Рахіль Баўмволь (таксама вядомая як Рохл Боймвал, ; , , — , ) — савецкая і ізраільская паэтэса, лінгвістка, перакладчыца, аўтарка шматлікіх дзіцячых кніг, пісала на ідышы і рускай мове.
Біяграфія Рахіль Баўмволь нарадзілася ў Адэсе напярэдадні Першай сусветнай вайны. Яе бацька, Іегуда-Лейба Баўмволь, быў вядомым яўрэйскім драматургам і заснавальнікам яўрэйскага прафесійнага тэатра. У 1920 годзе падчас пераезду тэатральнай трупы з Кіева ў Адэсу ў Казаціне ў выніку пагрому ён быў забіты польскімі вайскоўцамі на вачах у сям’і, пасля чаго 6-гадовая Рахіль з маці пераехала ў Маскву. Яна таксама была паранена падчас нападу (яе выкінулі з цягніка на хаду) і заставалася прыкаванай да ложка на працягу 3 гадоў пасля гэтага.
Яна вучылася ў Другім Маскоўскім дзяржаўным універсітэце на яўрэйскім аддзяленні літаратурнага факультэта, які скончыла разам з паэтам Зіновіем Цялесіным, за якога і выйшла замуж. У 1935 годзе па камандзіроўцы пераехала з мужам у Мінск, дзе жылі і працавалі іх сябры, паэты Мойшэ Кульбак і Эля Каган. У БССР Рахіль хутка стала вядомай як аўтарка дзіцячых кніг на ідыш.
У пачатку лета 1941 года Рахіль Баўмволь з сынам прыехала ў Маскву наведаць маці, дзе іх заспела Другая сусветная вайна. Зіновій Цялесін пайшоў на фронт з Мінска, а Рахіль з сям’ёй маці эвакуяваліся ў Ташкент.
Пасля заканчэння Другой сусветнай вайны яны вярнуліся ў Маскву.
У 1971 годзе яна разам з мужам падала заяву на дазвол на выезд у Ізраіль, што прывяло да іх неадкладнага выключэння з Саюза пісьменнікаў СССР, а сакрэтны загад начальніка Галоўнага ўпраўлення па ахове дзяржаўных сакрэтаў у друкаваных выданнях (цэнзурнага аддзела) з грыфам «ДСП» («для службовага карыстання») абвяшчаў, што адгэтуль кнігі Рахіль Баўмволь будуць выключаны з продажу і з усіх бібліятэк СССР. Раней у Ізраіль эміграваў яе сын, матэматык Юлій Баўмволь, якога за актыўнае распаўсюджванне дысідэнцкіх лістоў і заяў называлі «каралём самвыдату». Яна цяжка перажыла смерць мужа ў 1996 годзе. Апошнія гады жыцця Рахіль Баўмволь былі цяжкімі, яна гаварыла амаль нячутна і не заўсёды выразна. Вельмі слабая, з пастаянным болем і праблемамі з дыханнем і слыхам, яна з цяжкасцю перасоўвалася па кватэры. Нягледзячы на гэта, паэтка пісала і публікавалася да апошніх дзён свайго жыцця.
Памерла 16 чэрвеня 2000 года ў Іерусаліме.
Літаратурная дзейнасць Калі дзяўчынцы было дзевяць гадоў, цыкл яе вершаў з’явіўся ў габрэйскім часопісе ў Парыжы. З таго часу вершы Рахілі Баўмволь друкаваліся ў розных дзіцячых і маладзёжных часопісах, а калі ёй споўнілася шаснаццаць, выйшла яе першая кніжкаРахиль Баумволь. www.livelib.ru.. Да 1947 года яна публікавала свае творы на ідышы. З-за антысеміцкай кампаніі, разгорнутай у СССР у 1948 годзе, яўрэйскае выдавецтва «Дэр Эмес» («Праўда»), з якім супрацоўнічала аўтарка, спыніла сваю дзейнасць.
…Літаратура на ідышы перастала выходзіць, дый па-руску друкавацца для яўрэйскіх пісьменнікаў стала амаль немагчыма. Я пачала пісаць для дзяцей, а таксама перакладаць. Мы з мужам не кінулі літаратуру, і, здаецца, гэта нас маральна выратавала. Мы галадалі, але калі пісалі, забываліся пра ўсё на свеце. Былі добрыя людзі, якія давалі нам «негрыцянскую» працу… Кожны дзень кагосьці з яўрэйскіх пісьменнікаў, ды і не толькі яўрэйскіх, забіраў «чорны крумкач». Кожны дзень мы чакалі арышту…
У 1947 годзе Роберт Фальк напісаў партрэт Рахіль БаўмвольРоберт Фальк. Портрет Рахили Баумволь. Гэтая карціна захоўваецца ў Траццякоўскай галерэі.
Не маючы магчымасці публікавацца на роднай мове, Баўмволь пачала пісаць, перакладаць, а пазней і публікавацца на рускай мове. Адна за адной пачалі з’яўляцца яе дзіцячыя кнігі і пераклады з ідыша на рускую мову. У гэты няпросты час сярод тых, хто перакладаў вершы Рахіль, былі Ганна Ахматава і Марыя Петравых, Аляксандр Качаткоў і Вера Інбер. У 1958 годзе была выдадзеная кніга яе лірыкі — вершы ў перакладзе на рускую ў выдавецтве «Савецкі пісьменнік». У 1960 годзе быў апублікаваны яе пераклад на рускую рамана Мойшэ Кульбака «Зельманцы».
Жывучы ў Ізраілі, Рахіль Баўмволь і Зіновій Цялесін нанава атрымалі прафесійнае прызнанне, прычым Рахіль працягвала пісаць на ідышы. Яе кнігі былі апублікаваныя на ідышы, іўрыце і рускай мове і дагэтуль выдаюцца ў ЗША, Ізраілі, Расіі і Еўрапейскім Саюзе.
Крыніцы
Катэгорыя:Нарадзіліся ў Херсонскай губерні Катэгорыя:Перакладчыкі Ізраіля Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі