Го́жскі паліго́н (афіцыйна — палігон «Гожскі» 6-й асобнай гвардзейскай механізаванай брыгады) — вайсковы вучэбны аб’ект Узброеных Сіл Рэспублікі Беларусь, размешчаны ў Гродзенскім раёне паблізу аграгарадка Гожа і беларуска-літоўскай мяжы. Палігон знаходзіцца ў зоне непасрэднай блізкасці да Сувалкаўскага калідора, з-за чаго з’яўляецца аб’ектам пільнай увагі з боку разведкі краін НАТА.

Гісторыя і інфраструктура Назва палігона паходзіць ад найбліжэйшага населенага пункта — Гожа. Яшчэ ў савецкія часы гэты аб’ект меў статус ваеннага палігона саюзнага значэння. Да 2013 года палігон уяўляў сабой пераважна пясчаную тэрыторыю, аднак напярэдадні сумесных беларуска-расійскіх стратэгічных вучэнняў «Захад-2013» ён быў маштабна рэканструяваны ў рэкордна кароткія тэрміны — усяго за адзін месяц. На тэрыторыі вайсковай часці быў пакладзены новы асфальт, заменены ліхтары, а на месцы старога фантана пабудаваны новы з граніту. Таксама была праведзена рэканструкцыя штаба, гасцініцы і салдацкай сталовай, абноўлены вучэбны корпус, а ля брамы ўсталявалі пастамент з баявой машынай пяхоты БМП-2. За аператыўную працу будаўнікоў асабіста падзякаваў тагачасны міністр абароны Рэспублікі Беларусь генерал-лейтэнант Юрый Жадобін.

У снежні 2024 года, згодна са спадарожнікавымі здымкамі сістэмы Planet Labs, на паўночна-заходнім краі палігона, усяго за шэсць кіламетраў ад мяжы з Літвой і на захад ад дарогі да пагранічнага пункта «Прывалка», былі выкапаныя новыя маштабныя акопы для пяхоты і тэхнікі. Траншэя мела даўжыню 340 метраў і шырыню ад 5 да 7 метраў, што дазваляе свабодна праходзіць танкам. Адзначалася, што дадзеныя ўмацаванні былі створаны па-за афіцыйнымі межамі палігона, на тэрыторыі рэспубліканскага ландшафтнага заказніка «Гродзенская пушча».

Вайсковыя вучэнні і дзейнасць Гожскі палігон з’яўляецца асноўнай базай для правядзення вучэбна-баявых мерапрыемстваў 6-й асобнай гвардзейскай механізаванай брыгады Заходняга аператыўнага камандавання (ЗАК). Падчас палявых выхадаў на палігоне праводзяцца маштабныя лагерныя зборы ракетных войск і артылерыі, адпрацоўваецца паражэнне мішэняў і ўзаемадзеянне розных родаў войск. Улічваючы вопыт сучасных узброеных канфліктаў, асаблівая ўвага на занятках надаецца барацьбе з беспілотнымі лятальнымі апаратамі (БПЛА), устаноўцы мінна-выбуховых загарод, а таксама дзеянням малых тактычных груп у лесе і пры штурме будынкаў і акопаў. У вучэннях рэгулярна задзейнічаюцца самаходныя ўстаноўкі 2С5 «Гіяцынт», буксіруемыя гарматы 2А65 «Мста-Б», самаходныя ўстаноўкі 2С1 «Гваздзік» і 2С3 «Акацыя», а таксама рэактыўныя сістэмы залпавага агню БМ-21 «Град».

Рэгулярна на палігоне праходзяць буйныя тактычныя, стратэгічныя і міжнародныя манеўры: 2013 год: Сумесныя стратэгічныя вучэнні «Захад-2013», за якімі назіралі прэзідэнты Беларусі і Расіі Аляксандр Лукашэнка і Уладзімір Пуцін. Адпрацоўвалася знішчэнне ўмоўных тэрарыстычных груп з прыцягненнем авіяцыі (верталётаў Мі-8 і самалётаў Су-27). 2019 год: Збор ваенных інжынераў з васьмі краін-удзельніц СНД па вызваленні вучэбнага населенага пункта ва ўмовах мінных палёў. 2021 год: У рамках праверкі сіл рэагавання Саюзнай дзяржавы адбылася высадка сумеснага тактычнага паветранага дэсанта сіл спецыяльных аперацый Беларусі і паветрана-дэсантных войскаў Расіі з выкарыстаннем самалётаў Іл-76. 2023 год: Падчас раптоўнай праверкі баявой гатоўнасці беларускія вайскоўцы адпрацоўвалі тактычныя эпізоды пад прыкрыццём баявых верталётаў Мі-24 і штурмавікоў Су-25. Вялікую ролю ў навучанні адыграў вопыт інструктараў расійскай ПВК «Вагнер». У жніўні прайшлі вучэнні з улікам вопыту вайны ва Украіне. 2025 год: У студзені і лютым прайшлі тактычныя зборы камандзіраў і лагерны збор трох вайсковых часцей: 111-й гвардзейскай артылерыйскай брыгады, 350-й і 841-й груп артылерыі. У жніўні праведзена ротнае тактычнае вучэнне 6-й механізаванай брыгады па манеўранай абароне з выкарыстаннем беспілотнікаў. 2026 год: У жніўні прайшлі маштабныя танкавыя заняткі на мадэрнізаваных танках Т-72Б, за якімі назіраў міністр абароны Віктар Хрэнін. З 15 па 18 верасня адбылося маштабнае камандна-штабное вучэнне войскаў Заходняга аператыўнага камандавання пад кіраўніцтвам начальніка Генеральнага штаба. Адпрацоўваліся пытанні прыкрыцця дзяржаўнай мяжы, забеспячэння ваеннага становішча, барацьбы з дыверсійна-разведвальнымі групамі і беспілотнікамі. Гэтыя вучэнні выклікалі значны рэзананс і ўвагу з боку краін НАТА (у прыватнасці, Літвы і Польшчы) з-за блізкасці палігона да Сувалкаўскага калідора.

Акрамя таго, палігон выкарыстоўваецца для штогадовых збораў па тэрытарыяльнай абароне для кіраўнікоў мясцовых выканаўчых камітэтаў з удзелам кіраўніцтва Міністэрства абароны і Дзяржаўнага сакратарыята Савета бяспекі. Дзяржсакратар Савета бяспекі Аляксандр Вальфовіч адзначаў важнасць такіх мерапрыемстваў:

Зоны бяспекі Юрыдычны статус, дакладныя каардынаты межаў палігона і яго зон бяспекі вызначаны Пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 20 ад 12 студзеня 2024 года. Агульная плошча зоны бяспекі Гожскага палігона складае 791,5 гектара. Яна ахоплівае асобныя кварталы Гродзенскага, Гожскага і Ваеннага лясніцтваў. Па перыметры ўстанаўліваюцца папераджальныя знакі і пракладваюцца мінералізаваныя супрацьпажарныя палосы шырынёй не менш за 30 метраў. У межах зон бяспекі строга забараняецца знаходжанне грамадзянскага насельніцтва (у тым ліку збор грыбоў, ягад і нарыхтоўка дроў), а таксама будаўніцтва жылля або дачных кааператываў. Лесагаспадарчыя працы могуць праводзіцца толькі пры адсутнасці баявой падрыхтоўкі і па ўзгадненні з ваенным кіраўніцтвам.

Здарэнні З-за спецыфікі ваеннага аб’екта на палігоне перыядычна ўзнікаюць пажаранебяспечныя сітуацыі. Самы буйны інцыдэнт адбыўся 24 красавіка 2019 года. З-за моцнай сушы і актыўных стрэльбаў загарэлася сухая расліннасць. Вярховы пажар хутка перакінуўся цераз аўтамабільную трасу Р42 (Гродна — Гожа — мяжа Літвы) на землі грамадзянскіх лясніцтваў і рушыў у бок дзяржаўнай мяжы. З-за шчыльнага дыму прыйшлося часова прыпыніць працу пагранічнага пункта пропуску «Прывалка». Агонь ліквідавалі толькі праз 9 гадзін. У выніку пажару было знішчана каля 770—800 гектараў лесу (пераважна сасняк ва ўзросце 65-70 гадоў). Па факце знішчэння ляснога фонду ў асабліва буйным памеры Следчы камітэт узбудзіў крымінальную справу. Для аднаўлення страчанай экасістэмы падчас экалагічных акцый было высаджана больш за 500 тысяч саджанцаў бярозы і сасны з дапамогай мяча Колесава.

Каб пазбегнуць паўтарэння падобных маштабных пажараў, ваеннае ведамства сумесна з Міністэрствам па надзвычайных сітуацыях і Міністэрствам лясной гаспадаркі сталі рэгулярна праводзіць сумесныя вучэнні па лакалізацыі і ліквідацыі ўзгаранняў на тэрыторыі Гожскага палігона з прыцягненнем авіяцыі і штатных супрацьпажарных разлікаў Узброеных Сіл.

Крыніцы

Катэгорыя:Ваенныя палігоны Беларусі Катэгорыя:Гродзенскі раён