Zapadnoantarktički ledeni pokrivač (WAIS) je segment kontinentalne ledene ploče koji pokriva Zapadni Antarktik, dio Antarktika na strani Transantarktičkih planina koje se nalazi na zapadnoj hemisferi. Klasificiran je kao morska ledena ploča, što znači da se njegovo dno nalazi znatno ispod nivoa mora, a njegovi rubovi se ulijevaju u plutajuće ledene ploče. WAIS je omeđen Rossovom ledenom pločom, Filchner–Ronneovom ledenom pločom i izlaznim glečerima koji se ulijevaju u Amundsenovo more.
Kao manji dio Antarktika, WAIS je također jače pogođen klimatskim promjenama. Došlo je do zagrijavanja nad ledenim pokrivačem od 1950-ih, a značajno povlačenje njegovih obalnih glečera najmanje od 1990-ih. Procjene sugerišu da je dodao oko 7,6 ± 3,9 mm globalnom porastu nivoa mora između 1992. i 2017, te da je gubio led u 2010-ima brzinom ekvivalentnom 0,4 mm godišnjeg porasta nivoa mora. Iako su neki od njegovih gubitaka kompenzirani rastom Istočnoantarktičkog ledenog pokrivača, Antarktik će u cjelini najvjerovatnije izgubiti dovoljno leda do 2100. godine da doda 11 cm nivou mora. Nadalje, nestabilnost morskog ledenog pokrivača može povećati ovu količinu za desetine centimetara, posebno pod jakim zagrijavanjem. Svježa otopljena voda iz WAIS-a također doprinosi stratifikaciji okeana i razrjeđuje formiranje slane vode na dnu Antarktika, što destabilizuje Južni okean, preokrećući cirkulaciju.
Dugoročno gledano, Zapadnoantarktički ledeni pokrivač će vjerovatno nestati zbog zagrijavanja koje se već dogodilo. Paleoklimatski dokazi ukazuju na to da se ovo već dogodilo tokom eemskog perioda, kada su globalne temperature bile slične onima s početka 21. vijeka. Vjeruje se da bi se gubitak ledenog pokrivača dogodio između 2.000 i 13.000 godina u budućnosti, iako bi nekoliko vijekova visokih emisija moglo skratiti ovo na 500 godina. Došlo bi do porasta nivoa mora od 3,3 m ako bi se ledeni pokrivač urušio, ali bi iza sebe ostavio ledene kape na planinama. Ukupni porast nivoa mora sa Zapadnog Antarktika povećava se na 4,3 m ako se i oni otope, ali bi to zahtijevalo veći nivo zagrijavanja. Izostatički oporavak kopna bez leda također bi mogao dodati oko 1 m globalnom nivou mora tokom narednih 1.000 godina.
Očuvanje WAIS-a može zahtijevati trajno smanjenje globalnih temperatura na 1 °C ispod predindustrijskog nivoa ili na 2 °C ispod temperature iz 2020. Budući da bi kolapsu ledenog pokrivača prethodio gubitak glečera Thwaites i Pine Island, neki su umjesto toga predložili intervencije za njihovo očuvanje. U teoriji, dodavanje hiljada gigatona vještački stvorenog snijega moglo bi ih stabilizirati, ali bi to bilo izuzetno teško i možda ne bi objasnilo kontinuirano ubrzanje zagrijavanja okeana u tom području. Drugi sugerišu da bi izgradnja prepreka tokovima tople vode ispod glečera mogla odgoditi nestanak ledenog pokrivača za mnogo vijekova, ali bi i dalje zahtijevala jednu od najvećih građevinskih intervencija u historiji.
Opis
Ukupna zapremina cijelog antarktičkog ledenog pokrivača procjenjuje se na 26,92 miliona km3, dok WAIS sadrži oko 2,1 milion km3 leda koji se nalazi iznad nivoa mora i ~1 milion km3 leda koji se nalazi ispod njega. Težina leda uzrokovala je da temeljna stijena potone između 0,5 i 1 kilometra u procesu poznatom kao izostatička depresija.
Pod silom vlastite težine, ledeni pokrivač se deformiše i sporo teče preko hrapave podloge. Ledeni grebeni su područja gdje je kretanje ledenog pokrivača sporo jer je smrznut na podlozi, dok ledeni tokovi teku mnogo brže jer se u sedimentima ispod njih nalazi tečna voda. To su ili morski sedimenti koji su prekrivali okeansko dno prije nego što se ledeni pokrivač zaledio iznad njih, ili su nastali zbog erozije usljed stalnog trenja leda o temeljnu stijenu. Voda u ovim sedimentima ostaje tečna jer je Zemljina kora ispod ledenih tokova tanka i provodi toplotu od geotermalne aktivnosti, a zato što trenje također generiše toplotu, posebno na granicama između ledenih tokova i ledenih grebena.
Kada led stigne do obale, on se ili skuplja ili nastavlja teći prema vodi. Rezultat je velika, plutajuća ledena ploča pričvršćena za kontinent. Ove ledene ploče ograničavaju protok leda u okean sve dok su prisutne.
Zapadnoantarktički rasjedni sistem Zapadnoantarktički rasjedni sistem (WARS) jedan je od glavnih aktivnih kontinentalnih rasjeda na Zemlji. Vjeruje se da ima veliki utjecaj na tokove leda na Zapadnom Antarktiku. U zapadnoj Zemlji Marie Byrd, aktivni glečeri teku kroz doline (grabene) WARS-a ograničene rasjedima. Podledeni vulkanizam je otkriven i poznato je da utiče na tokove leda. Godine 2017. geolozi sa Univerziteta u Edinburghu otkrili su 91 vulkan koji se nalazi dva kilometra ispod ledene površine, što ga čini najvećom vulkanskom regijom na Zemlji.
Brzopokretni tokovi leda na obali Siple uz istočni rub Rossove ledene ploče su pod utjecajem podmazivanja koje pruža zasićeni vodom til unutar grabena ograničenih grebenom unutar rasjeda, što bi ubrzalo raspad ledenog pokrivača pri intenzivnijim nivoima klimatskih promjena.
Također pogledajte Istočnoantarktički ledeni pokrivač Grenlandski ledeni pokrivač
Reference
Kategorija:Antarktičke ledene ploče Kategorija:Zapadni Antarktik