Мікалай Іванавіч Масквін (18 снежня 1915, с. Троіцкае, Арлоўская губерня — 22 лютага 2001, Смаленск) — савецкі ваенны дзеяч, партызанскі камандзір у гады Вялікай Айчыннай вайны, партыйны і гаспадарчы работнік, краязнавец. Камандзір 1-й партызанскай брыгады асаблівага злучэння «Трынаццаць», удзельнік абароны Віцебска і Смаленскай бітвы. Аўтар успамінаў пра партызанскі рух. Ганаровы грамадзянін горада Быхава (1983).
Біяграфія
Раннія гады Нарадзіўся 18 снежня 1915 года ў сяле Троіцкае Навасільскага павета Арлоўскай губерні (цяпер Арлоўская вобласць) у сялянскай сям’і. У 1926 годзе з сям’ёй пераехаў у Алтайскі край, дзе скончыў дзевяць класаў школы і два курсы Барнаульскага сельскагаспадарчага тэхнікума, працаваў аграномам у Баеўскім раённым земаддзеле.
Ваенная служба У 1937 годзе прызваны ў Рабоча-сялянскую Чырвоную Армію Баеўскім раённым ваенкаматам Алтайскага краю. Служыў у 75-м кавалерыйскім палку на Далёкім Усходзе, удзельнічаў у баях каля возера Хасан у ліпені—жніўні 1938 года. У 1940 годзе скончыў Горкаўскае ваенна-палітычнае вучылішча імя М. В. Фрунзэ і быў накіраваны палітруком у 444-ы карпусны артылерыйскі полк Беларускай асобнай ваеннай акругі.
Вялікая Айчынная вайна З першых дзён Вялікай Айчыннай вайны — на фронце ў складзе 293-га гарматнага артылерыйскага палка рэзерву Галоўнага камандавання. Удзельнічаў у абарончых баях пад Віцебскам у складзе 153-й стралковай дывізіі.
Падчас баявых дзеянняў полк неаднаразова трапляў у акружэнне, але дзякуючы ўмелай працы Масквіна як палітрука, захоўваў баявы дух і выходзіў з баёў, наносячы праціўніку максімальную шкоду. У ноч на 18 ліпеня 1941 года 12 гармат палка, скрытна перабазаваўшыся, здзейснілі агнявы налёт на аэрадром праціўніка ў раёне Віцебска, нанёсшы яму вялікія страты. На аэрадроме ў гэтую ноч загінула больш за 50 самалётаў, выбухнула бензасховішча і сутачны запас авіябомбаў, на доўгі час была выведзена са строю ўзлётная паласа і сістэма асвятлення лётнага поля.
Пасля чарговага акружэння, пры спробе перайсці лінію фронту, трапіў у палон, але здзейсніў уцёкі. Сабраў у тыле ворага групу байцоў-акружэнцаў і арганізаваў партызанскі атрад. Вясной 1942 года далучыўся да партызанскага атрада «Трынаццаць» пад камандаваннем С. У. Грышына (будучага Героя Савецкага Саюза). Прайшоў шлях ад радавога байца да камандзіра 1-га батальёна, а з чэрвеня 1944 года — камандзіра 1-й партызанскай брыгады асаблівага партызанскага злучэння «Трынаццаць», якое дзейнічала на тэрыторыі Смаленскай і Магілёўскай абласцей.
Пад камандаваннем Масквіна партызаны правялі больш за 200 баявых аперацый, у ходзе якіх: знішчылі 3201 нямецкага салдата і афіцэра пусцілі пад адкос 65 эшалонаў разграмілі 20 варожых гарнізонаў знішчылі 36 аўтамашын у адным баі пад вёскай Пучыкі
Асабліва вызначыўся падчас Баўкінскай блакады восенню 1943 года, калі партызанскае злучэнне на працягу двух тыдняў вяло баі ў поўным акружэнні, адчуваючы востры недахоп прадуктаў і боепрыпасаў.
У ліпені 1944 года брыгада Масквіна злучылася з часцямі 5-й арміі 3-га Беларускага фронту. У жніўні 1944 года быў звольнены ў запас па інваліднасці ў званні капітана.
Пасляваенная дзейнасць Пасля вайны застаўся на Смаленшчыне, займаў розныя кіруючыя пасады: дырэктар племсаўгаса «Сычоўка» (1944—1948) сакратар Шумяцкага райкама КПСС першы сакратар Яршыцкага райкама КПСС старшыня Ельнінскага райвыканкама сакратар Смаленскага абкама КПСС старшыня партыйнай камісіі пры Смаленскім абкаме КПСС
У 1956 годзе завочна скончыў Смаленскі дзяржаўны педагагічны інстытут. Быў дэлегатам XXII з’езда КПСС.
Літаратурная і грамадская дзейнасць Аўтар кніг успамінаў: «Партызанскімі сцежкамі» (1961, перавыдавалася ў 1967 і 1971 гадах, перакладзена на польскую і чэшскую мовы) «Дарогамі баявога братэрства» (1986)
Актыўна ўдзельнічаў у ветэранскім руху, займаўся патрыятычным выхаваннем моладзі. Яго артыкулы публікаваліся ў мясцовых і цэнтральных газетах.
Узнагароды і званні
Дзяржаўныя ўзнагароды Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга (1 чэрвеня 1966) Ордэн Айчыннай вайны I ступені (6 красавіка 1985) Ордэн Айчыннай вайны II ступені Ордэн Чырвонай Зоркі (15 студзеня 1943) Ордэн «Знак Пашаны» (30 жніўня 1971) Медаль «Партызану Айчыннай вайны» I ступені (19 кастрычніка 1944) Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» Юбілейныя медалі Ганаровая грамата Прэзідыума Вярхоўнага Савета РСФСР (18 снежня 1965)
Званні Ганаровы грамадзянін горада Быхаў (1983)
Памяць Памёр 22 лютага 2001 года ў Смаленске, пахаваны на Брацкіх могілках. На доме, дзе ён жыў, усталявана мемарыяльная дошка. Асабісты архіў захоўваецца ў Дзяржаўным архіве Смаленскай вобласці (фонд Р-1501).
Крыніцы
Спасылкі Масквін Мікалай Іванавіч на сайце «Памяць народа» Масквін Мікалай Іванавіч на сайце «Партызаны Беларусі»
Катэгорыя:Нарадзіліся 18 снежня Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1915 годзе Катэгорыя:Нарадзіліся ў Навасільскім павеце Катэгорыя:Памерлі 22 лютага Катэгорыя:Памерлі ў 2001 годзе Катэгорыя:Памерлі ў Смаленску Катэгорыя:Кавалеры ордэна Працоўнага Чырвонага Сцяга Катэгорыя:Кавалеры ордэна Айчыннай вайны I ступені Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны» Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «Партызану Айчыннай вайны» Катэгорыя:Узнагароджаныя медалём «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.» Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Быхава Катэгорыя:Камандзіры партызанскіх злучэнняў, брыгад і атрадаў у гады Вялікай Айчыннай вайны Катэгорыя:Мемуарысты СССР Катэгорыя:Асобы