Тэорыя падштурхоўвання або тэорыя штуршкоў () — канцэпцыя ў паводзінскай эканоміцы, паліталогіі і псіхалогіі, якая апісвае, як можна ўплываць на паводзіны людзей і прыманне рашэнняў без прымусу або забарон. Асноўная ідэя тэорыі — ствараць умовы, у якіх людзі самі выбіраюць "правільныя" або пажаданыя варыянты паводзін, але не абмяжоўваюцца ў альтэрнатывах.
Паходжанне і аўтары Аўтарамі канцэпцыі з’яўляюцца амерыканскія вучоныя Рычард Тэйлер і Кас Санстайн, якія прадставілі яе ў кнізе Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness (2008). Рычард Тэйлер атрымаў Нобелеўскую прэмію па эканоміцы ў 2017 годзе за сваю працу ў галіне паводзінскай эканомікі.
Сутнасць канцэпцыі Пад "падштурхоўваннем" разумеецца любы аспект структуры выбару, які прадказальна ўплывае на паводзіны людзей, не забараняючы ніякіх варыянтаў і не змяняючы істотна іх эканамічных стымулаў. Людзі павінны мець магчымасць лёгка адмовіцца ад прапанаванага варыянту.
Прыклады падштурхоўванняў Размяшчэнне здаровай ежы на ўзроўні вачэй у кавярні для павышэння попыту на яе. Аўтаматычная рэгістрацыя работнікаў у пенсійныя праграмы з магчымасцю адмовы. Тэкставыя паведамленні з напамінамі пра візіт да лекара. Выкарыстанне сацыяльных норм ("90% людзей ужо зрабілі гэта") для павелічэння ўдзелу ў грамадскіх ініцыятывах.
Крытыка Крытыкі сцвярджаюць, што падштурхоўванне можа стаць формай маніпуляцыі. Ставіцца пад пытанне этычнасць уплыву на выбар без поўнай інфармаванасці чалавека. Эфектыўнасць падштурхоўванняў можа быць абмежаванай у доўгатэрміновай перспектыве.
Звязаныя паняцці Паводзінская эканоміка Кагнітыўныя скажэнні Псіхалогія прыняцця рашэнняў Рацыянальны выбар
Літаратура Thaler, Richard H.; Sunstein, Cass R. (2008). Nudge: Improving Decisions About Health, Wealth, and Happiness. Yale University Press. ISBN 978-0-300-12223-7. Нобелеўская прэмія Рычарду Талеру What is Nudge Theory? What is Nudge Theory? Nudge theory 10 Examples of Nudge Theory
Катэгорыя:Псіхалогія Катэгорыя:Паліталогія Катэгорыя:Эканоміка