Рыхард Генрых Людвіг Авенарыус (; , , Францыя — , , Швейцарыя) — швейцарскі філосаф-ідэаліст, адзін з заснавальнікаў эмпірыякрытыцызму. Прафесар Цюрыхскага ўніверсітэта (з 1877 года).
Біяграфія Нарадзіўся ў сям’і кніжнага гандляра і выдаўца Эдуарда Хабермана (5 кастрычніка 1809—20 лютага 1885). Маці Рыхарда Авенарыуса — Сесілія (26 лютага 1815—1893) была зводнай сястрой Рыхарда Вагнера па маці. Авенарыус лацінізаваў сваё прозвішча — у нямецкай мове hafer — авёс, на латыні авёс — avena.
З 1887 года выдаваў часопіс «Квартальнік навуковай філасофіі»Новая философская энциклопедия: в 4 т. / Институт философии Российской академии наук, Национаьный общественно-научный фонд; Научно-редакторский совет.: В. С. Степин [и др.]. Т. 1: А—Д. — Москва: Мысль, 2000. — 721, с. — ISBN 5-244-00962-1.. Пераехаўшы ў Цюрых ажаніўся на Марыі Зэмпер, зводнай сястрыт вядомага заолага Карла Зэмпера.
Філасофія У цэнтры філасофіі паняцце вопыту, ачышчанага ад аб’ектыўнай рэальнасці, у выніку чаго здымаецца процілегласць свядомасці і матэрыі, псіхічнага і фізічнага. Выступаў з суб’ектыўна-ідэалістычнай тэорыяй «прынцыповай каардынацыі» (без суб’екта няма аб’екта, без свядомасці — матэрыі). Прынцып «найменшай траты сіл» на чалавечае пазнанне прывёў Авенарыуса да біялагізму, суб’ектывізму, агнастыцызму.
Творы Критика чистого опыта: в популярном изложении А. Луначарского: с дополнением: Новая теория позитивного идеализма (Holzapfel. Panideal) / Р. Авенариус; критическое изложение А. Луначарского. — Издание 2-е, исправленное. — Москва: URSS, 2008. — 206, с. — (Из наследия мировой философской мысли. История философии). — ISBN 978-5-382-00449-5. О предмете психологии / Рихард Авенариус; Перевод с нем. Ив. Маркова. — Москва: Московское кн-во, 1911. —— 83 с. О предмете психологии / Рихард Авенариус; Перевод с нем. И. Маркова. — 2. изд., стер. — Москва: УРСС, 2003. — 83 с. — (Философия). — ISBN 5-354-00113-7. Человеческое понятие о мире / Рихард Авенариус; Пер. И. Федорова; Под ред. М. Филиппова. — Санкт-Петербург: П.П. Сойкин, ценз. 1901. — 90, с. Философия, как мышление о мире сообразно принципу наименьшей меры сил = Philosophie als Denken der Welt gemass dem Princip des kleinsten Kraftmasses: Prolegomena к Критике чистого опыта / Рихард Авенариус; Перевод И. Федорова; Под редакцией доктора философии М. Филиппова. — Санкт-Петербург: П. П. Сойкин, ценз. 1899. — 50 с. — (Научно-философская библиотека). Человеческое понятие о мире / Рихард Авенариус; Перевод со 2-го (1905 года) посмертного издания Н. Самсонова. — Москва: Книжный магазин «Звено», 1909. — XII, 136 с.
Літаратура
Крыніцы
Спасылкі
Катэгорыя:Філосафы Швейцарыі