Уладзімір Давыдавіч Медэм, сапраўднае імя Уладзімір Грынберг (рус. Владимир Давидович Медем, іўр.: ולדימיר מדם, ) — лідар і тэарэтык Бунда, палітык і публіцыст.

Біяграфія Нарадзіўся ў асіміляванай яўрэйскай сям’і, яго бацька быў вайсковым лекарам, кіраўніком медыцынскай службы Лібава-Роменскай чыгункі, стацкі саветнік. Уладзімір Медэм быў ахрышчоны ў праваслаўнай царкве, але яго бацькі прынялі лютэранства.

Вырас у Мінску. Скончыў Мінскую мужчынскую гімназію. З 1897 года вучыўся ў Кіеўскім універсітэце, але ў 1899 годзе быў выключаны з універсітэта за арганізацыю студэнцкай палітычнай забастоўкі, арыштаваны і адпраўлены ў Мінск пад нагляд паліцыі. Тут знаёміцца з Рыгорам Гершуні, будучым лідэрам эсэраў.

У 1900 годзе ў Мінску ўступіў у Бунд. У гэты перыяд ён зацікавіўся яўрэйскім пралетарыятам і яго цяжкімі ўмовамі жыцця. Нягледзячы на цікавасць да яўрэйскіх спраў, ён не прыняў іўдаізм. Медэм вывучыў ідыш ва ўзросце 22 гадоў — у яго сям’і на гэтай мове не размаўлялі.

На мяжы ХІХ-ХХ стагодзяў Медэм быў членам мінскага камітэта Бунда, а таксама быў аўтарам пракламацыі ад 1 мая 1900 года і артыкула для «Дэр векер».

У 1901 годзе яго арыштавалі і асудзілі на пяць гадоў ссылкі ў Сібір. Пасля кароткага знаходжання ў маскоўскай турме ён быў вызвалены па стане здароўя і вярнуўся ў Мінск.

У 1902 годзе пераехаў у Берн, дзе пачаў вучыцца на філалагічным факультэце Бернскага ўніверсітэта і стаў актыўным удзельнікам мясцовага Бунда. Быў таксама прызначаны сакратаром Цэнтральнага бюро замежных груп Бунда, а ў 1903 годзе на 5-м з’ездзе партыі стаў членам Замежнага камітэта. Быў суаўтарам рэзалюцыі 5-га з’езда, апублікаванай у «Весніку Бунда», у якой сфармуляваў погляды Бунда на пытанні нацыянальнасці і аўтаноміі. Ён пастуляваў права нацый на самавызначэнне, а таксама прызнаў права Польшчы функцыянаваць як асобная дзяржава. Удзельнічаў у VI кангрэсе Другога Інтэрнацыяналу ў Амстэрдаме ў 1903 годзе, а таксама старшынстваваў на VI кангрэсе Бунда ў 1905 годзе ў Цюрыху, дзе заклікаў да нацыянальна-культурнай аўтаноміі для яўрэяў у будучай федэратыўнай Расіі. Выступаў супраць цэнтралісцкай канцэпцыі партыйнага будаўніцтва Уладзіміра Леніна. У 1905 годзе ён адправіўся ў Вільню, дзе стаў сурэдактарам бундаўскага часопіса «Наше слово». На VII з’ездзе партыі быў прызначаны ў Цэнтральны Камітэт партыі, членам якога быў да 1914 года. У Вільні рэдагаваў партыйныя часопісы Бунда.

У 1908 годзе вярнуўся ў Швейцарыю, дзе апублікаваў шматлікія артыкулы па нацыянальным пытанні ў Расіі і яўрэях. Таксама публікаваўся ў мастацкіх часопісах пра: літаратуру, тэатр і музыку, а таксама перакладаў вершы Аляксандра Блока на ідыш. На 8-м кангрэсе Другога Інтэрнацыяналу ў 1910 годзе ён зноў прадстаўляў Бунд, а ў 1912 годзе па загаду Цэнтральнага Камітэта пераехаў у Вену, дзе стаў карэспандэнтам прэсы і сурэдагаваў часопіс «Лебенс фраген» («Пытанні жыцця»). У 1913 годзе вярнуўся ў Расійскую імперыю, у красавіку 1913 года быў арыштаваны ў Коўне і зняволены ў 10-м павільёне Варшаўскай цытадэлі. У 1914 годзе яго эвакуявалі ў турму ў Арле, а пасля стабілізацыі фронту перавялі назад у цытадэль. 3 мая 1915 года ён быў асуджаны на 4 гады катаржных работ. З-за хваробы яго перавялі ў шпіталь варшаўскай турмы Павяк. Па патрабаванні Грамадзянскага камітэта быў вызвалены 5 жніўня 1915 года нямецкімі акупацыйнымі ўладамі. Пасля гэтага ён аднавіў сваю дзейнасць у Бундзе.

На першай агульнанацыянальнай канферэнцыі арганізацый Бунда ў снежні 1917 года ў Любліне ён быў пераабраны ў Цэнтральны Камітэт партыі, але паступова пачаў адыходзіць ад кіраўніцтва Бунда. Адной з яго апошніх палітычных заяў была прадмова да брашуры «Бунд і сіянізм», у якой ён крытычна выказваўся пра сіянізм.

Пасля вайны ён быў ініцыятарам стварэння Камітэта Дынезона, Медэма і Райхмана, будучай Цэнтральнай яўрэйскай школьнай арганізацыі. Ініцыяваў пашырэнне сеткі яўрэйскіх школ і дзіцячых дамоў. Працаваў над стварэннем асацыяцыі «Шуль-Бух» і заснаваў адукацыйную арганізацыю «Ідышэр Шуль ун Фольксбільдург Фарайн». Ініцыяваў курсы падрыхтоўкі настаўнікаў для яўрэяў і актыўна ўдзельнічаў у дзейнасці таварыства «Унцэрэ Кіндэр».

На з’ездзе ў Кракаве ў красавіку 1920 года быў выключаны са складу Цэнтральнага Камітэта партыі. У снежні 1920 года вырашыў паехаць у Нью-Ёрк па запрашэнні Яўрэйскай сацыялістычнай федэрацыі. У Злучаных Штатах ён працаваў на партыю — збіраў сродкі на аднаўленне «Жытвовых пытанняў».

Памёр 9 студзеня 1923 года ў выніку хваробы нырак, якая суправаджала яго з дзяцінства. Ён быў пахаваны на могілках Маўнт-Кармэл у Нью-Ёрку.

У 1923 годзе ў Нью-Ёрку была апублікаваная аўтабіяграфія Медэма «Фун майн лебн».

Прыватнае жыццё Ажаніўся з Гінай, у дзявоцтве Бірэнцвайг, дзеячкай Бунда, журналісткай і рэпарцёркай з ваколіц Тамашава Мазавецкага. Іх адзіная дачка, Наталля, памерла ў немаўлячым узросце ў 1917 годзе. У Медэма таксама быў сын, народжаны па-за шлюбам у 1905 годзе ў Жэневе.

Ушанаванне памяці Варшаўскія рабочыя арганізавалі страйк, які доўжыўся некалькі хвілін, каб ушанаваць памяць пра яго смерць. У гонар Медэма былі названы Настаўніцкая семінарыя ў Вільні і дзіцячы санаторый у Мендзешыне. У Парыжу знаходзіцца Дом культуры ідыш — бібліятэка Медэма найбуйнейшы цэнтр культуры ідыш у Еўропе.

Літаратура Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. — Мінск, 1999. — Т. 5. — С. 107.

Медем Владимир. Из моей жизни. Пер. О. В. Борисовой. Научный редактор А. Е. Локшин. М.: Новый хронограф, 2015

Gechtman Roni , "National-Cultural Autonomy and ‘Neutralism’: Vladimir Medem’s Marxist Analysis of the National Question, 1903—1920, " Socialist Studies 3.1 (Spring 2007): 69-92

Vladimir Medem: Memoirs of Vladimir Medem. Trans. and ed. by S. A. Portnoy. KTAV Publishing, New York, 1979.

Крыніцы

Спасылкі

Катэгорыя:Члены Бунда