Дзві́нскі паве́т (, да 1893 года — Дынабургскі павет) — адміністрацыйна-тэрытарыяльная адзінка ў складзе Пскоўскай і Полацкай губерняў, Полацкага намесніцтва, Беларускай і Віцебскай губерняў, якая існавала ў 1772—1920 гадах. Цэнтр — горад Дзвінск (да 1893 года — Дынабург, з 1920 года — Даўгаўпілс).
Гісторыя Дзвінскі (Дынабургскі) павет быў утвораны ў 1772 годзе пасля першага падзелу Рэчы Паспалітай і першапачаткова ўвайшоў у склад Пскоўскай губерні Ра Расійскай імперыі. У 1776 годзе павет быў перададзены ў склад Полацкай губерні (якая з 1778 года была пераўтворана ў Полацкае намесніцтва). У 1796 годзе павет адышоў да Беларускай губерні, а ў 1802 годзе — да Віцебскай губерні, стаўшы яе самым заходнім паветам.
У 1893 годзе ўказам імператара Аляксандра III горад Дынабург быў перайменаваны ў Дзвінск, у сувязі з чым і павет атрымаў назву Дзвінскі.
Пасля заканчэння Першай сусветнай вайны і распаду Расійскай імперыі лёс павета стаў прадметам міждзяржаўных спрэчак. Паводле мірнага дагавора паміж РСФСР і Латвіяй ад 11 жніўня 1920 года, Дзвінскі павет (разам з Ілукштанскім, Люцынскім і часткамі Дрысенскага і Себежскага паветаў) адышоў да незалежнай Латвіі. У гэтых перададзеных паветах пражывала каля 150 тысяч беларусаў. На тэрыторыі Латвійскай Рэспублікі павет быў перайменаваны ў Даўгаўпілскі.
Геаграфія Дзвінскі павет з'яўляўся адным з трох інфлянцкіх паветаў Віцебскай губерні. На захадзе ён межаваў з Ліфляндскай губерняй, на поўдні — з Курляндскай губерняй. Заходняя і паўднёвая межы павета праходзілі па рацэ Заходняя Дзвіна. Плошча павета складала 3985 квадратных вёрст (каля 4,4 тыс. км²).
Насельніцтва Паводле даных перапісу 1897 года, у павеце пражывала каля 237 тысяч чалавек. Нацыянальны склад размяркоўваўся наступным чынам: латышы складалі 39,0 %, яўрэі — 20,0 %, рускія — 15,3 %, беларусы — 13,8 %, палякі — 9,1 %, немцы — 1,8 %. У самім павятовым горадзе Дзвінску пражывала амаль 70 тысяч чалавек.
Адміністрацыйны падзел У 1913 годзе ў склад павета ўваходзілі 4 станы і 16 валасцей: Воласць Валасны цэнтр Варкоўская вёска Вялікія Клапары Вышкаўская мястэчка Вышкі Дагдзенская мястэчка Дагда Ізабелінская мястэчка Гейбы Капінская вёска Капіна Калупская пагост Калуп Крэйцбургская мястэчка Шкільцер Краслаўская мястэчка Краслава Лівенгофская мястэчка Лівенгоф Ліксненская вёска Вайкуланы Малінаўская вёска Папялішскі млын Осуньская сяло Осунь Прэльская мястэчка Прэйлі Ужвальцкая вёска Ужвальд Унгермуйжская вёска Стокі Яшмуйжская маёнтак Яшмуйжа
Сучаснае становішча У цяперашні час тэрыторыя былога Дзвінскага павета цалкам уваходзіць у склад Латвіі (утвараючы значную частку сучаснай гістарычнай вобласці Латгалія).
Вядомыя асобы Аўген Бартуль (1890 ці 1900 — пасля 1945) — беларускі паэт і нацыянальны дзеяч. К. Б. Езавітаў (1893—1946) — беларускі палітычны, грамадскі і ваенны дзеяч, публіцыст, перакладчык, педагог. С. М. Міхоэлс (1890—1948) — савецкі яўрэйскі тэатральны акцёр і рэжысёр, педагог, грамадскі і дзяржаўны дзеяч. Марк Ротка (1903—1970) — амерыканскі мастак, адзін з найбуйнейшых прадстаўнікоў абстрактнага экспрэсіянізму.
Крыніцы
Літаратура
Спасылкі Старыя карты Дзвінскага павета на сайце «Литера Ру» Мапа Дзвінскага павета (1820) на Radzima.net Праваслаўныя цэрквы Дзвінскага павета на сайце Згуртавання Беларускай Шляхты
Катэгорыя:Паветы Віцебскай губерні Катэгорыя:Паветы Полацкай губерні