thumb| Efekti holecistokinina na gastrointestinalni trakt. Ćelije u tankom crijevu luče holecistokinin i induciraju kontrakciju žučne kese, što opušta Oddijev sfinkter, što povećava proizvodnju žučne kiseline u jetri, odgađa pražnjenje želuca i inducira proizvodnju probavnih enzima u gušterači. Holecistokinin (CCK ili CCK-PZ; grč. chole = žuč + cisto = vrećica" + kinin = kretanje, pomicanje; u smislu pomicanje žučne kese) je peptidni hormon gastrointestinalnog sistema, odgovoran za stimuliranje probave masti i proteina. Holecistokinin, službeno zvani pankreozimin, sintetiziraju i luče enteroendokrine ćelije u dvanaestopalačnom crijevu, prvom segmentu tankog crijeva. Njegovo prisustvo uzrokuje oslobađanje probavnih enzima i žuči iz gušterače, odnosno žučne kese, a također deluje za suzbijanje gladi.

Struktura Postojanje CCK prvi je sugerirao britanski fiziolog Joy Simcha Cohen, 1905. It was discovered in 1943 by A.C. Ivy and E. Olberg. Član je porodice peptidnih hormona gastrin/ holecistokinin i po strukturi je vrlo sličan gastrinu, drugom gastrointestinalnom hormonu. CCK i gastrin imaju pet istih C-terminalnih aminokiselina. CCK se sastoji od različitog broja aminokiselina s, ovisno o posttranslacijskoj modifikaciji prekursora od 150 aminokiselina, preproholecistokinina. Dakle, peptidni hormon CCK ima nekoliko oblika, svaki identificiran brojem aminokiselina koje sadrži, npr. CCK58, CCK33, CCK22 i CCK8. Za CCK58 se pretpostavlja spiralno uvrnuta konfiguracija. Biološka aktivnost počiva na C-kraju peptida. Većina CCK peptida ima sulfatnu grupu vezanu za tirozin, lociranu na sedam ostataka sa C-kraja. Ova modifikacija je presudna za sposobnost CCK da aktivira receptor holecistokinina A. Javljaju se i nesulfatirani CCK peptidi koji posljedično ne mogu aktivirati CCK-A receptor, ali njihova biološka uloga ostaje nejasna..

Funkcija CCK ima važnu fiziološku ulogu, i kao neuropeptid u centralnom nervnom sistemu i kao peptidni hormon u crijevima. Sudjeluje u brojnim procesima, kao što su probava, sitost i anksioznost.

Probavna CCK sintetiziraju i oslobađaju enteroendokrine ćelije u mukoznoj sluznice tankog crijeva (uglavnom u duodenumu i jejnumu), zvane enteroendokrine ćelije, neuroni crijevnog nervnog sistema i neuroni u mozgu. Brzo se ispušta u cirkulaciju, kao odgovor na obrok. Najveći stimulator oslobađanja CCK je prisustvo masnih kiselina i / ili određenih aminokiselina u himusu koji ulazi u dvanaestpalačno crijevo. Pored toga, oslobađanje CCK stimulira i monitor peptid (oslobađaju ga acinarne ćelije gušterače), CCK-oslobađajući protein (posredstvom parakrine signalizacije iz enterocita u želučane sluznice i crijevne sluznice) i acetilholin (oslobađa parasimpatički nerv, vlakna vagusnog nerva).

U cirkulacijskom sistemu, CCK ima relativno kratak poluživot.

Varenje CCK posreduje probavi u tankom crijevu, inhibirajući pražnjenje želuca. Stimulira acinarne ćelije pankreasa da oslobode sok bogat pankreasnim probavnim enzimima (otuda i alternativni naziv, pankreozin), koji katalizira probavu masti, proteina i ugljikohidrata. Dakle, kako opadaju razine supstanci koje stimuliraju oslobađanje CCK, opada i koncentracija hormona. Oslobađanje CCK takođe inhibira somatostatin i peptid gušterače. Tripsin, proteaza koju oslobađaju acinarne ćelije gušterače, hidrolizira CCK-oslobađajući peptid i nadgleda peptid, u stvari isključujući dodatne signale za lučenje CCK.

CCK takođe uzrokuje povećanu proizvodnju jetrene žuči i stimulira kontrakciju žučne kese i opuštanje Oddijevog sfinktera (Glissonovog sfinktera), što rezultira unošenjem žuči u duodenumski dio tankog crijeva. Žučna so oblikuje amfipatični lipid, micelu koja emulgira masti, pomažući u njihovoj probavi i apsorpciji.

Sitost Kao peptidni hormon, CCK posreduje pojavu sitosti, djelujući na CCK receptore, koji su široko rasprostranjeni u centralnom nervnom sistemu. Smatra se da je mehanizam za suzbijanje gladi smanjenje brzine pražnjenja želuca. CCK također ima stimulirajuće efekte na vagusni nerv, efekte koje može inhibirati kapsaicin. Stimulativni efekti CCK suprotstavljaju se efektima grelina, za koje je dokazano da inhibiraju vagusni nerv.

Efekti CCK razlikuju se među jedinkama. Naprimjer, kod pacova, davanje CCK značajno smanjuje glad kod odraslih mužjaka, ali je nešto manje djelotvorno kod mlađih ispitanika, pa čak i malo manje djelotvorno kod ženki. Efekti CCK-a na suzbijanje gladi, kod gojaznih pacov također su smanjeni.

Nervna CCK je široko rasprostranjen u centralnom nervnom sistemu, sa visokim koncentracijama u limbnom sistemu. CCK se sintetizira kao 115-aminokiselinski prethormon, koji se zatim pretvara u višestruke izoforme. Prevladavajući oblik CCK u centralnom nervnom sistemu je sulfatni oktapeptid, CCK-8S.

Anksiogena I kod ljudi i kod glodara, studije jasno pokazuju da povišeni nivo CCK uzrokuje povećanu anksioznost . Čini se da je mjesto efekata CCK koji izazivaju anksioznost središnje, a specifični ciljevi su bazolateralna amigdala, hipokampus, hipotalamus, periakveduktna siva masa i korteksne regije.

Panikogena CCK fragment tetrapeptida CCK-4 (Trp–Met–Asp–Phe–NH2) pouzdano uzrokuje anksioznost i napad panike (panikogeni efekat) kada se daje ljudima i obično se koristi u naučna istraživanja u tu svrhu, kako bi se testirali novi anksiolitski lijekovi.

Pozitronska emisiona tomografija, vizuelizacijom regionalnog moždanog krvotoka kod pacijenata koji su podvrgnuti napadima panike izazvanim CCK-4, pokazuju promjene u prednjem cingulativnom girusu, regiji klaustrum – otočići – amigdala i malom mozgu.

Halucinogena Nekoliko studija implicira CCK kao uzrok vizuelnih halucinacija u Parkinsonovoj bolesti. Mutacije u CCK-receptorima, u kombinaciji s mutiranim CCK genima, pojačavaju ovu povezanost. Ove studije su također otkrile potencijalne rasne / etničke razlike u distribuciji mutiranih CCK gena.

Interakcije Dokazano je da CCK, u interakciji s receptorom za holecistokinin A, koji se nalazi uglavnom na acinarnim ćelijama pankreasa i receptoru za holecistokinin B, uglavnom u mozgu i želucu. CCKB receptor takođe veže gastrin, gastrointestinalni hormon koji učestvuje u stimuliranju oslobađanja želučane kiseline i rastu želučane sluznice. Također je pokazano da CCK komunicira sa kalcineurinom u gušterači. Kalcineurin će nastaviti aktivirati faktore transkripcije NFAT 1–3, koji će stimulirati hipertrofiju i rast gušterače. CCK se može stimulirati prehranom s visokim udjelom proteina ili inhibitora proteaze. Dokazano je da CCK komunicira sa oreksinskim neuronima, koji kontroliraju apetit i budnost (spavanje). CCK can have indirect effects on sleep regulation.

CCK u tijelu ne može prijeći krvno-moždanu barijeru, ali određeni dijelovi hipotalamusa i moždanog stabla nisu zaštićeni barijerom.

Također pogledajte Anksioznost Gastrin Proglumid

Reference

Vanjski linkovi

Kategorija:Hormoni Kategorija:Neuropeptidi Kategorija:Hepatologija Kategorija:Crijevni hormoni Kategorija:Endokrinologija Kategorija:Geni na hromosomu 3