86-ы пяхотны полк "Мінскіх стралкоў" — пяхотнае фармаванне войска Сярэдняй Літвы і Войска Польскага ў міжваеннай Польскай Рэспубліцы 1918—1939 г.
Полк быў сфарміраваны 17 снежня 1918 г. як Мінскі полк стральцоў (пяхоты). Пачаткова полк набіраўся з беларусаў (католікаў і праваслаўных) і польскай (паланізаванай) шляхты. Падчас польска-савецкай вайны ваяваў у складзе 1-й Літоўска-Беларускай дывізіі . У лютым 1919 года ўдзельнічаў ва ўзяцці Слоніма і Баранавіч . Падчас бітвы пад Варшавай вызначыўся падчас штурмаў Радзыміна, захапіўшы горад. Затым, 22-29 верасня, падчас бітвы на Нёмане, у складзе манеўранай групы ўдзельнічаў у пераходзе праз заходнюю Беларусь і Літву ў тыл савецкіх войскаў у напрамку Ліды, дзе разам з Віленскім стралковым палком спрабаваў спыніць наступ 20 палкоў з 3-й арміі Чырвонай арміі . 8-15 кастрычніка 1920 г. удзельнічаў у «паўстанні» генерала Люцыяна Жалігоўскага .
У міжваенны перыяд полк дыслакаваўся ў Хеленаве пад Маладзечнам і Новай Вілейцы ў складзе 19-й пяхотнай дывізіі. 1 кастрычніка 1921 года ён быў перайменаваны ў 86-ы пяхотны полк . У гэты час польскія ўлады пачалі фармаваць склад палка з этнічных палякаў дасылаючы прызыўнікоў на Беларусь на тэрміновую вайсковую службу.
Арганізацыйнае фарміраванне і змены У снежні 1918 года галоўнакамандуючы Юзэф Пілсудскі зацвердзіў арганізацыйны праект Літоўска-беларускай дывізіі. Дывізія павінна была складацца з трох брыгад, кожная з якіх мела па два стралковыя палкі. 3-я Літоўска-беларуская брыгада павінна была ўключаць Віленскі і Мінскі палкі стральцоў.
Мінскі стралковы полк афіцыйна створаны загадам камандзіра палка палкоўніка Фабіяна Кабардо 17 снежня 1918 года. На працягу наступных двух месяцаў былі створаны штаб палка, конная разведвальная частка, 1-ы батальён, які складаўся з чатырох стралковых рот і адной кулямётнай роты, і частка 2-га батальёна. Салдаты набіраліся ў асноўным з былых палякаў — удзельнікаў Мінскай самаабароны . Вясной былі сфарміраваны тэхнічная рота, а таксама 6-я, 7-я і 8-я стралковыя роты. У маі 1919 года ў склад палка быў афіцыйна ўключаны штурмавы батальён DL-B. У ліпені ён стаў яго 3-м батальёнам . Улетку Літоўска-беларуская дывізія была рэарганізаваная. У выніку падзелу Мінскі полк увайшоў у склад 1-й брыгады 1-й Літоўска-беларускай дывізіі . У снежні 1919 года рэзервовы батальён палка быў размешчаны ў Мінску
У верасні 1921 года Мінскі стралковы полк войска сярэдняй Літвы быў перайменаваны ў 86-ы пяхотны полк Польскага войска.
Полк у баях за межы адроджанай Польскай дзяржавы
Баі за паўночна-ўсходнія памежныя тэрыторыі 5 студзеня 1919 года бальшавікі захапілі Вільню . 11 лютага першыя, яшчэ не цалкам падрыхтаваныя, часткі Літоўска-Беларускай дывізіі былі перавезены па чыгунцы ў Ваўкавыск . Іх задачай было стрымаць бальшавіцкія войскі і не дапусціць іх занятку тэрыторый, пакінутых нямецкімі войскамі Обер-Ост . Ужо сфарміраваны 1-ы батальён Мінскага стралковага палка рушыў абараняць лінію Залевянкі паміж хутарам Жэма і Падблоцем. Ён заставаўся на гэтых пазіцыях да канца месяца, вёўшы інтэнсіўную разведку ў напрамку Слоніма .
У першыя дні сакавіка польскае войска пачало наступальныя аперацыі ў напрамку Слоніма. 1-ы батальён Мінскага стралковага палка пры падтрымцы ўзвода 8-га палка палявой артылерыі і ўзвода 10-га палка ўланаў змагаўся з 3-й брыгадай бальшавіцкай Заходняй стралковай дывізіяй . Дзякуючы смеламу штурму і флангаваму манеўру яны прарвалі бальшавіцкія абарончыя пазіцыі каля Слоніма і, пераследуючы ворага, захапілі горад . Тут да палка далучыліся 5-я стралковая рота і 2-я кулямётная рота. 8-9 сакавіка яны вялі абарончыя баі, калі горад атакавалі бальшавіцкія падраздзяленні. Плацдарм і пераправы праз раку Шчара некалькі разоў пераходзілі з рук у рукі. У рэшце рэшт польска-беларускія стральцы адбілі напад ворага і прымусілі яго адысці ў напрамку Баранавічаў . Вясной полк атрымаў далейшае падмацаванне. Жаўнеры, падчас часовага перапынка у баях, прайшлі індывідуальнае шкаленне і навучанне па групавым злажванні .
У сярэдзіне красавіка мінскі полк у складзе польскага войска пачаў наступ на Вільню . Першачарговай задачай павінна была быць выканана 1-й пяхотнай дывізіяй легіёнаў і кавалерыйскай групай Уладзіслава Беліны-Пражмоўскага . Літоўска-беларуская дывізія, размешчаная на рацэ Шчара, павінна была правесці падтрымліваючую атаку. Мінскі стралковы полк, які дзейнічаў у складзе групы палкоўніка Аляксандра Барушчака, павінен быў атакаваць Навагрудак і Баранавічы . 15-16 красавіка ён вёў цяжкія баі ў раёне Новай Мышы, а затым удзельнічаў у наступе на Баранавічы. 19 красавіка Баранавічы былі захопленыя, і польскія часткі, пераследуючы разбітага ворага, прасуўнушыся да ліній «старых нямецкіх акопаў» і перайшлі да абароны. Абарончая дзейнасць ажыццяўлялася шляхам арганізацыі серыі рэйдаў . Найбольш зацятымі былі баі пад Юшкевічамі, Вялікай Лысіцай і Студзёнкай. У маі 1919 года штурмавы батальён Літоўска Беларускай дывізіі (ДЛ-Б) быў афіцыйна ўключаны ў склад палка. Ён стаў яго 3-м батальёнам .
У першыя дні ліпеня 1919 г. камандуючы Літоўска-Беларускім фронтам генерал Станіслаў Шаптыцкі распачаў наступальныя аперацыі, накіраваныя на захоп Мінска і замацаванне фронту на рэках Бярэзіна і Дзвіна . Асноўную задачу выконвала 2-я пяхотная дывізія легіёнаў, а ДЛ-Б павінна была ажыццявіць падтрымліваючую атаку. Мінскі полк стральцоў, наступаючы на Слуцк, змагаўся, сярод іншых, на рацэ Уша і ў раёне Нясвіжа, а затым перайшоў да абароны на рацэ Птыча . У гэты час была завершана рэарганізацыя Літоўска-Беларускай дывізіі. Мінскі полк разам з Віленскім стралковым палком сфармаваў 1-ю Літоўска-Беларускую брыгаду палкоўніка Баляслава Фрэя, якая ўвайшла ў склад новаўтворанай 1-й Літоўска-Беларускай дывізіі генерала Юзэфа Ласоцкага .
У кастрычніку 1919 года полк павінен быў быць выведзены з фронту і пераведзены ў рэзерв. Аднак наступленне Чырвонай Арміі вымусіла камандаванне змяніць свае планы. Полк перамясціўся ў раён Лепеля і там інтэнсіўна падтрымліваў абарону 8-й пяхотнай дывізіі . 24 кастрычніка 3-ці батальён узяў на сябе абарону пастаянна атакаванага плацдарма ў Верхняй Бярэзіне . 5 лістапада 1-я ДЛ-Б перайшла ў наступ. Мінскі полк атакаваў ворага і, прарваўшы яго абарону, пачаў пераслед. Яго 2-гі батальён паспяхова біўся пад Лепелем . Праз некалькі дзён бальшавіцкая 52-я стралковая дывізія перайшла ў контратаку. У выніку жорсткіх баёў вораг быў адбіты. Абодва бакі перайшлі ў абарону і фронт стабілізаваўся. Арганізоўваліся толькі вылазкі дзеля прасоўвання за пярэдні край абароны. Паралельна полк папаўняў свой асабісты склад, харчовае і тэхнікчнае забеспячэнне. Вясной 1920 года ў ім налічвалася 52 афіцэры і 1940 унтэр-афіцэраў і шэраговых .
Полк падчас адступлення вясны 1920 На беларускім тэатры ваенных дзеянняў фронт праходзіў уздоўж Дзвіны і Бярэзіны. У адпаведнасці з загадам Вярхоўнага Галоўнакамандавання ад 1 красавіка структуры Польскай арміі былі рэарганізаваны. Літоўска-Беларускі фронт быў ліквідаваны, і на яго аснове былі створаны тры арміі, непасрэдна падпарадкаваныя Ю. Пілсудскаму. 1-я армія генерала Стэфана Маеўскага была разгорнута ад Дзвіны да Барысава, 4-я армія генерала Станіслава Шэптыцкага — уздоўж Бярэзіны, а 7-я армія генерала Густава Зыгадловіча прыкрывала ад поўначы, ад саюзнай саветам, на той момант, Літвы . Чырвоную армію Заходняга фронту на гэтым стратэгічным накірунку ўзначальваў Міхаіла Тухачэўскага .
14 мая 1920 года пачалося бальшавіцкае наступленне. 15-я армія генерала Аўгуста Корка пачала наступальныя аперацыі супраць 1-й польскай арміі і яе 1-й Літоўска-беларускай дывізіі, якая ваявала ў раёне Лепеля. Колькасная перавага праціўніка прывяла да страты Лепеля. Польскія контратакі былі няўдалымі. Адступаючы Мінскі полк стральцоў арганізаваў засады на чарговых лініях затрымкі. Ён таксама ўдзельнічаў у наступальным развароце 1-й Рэзервовай арміі, што прывяло да разгрому сіл генерала Міхаіла Тухачэўскага.
Пасля аперацыі разам з усёй 1-й Літоўска-беларускай дывізіяй ён перайшоў у армейскі рэзерв і сканцэнтраваўся каля Тумілавічаў .
Наступныя баі пачаліся ноччу з 23 на 24 чэрвеня 1920 г. Савецкая 21-я стралковая дывізія атакавала 2-ю Літоўска-беларускую брыгаду, дыслакаваную каля ракі Чарніца. Ім на дапамогу прыйшлі Мінскі і Віленскі стралковыя палкі . Пасля двух дзён крывавых баёў вораг спыніў наступ і адышоў на ўсход .
4 ліпеня 1920 войскі Заходняга фронту пад кіраўніцтвам Міхаіла Тухачэўскага пачалі наступ на рэках Аўта і Бярэзіна . Тры бальшавіцкія дывізіі атакавалі 1-ю Літоўска-Беларускую дывізію. Колькасная перавага дазволіла ім прарваць польскую абарону. Пачалося агульнае адступленне. Абарончыя лініі былі прарваныя і абыдзены з флангаў. Войскі адышлі за раку Нёман . Мінскі полк, пры падтрымцы 1-га батальёна Віленскага палка, 2-га і 3-га конных стралковых палкоў і бронецягніка «Ліс-Куля», спрабаваў закрыць праломы, зробленыя ворагам, але адыход польскіх флангавых частак прывёў да таго, што фронт абваліўся і ўся Літоўска-Беларуская дывізія была адрэзаная ад асноўных сілаў.
3-ці батальён Мінскага палка адыграў значную ролю ў разблакаванні шляху адступлення. Смелая атака каля Росі дазволіла дывізіі адысці за раку Буг, а затым на Варшаву . Падобным жа чынам, каля Бранска дзеянні батальёна капітана Нядзвецкага дазволілі ўжо акружанай дывізіі вырвацца і адысці далей на захад праз Нужэц. 12 жніўня ўвесь полк змагаўся ў ізаляцыі каля Тлушча, тым самым даўшы іншым падраздзяленням дывізіі магчымасць арганізаваць абарону па ўскрайках Варшавы .
Баі палка на подступах да Варшавы летам 1920 У першай палове жніўня польскія войскі рыхтавалася да рашучага сутыкнення з Чырвонай Арміяй.
1-я армія генерала Францішка Лацініка ўзяла на сябе абарону Варшаўскага плацдарма. 12 жніўня 1-я Літоўска-Беларуская дывізія стаяла ў рэзерве каля Турава і Надажына. Аднак з-за прарыву 46-га пяхотнага палка пад Радзымінам яна была адпраўлена на загражоны ўчастак у ноч з 13 на 14 жніўня. 14 жніўня баі з савецкімі 21-й і 27-й стралковымі дывізіямі вяліся з пераменным поспехам.
У той дзень Мінскі стралковы полк заставаўся ў рэзерве. Ён уступіў у бой толькі на наступны дзень. Першая атака была няўдалай. У наступнай атацы 1-ы і 2-і батальёны (без 5-й і 6-й рот) разам з Віленскім палком пяхоты захапілі горад і абаранілі яго ад контратаку ворага. Контратакі Чырвонай Арміі аказаліся эфектыўнымі, і абаронцы пачалі ў беспарадку адступаць. Тады камандзір дывізіі ўвёў у бой свой апошні рэзерв — 3-і батальён Мінскага стралковага палка з 5-й і 6-й ротамі 2-га батальёна.
Атака, распачатая ў пралом паміж бальшавіцкімі атрадамі, ашаламіла ворага і заламала іх наступ . На наступны дзень дывізія Літоўска-беларускай Брыгады аднавіла страчаныя пазіцыі і перайшла да стратэгічнай абароны .
20 жніўня, пасля атакі з боку ракі Вепш, полк быў перакінуты чыгункай у раён Семятычаў, а затым пасунуты ў раён Бельска. Там ён заняў абарончыя пазіцыі і разам з іншымі падраздзяленнямі дывізіі прыкрываў фланг 2-й польскай арміі. Пасля паслаблення пагрозы на фронце полк прыняў удзел у заключным этапе пераследу разбітай Чырвонай арміі .
Дзеянні палка падчас бітвы на Нёмане