Promuklost

Promukao glas, također poznat kao disfonija ili promuklost je kada glas nehotice zvuči zadihano, hrapavo ili napregnuto, ili je tiše jačine ili niže visine. Promukao glas može biti povezan s osjećajem nelagode ili grebanja u grlu. Promuklost je često simptom problema u glasnicama grkljana. Može biti uzrokovana laringitisom, koji pak može biti uzrokovan infekcijom gornjih disajnih puteva, prehladom ili alergijama. Navijanje na sportskim događajima, glasan govor u bučnom okruženju, predugo pričanje bez odmaranja glasa, glasno pjevanje ili govor previsokim ili preniskim glasom također može uzrokovati privremenu promuklost. Postoji niz drugih uzroka gubitka glasa, a liječenje se uglavnom svodi na odmaranje glasa i liječenje osnovnog uzroka. Ako je uzrok zloupotreba ili prekomjerna upotreba glasa, pijenje puno vode može ublažiti probleme.

Čini se da češće se javlja kod žena i starijih osoba. Nadalje, određene profesionalne grupe, poput nastavnika i pjevača, imaju povećan rizik.

Dugotrajnu promuklost, ili promuklost koja traje duže od tri sedmice, posebno kada nije povezana s prehladom ili gripom, treba procijeniti ljekar. Također se preporučuje posjet ljekaru ako je promuklost povezana s iskašljavanjem krvi, disfagijom, otežanim gutanjem, kvržicom u vratu, bolom pri govoru ili gutanju, respiratornim poremećajima ili otežanim disanjem ili afonijom duže od nekoliko dana. Da bi se glas klasificirao kao "disfoničan", abnormalnosti moraju biti prisutne u jednom ili više vokalnih parametara: visini tona, glasnoći, kvaliteti ili varijabilnosti.. Perceptivno, disfoniju mogu karakterizirati promuklost, dahtanje, grubost ili hrapavost glasa, ali neka vrsta fonacije ostaje.

Disfonija se može podijeliti u dva glavna tipa: organsku i funkcionalnu, a klasifikacija se zasniva na osnovnoj patologiji. Iako se uzroci disfonije mogu podijeliti u pet osnovnih kategorija, svi oni rezultiraju prekidom sposobnosti glasnica da normalno vibriraju tokom izdisaja, što utiče na glas. Procjenu i dijagnozu disfonije vrši multidisciplinarni tim, a uključuje upotrebu različitih subjektivnih i objektivnih mjera, koje uzimaju u obzir i kvalitet glasa i fizičko stanje larinksa. Razvijeni su brojni tretmani za rješavanje organskih i funkcionalnih uzroka disfonije. Disfonija se može ciljati direktnom terapijom, indirektnom terapijom, medicinskim tretmanima i hirurgijom. Funkcionalne disfonije se mogu liječiti direktnom i indirektnom terapijom glasa, dok se operacije preporučuju za hronične, organske disfonije.

Tipovi Poremećaji glasa mogu se podijeliti u dvije široke kategorije: organske i funkcijske. Razlika između ovih širokih klasa proizlazi iz njihovog uzroka, pri čemu organska disfonija nastaje kao rezultat neke vrste fiziološke promjene u jednom od podsistema govora (što se tiče glasa, obično su pogođeni disanje, anatomija larinksa i/ili drugi dijelovi vokalnog trakta). Suprotno tome, funkcionalna disfonija odnosi se na promuklost koja je rezultat upotrebe glasa (tj. prekomjerne upotrebe/zloupotrebe). Nadalje, prema ASHA, organska disfonija , organska disfonija se može podijeliti na strukturnu i neurogenu; neurogena disfonija se definira kao oštećeno funkcioniranje vokalne strukture zbog neurvnog problema (u centralnom nervnom sistemu ili perifernom nervnom sistemu, nasuprot tome, strukturna disfonija se definira kao oštećeno funkcioniranje vokalnog mehanizma koje je uzrokovano nekom vrstom fizičke promjene (npr. lezijom na glasnicama). Važno je napomenuti da dodatna podkategorija funkcionalne disfonije koju prepoznaju stručnjaci je psihogena disfonija, koja se može definirati kao vrsta poremećaja glasa koji nema poznati uzrok i za koju se može pretpostaviti da je proizvod neke vrste psiholoških stresora u nečijem okruženju. Važno je napomenuti da se ovi tipovi međusobno ne isključuju i da se često preklapaju. Naprimjer, utvrđeno je da je disfonija mišićne napetosti (MTD) rezultat mnogih različitih uzroka, uključujući sljedeće: MTD u prisustvu organske patologije (tj. organski tip), MTD koji proizlazi iz upotrebe glasa (tj. funkcijski tip) i MTD kao rezultat ličnosti i/ili psiholoških faktora (tj. psihogeni tip).

Uzroci Najčešći uzroci promuklosti su laringitis (akutni 42,1%; hronični 9,7%) i funkcionalna disfonija (30%). Promuklost može biti uzrokovana i laringealnim tumorima (benignim 10,7 - 31%; malignim 2,2 - 3,0%). Uzroci koji su generalno rjeđi uključuju neurogena stanja (2,8 - 8,0%), psihogena stanja (2,0 - 2,2%) i starenje (2%).

Različiti uzroci, koji rezultiraju abnormalnim vibracijama glasnica, mogu uzrokovati disfoniju. Ovi uzroci mogu varirati od zloupotrebe i zloupotrebe glasa do sistemskih bolesti. Uzroci disfonije mogu se podijeliti u pet osnovnih kategorija, iako se može dogoditi meeđusobno preklapanje. (treba mati na umu da ova lista nije iscrpna):

Zaposlenje Sugerira se da određene profesionalne grupe mogu biti izložene povećanom riziku od razvoja disfonije<ref zbog pretjeranih ili intenzivnih vokalnih zahtjeva njihovog rada. Istraživanja na ovu temu prvenstveno su se fokusirala na nastavnike i pjevače, iako su neke studije ispitivale i druge grupe korisnika s jakim glasom (npr. glumce, navijačice, instruktore aerobika itd.). Trenutno je poznato da nastavnici i pjevači češće prijavljuju disfoniju. Štaviše, nastavnici fizičkog vaspitanja, nastavnici u bučnim okruženjima i oni koji uobičajeno koriste glasan ton imaju povećan rizik. Termin grlo sveštenika ili disfonija klericorum se ranije koristio za bolnu disfoniju povezanu s javnim nastupom, posebno među propovjednicima. Međutim, tačne stope prevalencije za korisnike glasa na profesionalnom nivou nisu jasne, jer su se pojedinačne studije uveliko razlikovale u metodima korištenim za dobijanje podataka (npr. korištenje različitih operativnih definicija za "pjevača").

Mehanizam U prednjem dijelu vrata nalazi se larinks (također poznat kao glasna kutija), struktura sastavljena od nekoliko potpornih hrskavica i ligamenata, u kojoj se nalaze glasne nabore. Pri normalnoj produkciji glasa, izdahnuti zrak izlazi iz pluća i prolazi prema gore kroz glasni trakt. Na nivou larinksa, izdahnuti zrak uzrokuje pomicanje glasnih nabora prema srednjoj liniji trakta (proces koji se naziva adukcija). Adukovani glasni nabori se ne zatvaraju u potpunosti, već ostaju djelimično otvoreni. Uski otvor između nabora naziva se glotis. Kako se zrak kreće kroz glotis, uzrokuje distorziju čestica zraka što dovodi glasnice u vibrirajuće kretanje. Upravo to vibrirajuće kretanje proizvodi fonaciju ili glas. Kod disfonije postoji oštećenje sposobnosti proizvodnje odgovarajućeg nivoa fonacije. Preciznije, to je rezultat oštećenja vibracije glasnica ili nervne opskrbe grkljana.

Dijagnoza Procjenu i dijagnozu disfoničnog glasa vrši multidisciplinarni tim, kao što su otorinolaringolog (doktor za uho, nos i grlo) i logoped, uključujući korištenje objektivnih i subjektivnih mjera za procjenu kvalitete glasa, kao i stanja tkiva i vibracijskih obrazaca glasnica.

Definicija Disfonija je širok klinički termin koji se odnosi na abnormalno funkcionisanje glasa. Preciznije, glas se može klasificirati kao "disfoničan" kada postoje abnormalnosti ili oštećenja u jednom ili više sljedećih parametara glasa: visina tona, glasnoća, kvalitet i varijabilnost. Na primjer, abnormalna visina tona može se karakterizirati glasom koji je previsok ili prenizak, dok abnormalna glasnoća može se karakterizirati glasom koji je pretih ili preglasan. Slično tome, glas koji ima česte, neprimjerene prekide karakterizira abnormalnu kvalitetu, dok glas koji je monoton (tj. vrlo ravan) ili neprimjereno fluktuira karakterizira abnormalnu varijabilnost. Iako se promuklost koristi naizmjenično s terminom disfonija, važno je napomenuti da ta dva pojma nisu sinonimi. Promuklost je samo subjektivni termin koji objašnjava perceptivni kvalitet (ili zvuka) disfoničnog glasa. Iako je promuklost čest simptom (ili tegoba) disfonije, Može biti prisutan i nekoliko drugih znakova i simptoma, kao što su: zadihanost, hrapavost i suhoća. Nadalje, glas se može klasificirati kao disfoničan kada predstavlja probleme u funkcionalnim ili profesionalnim potrebama pojedinca ili je neprikladan za njegovu dob ili spol.

Auditorno-perceptivne mjere Auditno-perceptivne mjere su najčešće korišteni alat od strane kliničara za procjenu kvalitete glasa zbog svoje brze i neinvazivne prirode. Osim toga, ove mjere su se pokazale pouzdanima u kliničkom okruženju. Ocjene se koriste za procjenu kvaliteta pacijentovog glasa za različite glasovne karakteristike, uključujući ukupnu težinu, hrapavost, dahtanje, napetost, glasnoću i visinu tona. Ove procjene se rade tokom spontanog govora, čitanja rečenica ili odlomaka ili produženog izgovaranja samoglasnika. GRBAS (ocjena, hrapavost, dah, astenija, naprezanje) i CAPE-V (konsenzusna auditivna perceptivna evaluacija) — glas) su dvije formalne skale za ocjenjivanje glasa koje se obično koriste u tu svrhu.

Snimanje glasnica Tehnike snimanja glasnica koriste kliničari za pregled glasnica, što im omogućava otkrivanje vokalne patologije i procjenu kvalitete vibracija glasnica. Larinksna stroboskopija je primarni klinički alat koji se koristi u tu svrhu. Laringinksna stroboskopija koristi sinhronizirano bljeskajuće svjetlo koje prolazi kroz kruti ili fleksibilni laringoskop kako bi se dobila slika pokreta glasnica; slika se stvara usrednjavanjem nekoliko vibracijskih ciklusa i stoga se ne prikazuje u stvarnom vremenu. Budući da se ova tehnika oslanja na periodične vibracije glasnica, ne može se koristiti kod pacijenata sa umjerenom do teškom disfonijom. Digitalno snimanje glasnica velikom brzinom (videokimografija), još jedna tehnika snimanja, nije podložna istim ograničenjima kao laringealna stroboskopija. Kruti endoskop se koristi za snimanje slika brzinom od 8000 kadrova u sekundi, a slika se prikazuje u realnom vremenu. Također, ova tehnika omogućava snimanje aperiodičnih vibracija i stoga se može koristiti kod pacijenata sa svim težinama disfonije.

Akustičke mjere Akustične mjere mogu se koristiti za objektivne mjere vokalne funkcije. Algoritmi za obradu signala primjenjuju se na glasovne snimke napravljene tokom produžene fonacija ili tokom spontanog govora. Akustični parametri koji se zatim mogu ispitati uključuju osnovnu frekvenciju, amplitudu signala, podrhtavanje, treperenje i omjer šuma i harmonika. Međutim, zbog ograničenja koja nameću korišteni algoritmi, ove mjere se ne mogu koristiti kod pacijenata koji pokazuju tešku disfoniju.

Aerodinamičke mjere Aerodinamičke mjere glasa uključuju mjere volumena zraka, protoka zraka i subglotalnog pritiska zraka. Normalni aerodinamički parametri glasa znatno variraju među pojedincima, što dovodi do velikog preklapajućeg raspona vrijednosti između disfoničnih i nedisfoničnih pacijenata. Ovo ograničava upotrebu ovih mjera kao dijagnostičkog alata. Ipak, korisne su kada se koriste uz druge mjere procjene glasa ili kao alat za praćenje terapijskih efekata tokom vremena.

Prevencija S obzirom na to da su određena zanimanja izloženija većem riziku od razvoja disfonije (npr. nastavnici), provedena su istraživanja o prevenciji. Istraživanja o učinkovitosti strategija prevencije disfonije još nisu dala konačne rezultate, međutim, istraživanja su još uvijek u toku. Primarno, postoje dvije vrste vokalnog treninga koje stručnjaci prepoznaju kao pomoć u prevenciji: direktan i indirektan. Direktna prevencija opisuje napore za smanjenje uvjeta koji mogu dovesti do povećanja vokalnog naprezanja (kao što su edukacija pacijenata, strategije opuštanja itd.), dok se indirektne strategije prevencije odnose na promjene u osnovnom fiziološkom mehanizmu za proizvodnju glasa (npr. prilagođavanje načina na koji se odvija adukcija glasnica, respiratorni trening, promjena posturalnih navika itd.).

Liječenje