Артыт ( — прамы, правільны), аланіт — рэдказямельны мінерал класа сілікатаў, аналаг эпідоту, (Ca, Ce, La, Y)2(Al, Fe)3(SiO4)3(OH). Крышталізуецца ў манакліннай сінганіі. Крышталі прызматычныя, таблітчастыя, агрэгаты зярністыя. Колер чорны, буры. Бляск смалісты. Цвёрдасць 5—6,5. Шчыльнасць 3,3—4,2 г/см³. Радыеактыўны. У прыродзе трапляецца рэдка. Акцэсорны мінерал гранітаў, гнейсаў, гранітных пегматытаў. Часта метаміктны. На Беларусі як акцэсорны мінерал выяўлены ў пародах крышталічнага фундамента. Сыравіна для атрымання рэдказямельных элементаў (цэзію, ітрыю і інш.). Выкарыстоўваецца для вызначэння абсалютнага ўзросту парод свінцовым метадам.
Гісторыя Мінерал упершыню адкрыты Карлам Людвігам Гізеке (1761—1833) у Грэнландыі. Ён адправіў свае ўзоры мінералаў у Капенгаген для аналізу, але карабель быў захоплены англічанамі, а ўвесь груз прададзены ў Шатландыі. Шатландскі мінералог Томас Алан (1777—1833) здолеў атрымаць узоры мінералаў і прызнаў іх грэнландскае паходжанне на аснове ўзораў крыяліту, якія таксама былі ўключаны. Алан адправіў частку ўзораў Томасу Томсану для аналізу, які назваў нядаўна адкрыты мінерал аланітам.
Назва артыт, абраная Ёнсам Якабам Берцэліусам у 1818 годзе з-за пераважна прамавугольнай, выцягнутай формы крышталяў, лічыцца сінонімам аланіту. Літаратура
Крыніцы
Катэгорыя:Сілікаты (мінералы)