (Brisbane, Qld. : 1866—1939), 12 Dec 1874, Page 9 і 1875Buzzes from Borderland, The Queenslander, 20 March 1875, page7 — ад самаапісанага «забойцы брамбі», які жыве ў Бубера, недалёка ад , на ўсходзе. У першых двух артыкулах брамбі выкарыстоўваецца ў метафарах з адценнем непаўнавартаснай жывёлы, а два лісты з Бубера апісваюць праблему брамбі і малююць цяжкасці брамбі-стралка.
Увогуле за дзесяць гадоў пасля таго першага (1871) з’яўлення пошук «» у аўстралійскіх газетах знайшоў яшчэ толькі 23 артыкулы ў газетах і альманаху, якія змяшчаюць слова брамбі, якое азначае дзікі конь, плюс пяць выпадкаў, калі адзін з гэтых артыкулаў быў скапіяваны ў іншую газету. Чатыры з гэтых выпадкаў былі з артыкулам «Адстрэл брамбі»BRUMBIE SHOOTING, The Australasian (Melbourne, Vic. : 1864—1946), Sat 27 Nov 1875,Page 7 з альманаха Munro’s Port Curtis Almanac and Miners' and Settlers' Companion за 1876 год. Ва ўсіх 15 з 24 артыкулаў гаворка ішла пра або паляванне на іх.
Увогуле з гэтых артыкулаў відаць, што брамбі было новым словам і, такім чынам, верагодна, незнаёмым чытачам газет у той час (1870-я гады)A DAY’S RIDE AFTER WILD HORSES, The Australasian, 24 June 1876,page 7, напрыклад, яго прыходзіцца пазначаць такім чынам: «ці ведаюць вашы гарадскія чытачы, што гэта такое, — ці хто, або што такое „брамбі“? Гэта проста азначае дзікі конь». Іншыя артыкулы ідуць за словам брамбі са значэннем — звычайна дзікі конь або конь без таўра, некаторыя дадаюць, што гэта слова з буша або Квінсленда.
Часопіс «Australasian» з Мельбурна ў 1880 годзе гаварыў, што брамбі — гэта бушавая назва ў Квінслендзе для «дзікіх» коней. У 1885 годзе часопіс «Once a Month» выказаў здагадку, што брамбі — гэта тэрмін Новага Паўднёвага Уэльса, а паэт заявіў ва ўступе да сваёй паэмы «Станцыя брамбі», апублікаванай у «» у 1894 годзе, што брамбі — гэта слова абарыгенаў для называння дзікага каня. Яго паходжанне незразумела і магло адбыцца з адной або некалькіх з наступных магчымасцей:
Коні, пакінутыя сяржантам Джэймсам Брамбі са сваёй уласнасці ў Малгрэйв-Плейс у Новым Паўднёвым Уэльсе, калі ён ад’язджаў на Тасманію ў 1804 годзеADB: Brumby, James Retrieved 2009-12-16 Абарыгеннае слова , што азначае «дзікі» на мове карэнных аўстралійцаў Піджара на рэках і ў паўднёвым КвінслендзеThe History of theGuy Fawkes River Australian Brumbies and the Brumbies of the Northern Tablelands Retrieved 2009-12-23. Мяркуецца, што тэрмін распаўсюдзіўся з гэтай акругі прыкладна ў 1864 годзеMorris, Edward E., (1898, London, Macmillan & Co, reprinted 1973, SUP) A dictionary of Austral English, Sydney University Press, p.58. ISBN 0424063905 У лісце ў 1896 года ў газету «» гаворыцца, што ў абарыгенаў рэк , Небіне, і для называння коней выкарыстоўваюць слова «baroombie»Scrubber to Brumby Brumby shooting Барамба называлі ручай і станцыю ў Квінслендскім раёне , заснаваную ў 1840-х гадах і пазней закінутую, з-за чаго мноства коней збеглі ў дзікую прыродуChisholm, Alec H. (ed.), The Australian Encyclopaedia, Vol. 2, p. 170, «Brumby», Halstead Press, Sydney, 1963. Таксама было выказана меркаванне, што назва паходзіць ад ірландскага слова bromach або bromaigh, што азначае «жарабец»
Ранні імпарт коней Упершыню коні прыбылі ў Аўстралію ў 1788 годзе з Першым флотам . Іх завозілі для сельскагаспадарчых і падсобных работ; прагулкі на конях і гонкі не былі асноўнымі відамі дзейнасці. Лічыцца, што да 1800 года толькі каля 200 коней дасягнулі Аўстраліі. сталі папулярнымі прыкладна ў 1810 годзе, што прывяло да прытоку імпартаваных коней, у асноўным з Англіі. Да 1820 года у Аўстраліі жылі прыкладна 3500 коней, а да 1850 года гэтая колькасць вырасла да 160 000, у асноўным дзякуючы натуральнаму прыростуDobbie, W. R., Berman, D. M., & Braysher, M. L. (1993) «Managing vertebrate pests: Feral horses.» Canberra: Australia Government Publishing Service. Доўгае падарожжа па моры з Англіі, Еўропы і Азіі вытрымлівалі толькі самыя моцныя коні, ствараючы моцнае і жыццяздольнае пагалоўе ў АўстралііMcKnight, T. (1976) «Friendly vermin — Survey of feral livestock in Australia.» Berkeley: University of California Press.
Паходжанне дзікіх статкаў
Верагодна, коні былі абмежаваныя ў асноўным аколіцамі Сіднея да пачатку XIX стагоддзя, калі пасяленцы ўпершыню перасеклі Блакітныя горы і пачалі экспансію ўглыб краіны. Коні патрабаваліся для падарожжаў, а таксама для пагону буйной рагатай жывёлы і авечак па меры росту жывёлагадоўчай прамысловасці. Першая справаздача аб збеглым кані была ў 1804 годзе, а да 1840-х гадоў некаторыя коні збеглі з населеных рэгіёнаў Аўстраліі. Цалкам верагодна, што некаторыя ўцяклі з-за таго, што не былі належным чынам устаноўлены агароджы, калі тыя наогул існавалі, але лічыцца, што большасць аўстралійскіх коней сталі , таму што іх выпусцілі ў дзікую прыроду і пакінулі на волю лёсуBerger, J. (1986) Wild horses of the Great Basin. Sydney: University of Chicago Press.. Магчыма, гэта было вынікам таго, што жывёлаводы пакідалі свае паселішчы і, такім чынам, сваіх коней з-за засушлівых умоў і незнаёмай зямлі, што ў сукупнасці ўскладняла земляробства ў Аўстраліі. Пасля Першай сусветнай вайны попыт на коней з боку сіл абароны знізіўся з ростам механізацыі, што прывяло да росту колькасці непажаданых жывёл, якіх часта выпускалі на волю. На працягу XX стагоддзя замена коней машынамі ў сельскай гаспадарцы прывяла да далейшага скарачэння попыту і, магчыма, таксама спрыяла павелічэнню колькасці дзікіх папуляцыйNimmo, Dale Graeme; Miller, Kelly K. (2007) Ecological and human dimensions of management of feral horses in Australia: A review. Wildlife Research, 34, 408-17..
На пачатак XXI стагоддзя па кантыненце ў Аўстраліі блукала не менш за 400 000 конейDawson, M. J., Lane, C. & Saunders, G. (2006) Proceedings of the National Feral Horse Management Workshop, Retrieved 9 May 2008 from http://www.invasiveanimals.com/downloads/FeralHorse_web.pdf. Таксама падлічана, што ў перыяды без папуляцыя дзікіх коней павялічваецца на 20 працэнтаў у годEberhardt, L. L.; Majorowicz, A. K.; Wilcox, J. A.(1982). «Apparent rates of increase for two feral horse herds.» Journal of Wildlife Management, 46, 367—374.. Засуха і лясныя пажары з’яўляюцца прыроднымі пагрозамі. Нягледзячы на колькасць папуляцыі, здзічэлыя коні звычайна лічацца ўмераным шкоднікамBomford, M., & Hart, Q. (2002). «Non-indigenous vertebrates in Australia.» In Biological invasions: Economic and environmental costs of alien plant, animal, and microbe species. David Pimental (Ed.). Boca Raton: CRC Press.. Там, дзе ім дазволена наносіць шкоду расліннасці і выклікаць эрозію, уздзеянне на навакольнае асяроддзе значнае і па гэтай прычыне можа разглядацца як сур’ёзная экалагічная пагроза. Аднак, паколькі яны таксама маюць культурную і патэнцыйную эканамічную каштоўнасць, кіраванне брамбі ўяўляе складаную праблему.
Брамбі, што блукаюць у Аўстралійскіх Альпах на паўднёвым усходзе Аўстраліі, як мяркуюць, з’яўляюцца нашчадкамі коней, якімі валодаў жывёлагадоўца і піянер Chisholm, Alec H. (ed.), The Australian Encyclopaedia, Vol. 2, p. 170, «Brumby», Halstead Press, Sydney, 1963. Здзічэлыя коні ў ў асноўным паходзяць з пагалоўя, выпушчанага мясцовым конегадоўцам пасля 1952 года. Да гэтай даты ў парку не было значнай доўгатэрміновай папуляцыі «дзікіх» коней.
Пангарскія брамбі На ўзбярэжжы на поўдзень ад Джэралдтана, Заходняя Аўстралія, брамбі вядомыя як «пангарскія поні», бо яны, імаверна, нясуць рэдкі ген , што з’яўляецца прычынай своеасаблівай афарбоўкі коней, якая адрозніваецца бледнымі валасамі вакол вачэй, пысы і ніжняй часткі цела. Гэты афарбоўка шырока вядомы як мучная і сустракаецца ў асноўным у шэрагу старых парод, такіх як брытанскія поні, , і нават бельгійскія рабочыя коні. Ген выклікае асвятленне частак поўсці коні, у выніку чаго пыса, перадплечча, бакі і жывот афарбоўваюцца ў мучны колер. Часам гэта можна ўбачыць у коней з колеру грывамі і хвастаміHoofbeats: Pangare Ponies Retrieved 2009-12-16.
Падобна на тое, што пангарскія брамбі добра прыстасаваліся да прыбярэжнага асяроддзя, дзе яны ядуць лябеднік, якому, здаецца, не наносяць шкоды. і Асацыяцыя коней спадчыны глыбінкі Заходняй Аўстраліі (OHHAWA) вядуць маніторынг гэтых канкрэтных брамбі, каб забяспечыць дбайнае абыходжанне з гэтымі незвычайнымі дзікімі коньміWild horses of WA: The Pangare Ponies Retrieved 2009-12-16 .
Выкарыстанне
Брамбі адлоўліваюцца, аснашчаюцца нашыйнікамі і выкарыстоўваюцца ў шырокіх параўнальных даследаваннях уплыву мясцовасці на марфалогію і здароўе капытоў розных коней. Іх шляхі перамяшчэння, дыета, схемы паення і структура статкаў адсочваюцца і запісваюццаUniversity of Queensland: Australian Brumby Research Unit Retrieved 2011-08-15.
Злоўленых брамбі можна навучыць як пастуховых і іншых верхавых коней. Заахвочванне назірання за дзікімі статкамі таксама можа мець патэнцыял у якасці турыстычнай славутасці. Брамбі часам прадаюцца на еўрапейскі рынак пасля іх адлову і ўносяць мільёны долараў у эканоміку Аўстраліі. Прыкладна 30 % коней для экспарту мяса паходзіць ад дзікай папуляцыі. Шкуры і поўсць гэтых коней таксама выкарыстоўваюцца і прадаюццаDobbie, W. R., Berman, D. M., & Braysher, M. L. (1993) «Managing vertebrate pests: Feral horses.» Canberra: Australia Government Publishing Service.
Дзікія брамбі выкарыстоўваюцца ў трэніровачных лагерах брамбі арганізацыямі, што спрыяюць пазітыўнаму ўзаемадзеянню паміж праблемнай моладдзю з групы высокай рызыкі. Гэтыя лагеры звычайна доўжацца некалькі тыдняў, што дазваляе моладзі навучыць дзікага брамбі стаць ціхім, ахвотным сядлавым канём, адначасова паляпшаючы самаацэнку моладзіBrumby camps Retrieved 2011-11-06 .