Віктар Тамэ, Віктар Томе, пол.Wiktor Thommée (нар. 30 лістапада 1881 г. у Свянцянах, памёр 13 лістапада 1962 г. у Варшаве ) — прафесійны вайсковец-артылерыст, удзельнік руска-японскай, першай сусветнай, польска-савецкай вайны, кіраўнік ліній абароны "Петркаў" і крэпасці Модлін у 1939 г., брыгадны генерал Войска Польскага, тройчы кавалер Ордэна Virtuti Militari .

Біяграфія Ён нарадзіўся ў Свянцянах на Віленшчыне ў сям'і Эдварда і Юзэфы Эгерт. Ён быў старэйшым братам Паўла (1888–1940), маёра пяхоты Войска Польскага, камандзіра Гродзіскага ПКУ .

Вучыўчыўся ў прыватных польскія школы ў Свянцянах, Лідзе і Даўгаўпілсе. У 1895 г. ён пачаў сваю адукацыю ў рэальным вучылішчы ў Санкт-Пецярбургу, якое скончыў у 1900 годзе. У 1901 годзе ён паступіў у Афіцэрскую школу (Уладзімірскае ваеннае вучылішча) у Санкт-Пецярбургу, якую скончыў у 1904 г. У званні падпаручніка яго накіравалі ў 124 Варонежскі пяхотны полк (ён быў малодшым афіцэрам 10-й роты пад камандаваннем польскага капітана Леона Бербецкага), з якім ён удзельнічаў у руска-японскай вайне 1904–1905 гадоў. Двойчы паранены, ён доўга ляжаў у шпіталі, пасля чаго пачаў вучобу ў Вышэйшым камерцыйным інстытуце ў Харкаве, скончыўшы пяць семестраў. Там ен займаўся стварэннем кола патрыятычных і незалежніцкіх настрояў сярод польскіх студэнтаў. У 1912–1914 г. ён быў студэнтам Ваеннай акадэміі Генеральнага штаба ў Санкт-Пецярбургу.

З 17 ліпеня 1914 г. ён спачатку камандаваў 9-й ротай 276-га Купянскага палка 69-й пяхотнай дывізіі (рэзервовы полк 124-га Варонежскага палка 31-й пяхотнай дывізіі), а затым батальёнам 276 Купянскага палка. У 1916 годзе быў прызначаны старшым ад'ютантам генерал - штаба 47-га корпуса на Румынскім фронце.

З 25 верасня 1918 года ён быў аператыўным афіцэрам на Кубані, а з 9 лістапада — выконваючым абавязкі начальніка штаба Польскай арміі на Усходзе . Затым служыў кватэрмайстрам, 1-м штабным афіцэрам і выконваючым абавязкі начальніка штаба 4-й Польскай стралковай дывізіі пад камандаваннем генерала Люцыяна Жалігоўскага

Пасля вяртання ў Польшчу з дывізіяй генерала Люцыяна Жалігоўскага, пераўтворанай у 10-ю пяхотную дывізію, з чэрвеня 1919 года ён быў начальнікам штаба гэтай дывізіі. З 22 жніўня 1919 года займаў наступныя пасады: начальнік трэцяга аддзела штаба Паўднёва-Заходняга фронту, Мазавецкага фронту і 1-й арміі. 17 чэрвеня 1920 года ён прыняў камандаванне 28-м Канеўскім стралковым палком, а затым 19-й і 20-й пяхотнымі брыгадамі. 10 жніўня 1921 года ён стаў начальнікам штаба генеральнай акругі корпусу №9 Брэст-Літоўска.

20 кастрычніка 1922 года ён стаў 1-м штабным афіцэрам Інспектара арміі № III у Торуні. У 1923 годзе ён скончыў інфармацыйныя курсы для старэйшых камандзіраў у Вышэйшай ваеннай школе ў Варшаве, а ў 1924 годзе — у Цэнтры вышэйшых ваенных даследаванняў. 15 жніўня 1924 года яму было даручана камандаванне 15-й пяхотнай дывізіяй у Быдгашчы. У 1926 годзе яго накіравалі ў Францыю на курсы старэйшых камандзіраў, пасля чаго ён аднавіў сваю папярэднюю пасаду. З 24 лістапада 1934 года па 16 лютага 1938 года ён быў камандзірам VIII корпуснай акругі ў Торуні, пасля чаго камандаваў IV корпуснай акругай у Лодзі да 1 верасня 1939 года. Падчас знаходжання ў Памераніі генерал набыў значную папулярнасць сярод грамадскасці, нягледзячы на сваё дэспатычнае стаўленне да некаторых падначаленых і спробы паўплываць на змест, які з'яўляўся ў мясцовых СМІ.

Падчас Другой Польскай Рэспублікі ён стаў вайсковым пасяленцам у Брэскім павеце

1 верасня 1939 года ён прыняў камандаванне аператыўнай групай «Пётркаў», якая ўваходзіла ў склад арміі «Лодзь» (6 верасня перайменаванай у аператыўную групу генерала Тамэ). 7 верасня ён прыняў камандаванне арміяй «Лодзь» і накіраваўся ў бок Варшавы .

Пасля цяжкіх баёў і няўдалай спробы прарвацца да Варшавы генерал вырашыў накіраваць армію на Модлінскую крэпасць . 13 верасня ён атрымаў лёгкае раненне ад нямецкага артылерыйскага абстрэлу ў Олтажэве, але гэта не перашкодзіла яму і падначаленым яму часткам дасягнуць пункта прызначэння ў той жа дзень, дзе яны ўзялі на сябе задачу абароны крэпасці. Атакі на Модлін працягваліся з 18 верасня. 29 верасня, з-за вычарпання запасаў ежы, вады, лекаў і боепрыпасаў, ён вырашыў здацца. Акт аб капітуляцыі прадугледжваў, што яго салдатаў ня будуць трактавацца як ваеннапалонных, а адпусцяць дадому пасля здачы зброі. Немцы не выканалі гэтага абяцання, адпусціўшы жаўнераў толькі ў сярэдзіне лістапада.

Нягледзячы на ганаровыя ўмовы капітуляцыі Модліна, ён быў арыштаваны немцамі 7 лістапада 1939 года. Яго утрымлівалі ў некалькіх лагерах для ваеннапалонных, у тым ліку ў Кёнігштайне, Хонштайне, Ёханісбруне, Мурнау і Дзёселе, дзе яго паранела падчас бамбардзіроўкі лагера 27 верасня 1944 г. Спрабаваў уцячы. Пасля вызвалення ён дабраўся да Вялікабрытаніі.

З красавіка 1945 года служыў у Польскіх узброеных сілах, але без размеркавання. У студзені 1947 года вярнуўся ў Польшчу, дзе пераехаў да сям'і ў Торунь . Яго афіцыйна прынялі ў войска і адправілі ў адстаўку, але без пенсіі. Ён жыў у галечы ў Гдыні, часова працуючы хатнім гаспадаром. Толькі пасля асабістага заступніцтва маршала Канстанціна Ракасоўскага атрымаў належную пенсію і даваенную кватэру ў Варшаве .

Пахаваны на Алеі Заслужаных на вайсковых могілках у Павонзках (секцыя А 29 — паўкруг I-11) – wyszukiwarka [dostęp 2020-04-26]. .

Томі быў евангельскім хрысціянінам . Быў жанаты на Ніве Бэмм (фінцы), і ў іх было адно дзіця — дачка Віяланта .

Кар'ера

падпаручнік — 1904 г. паручнік – 1907 г. Штабс-капітан — 1911 г. капітан – 1915 Падпалкоўнік — 1916 г. Палкоўнік — 3 мая 1922 г. і 70-м месцам у Корпусе пяхотных афіцэраў. Брыгадны генерал — 31 сакавіка 1924 г. са старшынствам з 1 ліпеня 1923 г. і 22-е месца. Генерал-маёр — пасмяротна са старшынством з 1 студзеня 1964 г.

Ордэны і ўзнагароды

Камандорскі крыж ордэна Virtuti Militari № 23 Залаты крыж ордэна Virtuti Militari № 15 Сярэбраны крыж Ваеннага ордэна Virtuti Militari № 768 – 23 лютага 1921 г. Камандорскі крыж Ордэна Адраджэння Польшчы (7 лістапада 1925 г.) Крыж Доблесці (чатыры разы: 1921, 1922 гг. у 1-ы і 2-і разы) Залаты Крыж Заслугі (17 сакавіка 1930 г.) „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”. Медаль Незалежнасці (16 сакавіка 1933 г.) Памятны медаль за вайну 1918–1921 гг. Медаль Дзесятай гадавіны адноўленай незалежнасці Медаль Перамогі («Médaille Interalliée») Залаты знак гонару Лігі паветранай і супрацьгазавай абароны 1-й ступені

Бібліяграфія

Zbigniew Mierzwiński: Generałowie II Rzeczypospolitej. Warszawa 1990: Wydawnictwo Polonia, s. 315–322. ISBN 83-7021-096-1. Waldemar Strzałkowski: Życiorysy dowódców jednostek polskich w wojnie obronnej 1939 r.. W: Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990. ISBN 83-211-1096-7. Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991, s. 414–415. ISBN 83-11-07836-X. Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991. Piotr Stawecki: Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918–1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 83-11-08262-6. Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2. Władysław Wyruch: Generał Wiktor Thommée. Życie i walka. Modlin: Stowarzyszenie Przyjaciół Muzeum Kampanii Wrześniowej i Twierdzy Modlin, 2010. ISBN 83-11-08262-6.

Катэгорыя:Памерлі ў 1962 годзе Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1881 годзе Катэгорыя:Пахаваныя на Вайсковых Павонзках Катэгорыя:Асобы на марках Катэгорыя:Кавалеры залатога знака ордэна Virtuti Militari Катэгорыя:Кавалеры сярэбранага знака ордэна Virtuti Militari Катэгорыя:Постаці Ліды Катэгорыя:Нарадзіліся ў Свянцянах