lijevo|mini|Članovi Reichstaga pozdravljaju Adolfa Hitlera, diktatora nacističke Njemačke od 1933. do 1945. Diktatura jest autokratski oblik vlasti koji karakterizira vođa ili grupa vođa koji imaju vladine ovlasti s malo ili nimalo ograničenja. Politiku u diktaturi kontroliše diktator, a olakšava je uži krug elita koji uključuje savjetnike, generale i druge visokorangirane dužnosnike. Diktator održava kontrolu utjecajem i smirivanjem užeg kruga te potiskivanjem bilo kakve opozicije, koja može uključivati suparničke političke stranke, oružani otpor ili nelojalne članove diktatorovog užeg kruga. Diktature se mogu formirati vojnim udarom kojim se prethodna vlada svrgava silom ili se mogu formirati samoudarom u kojem izabrane vođe svoju vladavinu čine trajnom. Diktature su autoritarne ili totalitarne, i mogu se klasificirati kao vojne diktature, jednopartijske diktature, personalističke diktature ili apsolutne monarhije. Diktatura nije ograničena nikakvim institucionalnim okvirima kao što su ustav, zakoni ili običaji.
Riječ diktator nastala je u ranoj Rimskoj Republici i odnosila se na ustavnu funkciju s "privremenim davanjem apsolutne moći vođi za rješavanje nekih vanrednih situacija".
Najranije vojne diktature razvile su se u postklasičnoj eri, posebno u Japanu u doba šoguna i u Engleskoj pod Oliverom Cromwellom. Moderne diktature su se prvi put razvile u 19. vijeku, uključujući bonapartizam u Evropi i Caudillo u Latinskoj Americi. U 20. vijeku došlo je do uspona fašističkih i komunističkih diktatura u Evropi; fašizam je uglavnom iskorijenjen nakon Drugog svjetskog rata 1945, dok se komunizam proširio na druge kontinente, zadržavajući istaknutost do kraja Hladnog rata 1991. U 20. vijeku došlo je i do uspona personalističkih diktatura u Africi i vojnih diktatura u Latinskoj Americi, koje su obje postale istaknute 1960-ih i 1970-ih.
Period nakon raspada Sovjetskog Saveza svjedočio je sporadičnom usponu demokratija širom svijeta, uprkos tome što je nekoliko diktatura opstalo u 21. vijeku, posebno u Africi i Aziji. Tokom ranog 21. vijeka, demokratske vlade su brojčano nadmašivale autoritarne države u odnosu 98 prema 80. Drugu deceniju obilježila je demokratska recesija, nakon finansijske krize iz 2008. koja je drastično smanjila privlačnost zapadnog modela širom svijeta. Do 2019, broj autoritarnih vlada ponovo je premašio broj demokratija u odnosu 92 prema 87.
Diktature često pokušavaju prikazati demokratsku fasadu, često održavajući izbore kako bi utvrdili svoj legitimitet ili dali poticaje članovima vladajuće stranke, ali ti izbori nisu konkurentni za opoziciju. Stabilnost u diktaturi održava se prinudom i političkom represijom, što uključuje ograničavanje pristupa informacijama, praćenje političke opozicije i akte nasilja. Diktature koje ne uspijevaju potisnuti opoziciju podložne su kolapsu pučem ili revolucijom.
Također pogledajte Autokratija Komunizam Fašizam Nacionalizam Nacizam Totalitarizam Tiranija
Vanjski linkovi
scholarly analysis of Mussolini, Hitler, Stalin and Mao, as well as Kim Il Sung of North Korea; François Duvalier, or Papa Doc, of Haiti; Nicolae Ceaușescu of Romania; and Mengistu Haile Mariam of Ethiopia. online review; also excerpt
Bibliografija
Reference
Kategorija:Politika Kategorija:Diktatura