thumb|260px|Mišja gametogeneza Gametogeneza je biološki proces kojim diploidna ili haploidni prekursorska ćelija prolaze ćelijsku diobu i diferenciraju se da bi sazreli haploidni gameti. U zavisnosti od biološkog životnog ciklusa organizma, gametogeneza se javlja dijeljenjem putemmejoze diploidnih gametocita u različite gamete ili mitozom. Naprimjer, biljke proizvode gamete mitozom u gametofitima. Gametofiti nastaju iz haploidnih spora, nakon mejoze. Postojanje višećelijske, haploidne faze u životnom ciklusu između mejoze i gametogeneze takođe se naziva smjena generacija.
Kod životina thumb|400px|Shema analogije u procesu sazrijevanja jajeta i razvoja spermatida, prema nihovim individualnim putevima. Oociti i spermatociti su istovremeno i gametociti. Jajne ćelije i spermatozoidi su potpune spolne ćelije. U stvarnosti, prvo polarno tijelo obično ugiba bez podjele. Životinje proizvode gamete direktno putem mejoze iz diploidnih matičnih ćelija u organima koji se nazivaju gonade (sjemenici kod mužjaka i jajnici kod ženki). Mužjaci i ženke vrste koje se reprodukuju seksualno imaju različite oblike gametogeneze:
spermatogeneza (mužjaci) oogeneza (ženke)
Faze Međutim, prije nego što se pretvori u gametogoniju, embrionski razvoj spolnih ćelija jednak je kod mužjaka i ženki.
Uobičajeni put Gametogonija se obično posmatra kao početna faza gametogeneze. Međutim, gametogonije su i same nasljednice primordijalnih zametnih ćelija (PGC) iz leđnog endoderma žumanjčane vrećice migriraju duž zadnjih crijeva na gonadni greben. Množe se sa mitozom i, nakon što dođu do gonadnog grebena u kasnoj embrionskoj fazi, nazivaju se gametogonije. Jednom kada se spolne ćelije razviju u gametogoniju, muške i ženske više nisu iste .
Individualni put Iz gametogonije, muške i ženske spolne ćelijee razvijaju se različito - muške spermatogenezom, a ženske oogenezom. Međutim, prema dogovoru, sljedeći obrazac je zajednički za oboje: Tip Ploidija/Ljudski hromosomi Broj kopija DNK/hromatida Proces Gametogonija Diploid (2n)/46 Prije replikacije 2C, poslije 4C46 prije, 46 × 2 poslije Gametocitogeneza (mitoza) Primarni gametocit Diploid (nN)/46 Prije replikscije 2C,poslije 4C poslije46 prije, 46 × 2 a poslije Gametidogeneza (mejoza I) Sekundarni gametocit Haploid (N)/23 2C / 46 Gametidogeneza (Mejoza II) Gametida Haploid (N)/23 C / 23 Gamet Haploid (N)/23 C / 23
Gametogeneza in vitro In vitro gametogeneza (IVG) je tehnika razvijanja in vitro stvorenih spolnih ćelija, tj. „generiranja jajašaca i sperme iz pluripotentnih matičnih ćelija u posudi za kulturu" Ova je tehnika sada izvediva kod miševa i vjerojatno će imati budući uspjeh kod ljudi i neljudskih primata.
U gametangijama Gljive, alge i primitivne biljke stvaraju specijalizirane haploidne strukture zvane gametangije, gdje se gameti proizvode mitozom. U nekim gljivama, poput Zygomycota, gametangije su pojedinačne ćelije, na krajevima hifa, koje djeluju kao spolne čelije pri spajanju u zigot. Češće, gametangije su višećelijske strukture koje se diferenciraju u muške i ženske organe: anteridija (muške) arhegonija (ženske)
U cvjetnica U skrivenosjemenjačama, muške spolne ćelijee (uvijek dvije) nastaju unutar polenove cijevi (u 70% vrsta) ili unutar polenovog zrna (u 30% vrsta), dijeljenjem generativne ćelije u dva jezdra sperme. Ovisno o vrsti, to se može dogoditi dok se u prašniku formira polen (trićelijski polen) ili nakon oprašivanja i rast polenovoj cijevi (dvoćelijski polen u prašniku i u stigmi). Ženske spolne ćelije (ovule) stvaraju se unutar embrionske vrećice.
Mejoza
Mejoza je centralno obilježje gametogeneze, ali prilagodljiva funkcija mejoze predmet je rasprave. Ključni događaj tokom mejoze je uparivanje homolognih hromosoma i rekombinacija (razmjena genetičkih informacija) između homolognih hromosoma. Ovaj proces promovira proizvodnju povećane genetičke raznolikosti među potomcima i rekombinacijsko popravljanje oštećenja u DNK koje se prenose na potomstvo. Da bi se objasnila adaptivne funkciju mejoze (kao i gametogeneze i spollnog ciklusa), neki autori ističu raznolikost, a drugi ističu popravak DNK.
Također pogledajze Spermatogeneza Oogeneza Mikrogametogeneza
Reference
Kategorija:Razvojna biologija Kategorija:Reproduktivni sistem Kategorija:Matične ćelije Kategorija:Razmnožavanje Kategorija:Germinativne ćelije