Ганс Маер (таксама вядомы як Іаган I Маер; ; памёр у 1610 годзе) — нямецкі і балтыйскі людвісар (ліцейшчык гармат і званоў), заснавальнік рыжскай галіны знакамітай ліцейнай дынастыі Маераў. Лічыцца адным з найлепшых майстроў мастацкага і ваеннага ліцця, якія калі-небудзь працавалі на тэрыторыі сучаснай Латвіі. Яго творы распаўсюдзіліся не толькі ў Прыбалтыцы, але і на землях Вялікага Княства Літоўскага.
Біяграфія Ганс Маер паходзіў з Паўночнай Германіі і размаўляў (і пісаў) на ніжненямецкай мове. Верагодна, у пачатку сваёй кар'еры ён працаваў як вандроўны падмайстар у Любеку. Гэта пацвярджаецца дакументамі аб яго спрэчцы з любекскай гільдыяй ліцейшчыкаў, якая пазней абвінаваціла яго ў пераманьванні памочнікаў. Таксама з дакументаў вынікае, што Маер пэўны час знаходзіўся на вайсковай службе, бо прафесія ліцейшчыка гармат мела выключнае значэнне для тагачасных армій.
У другой палове XVI стагоддзя Маер прыбыў у Рыгу, якая на той час была буйным нямецкамоўным эканамічным цэнтрам. Спачатку ён працаваў памочнікам гарадскога ліцейшчыка Міхеля Баера. Да 1582 года ён фактычна пераняў яго майстэрню, а ў 1585 годзе афіцыйна быў прызначаны яго пераемнікам. Маер доўгі час знаходзіўся ў канфлікце з мясцовай рамеснай гільдыяй і быў прыняты ў яе рады толькі ў 1594 годзе. Пра гэтыя цяжкасці сведчыць надпіс на зване, які ён адліў для рыжскай царквы Святога Пятра ў 1585 годзе:
Маер быў жанаты двойчы. Пра яго першую жонку вядома мала (любекскія канкурэнты пагардліва называлі яе «салдацкай дзеўкай»). Другой жонкай стала Катарына Бордынк, дачка заможнага рыжскага грамадзяніна.
Ганс Маер памёр увесну 1610 года, пахаваны 29 красавіка. Пасля яго смерці ўдава Катарына працягвала кіраваць майстэрняй да 1612 года, калі яе пераняў іншы майстар — Медардус Гесус. Сыны Ганса Маера — Георг, Герхард II і Іаган II — працягнулі бацькоўскую справу і сталі кіраўнікамі каралеўскіх ліцейняў у Рызе, Стакгольме і Капенгагене адпаведна.
Творчасць Маер вылучаўся надзвычай высокім тэхнічным майстэрствам і мастацкім афармленнем сваіх вырабаў. Ён шчодра ўпрыгожваў гарматы і званы рэльефнымі арнаментамі, гербамі і падрабязнымі надпісамі.
Да нашага часу захавалася некалькі выбітных гармат майстра, якія першапачаткова абаранялі бастыёны Рыгі, а пазней трапілі ў калекцыі музеяў Санкт-Пецярбурга і Рыгі. Сярод іх: Гармата «Марс» (21-фунтавая, 1586 год). Гармата «Самсон Моцны» (37-фунтавая, 1587 год). Гармата «Іаган» (1600 год) — упрыгожана вытанчаным вінаградам (задняй часткай гарматы). Гармата «Сатурн» (12-фунтавая, 1600 год). Гармата «Журавель» (4-фунтавая, 1609 год).
Працы для Вялікага Княства Літоўскага Майстэрня Ганса Маера ў Рызе выконвала прэстыжныя заказы не толькі для Лівоніі, але і для суседняга Вялікага Княства Літоўскага. Згодна з інвентарамі і захаванымі помнікамі, Маер адліў: Звон для касцёла ў Крэтынзе (1592 год) — быў вывезены з Рыгі ў якасці трафея войскамі гетмана Яна Караля Хадкевіча падчас ваенных кампаній у Інфлянтах. Віцебскі звон — манументальны звон вагой 150 кг, адліты ў 1605 годзе па заказе віцебскіх мешчан (у тым ліку Фёдара Вавулы) для царквы Святога Пятра. На зване размешчаны дэвіз Рэфармацыі, герб фундатара і прысвячэнне. Звон перажыў Віцебскае паўстанне 1623 года, быў вывезены рускімі войскамі ў 1655 годзе, выкуплены манашкамі і сёння знаходзіцца ў прыватнай калекцыі ў Літве.
Літаратура
Крыніцы
Катэгорыя:Мастацтва Латвіі Катэгорыя:Памерлі ў 1610 годзе Катэгорыя:Людвісары