Athena Coustenis () grčko-francuska je astrofizičarka i planetologinja, istraživačka direktorica u Francuskom nacionalnom centru za naučna istraživanja i istraživačica pri Pariskoj opservatoriji u Meudonu. Bavi se planetarnom naukom, svemirskim istraživanjima, astrobiologijom i egzoplanetima, s posebnim naglaskom na atmosfere i površine tijela vanjskog Sunčevog sistema.
Njena istraživanja najviše su vezana za Saturnov sistem, posebno za Titan i Enceladus, te za ledene Galilejeve satelite Jupitera, naročito Ganimed i Evropu. Učestvovala je u definiranju, razvoju i naučnoj upotrebi više međunarodnih svemirskih misija, među kojima su Cassini–Huygens, JUICE, ARIEL i japanska misija MMX.
Obrazovanje Rođena je u Atini, a visoko obrazovanje nastavila je u Parizu. Na Univerzitetu Pierre i Marie Curie završila je 1986. magistarski studij iz astrofizike i svemirskih tehnika, a 1989. doktorirala disertacijom o Titanovoj atmosferi na osnovu infracrvenih opažanja sondi Voyager 1 i Voyager 2. Godine 1987. završila je i magistarski studij engleske književnosti na Univerzitetu Sorbonne Nouvelle, a 1996. stekla je habilitaciju za vođenje istraživanja na Univerzitetu Pierre i Marie Curie.
Karijera Od 1991. radi pri Pariskoj opservatoriji, najprije kao istraživačica u laboratorijima DESPA i LESIA, a zatim kao istraživačka direktorica CNRS-a. Njena profesionalna karijera povezuje opservacijska istraživanja, razvoj instrumenata, međunarodne misije i savjetodavni rad u naučnim tijelima svemirskih agencija.
Vodila je ili učestvovala u brojnim opažačkim kampanjama pomoću velikih teleskopa, među kojima su Canada–France–Hawaii Telescope, UKIRT i Very Large Telescope. Koristila je i podatke Infracrvene svemirske opservatorije za istraživanja planeta i satelita. Analizira prostorno-spektroskopske podatke iz zemaljskih i svemirskih opažanja pomoću modela prenosa zračenja i drugih računskih alata.
Istraživanja Glavna oblast njenog rada jesu atmosfere i površine planeta i satelita, njihovo porijeklo, hemijski sastav, evolucija i moguća nastanjivost. Posebno je radila na Titanu, jedinom prirodnom satelitu u Sunčevom sistemu s gustom atmosferom, gdje su podaci Voyagera, zemaljskih teleskopa i misije Cassini–Huygens omogućili proučavanje organskih spojeva, sezonskih promjena i površinskih osobina skrivenih ispod guste izmaglice.
Na misiji Cassini–Huygens bila je suistraživačica na tri instrumenta: CIRS, HASI i DISR. Ti instrumenti omogućili su mjerenja Titanove atmosfere, njenog vertikalnog sastava, temperature, aerosola i optičkih osobina, kao i posmatranja tokom spuštanja sonde Huygens na površinu 2005. Radila je i na naučnoj interpretaciji podataka koji su od 2004. prikupljani u Saturnovom sistemu, uključujući spektralne i slikovne podatke o atmosferama, površinama i ledu.
Učestvovala je u pripremi i razvoju misija koje se bave objektima s visokim astrobiološkim potencijalom. Na ESA-inoj misiji JUICE suistraživačica je kamere JANUS, a misija je usmjerena na Jupiter i njegove ledene satelite. Uključena je i u ARIEL, evropsku misiju za posmatranje atmosfera egzoplaneta, te u MMX, japansku misiju za istraživanje Fobosa, jednog od Marsovih satelita.
Naučne organizacije i savjetodavna tijela Pored istraživačkog rada, Coustenis je djelovala u nizu međunarodnih naučnih i savjetodavnih tijela. Predsjednica je Divizije F "Planetarni sistemi i astrobiologija" pri Međunarodnoj astronomskoj uniji, a članica je IAU-a od 2009. Bila je predsjednica ili članica više tijela Evropske svemirske agencije, NASA-e, CNES-a, COSPAR-a, Evropske naučne fondacije i drugih organizacija.
Predsjedavala je Odborom za planetarnu zaštitu COSPAR-a, Naučnim savjetodavnim odborom za ljudska istraživanja i istraživanje svemira ESA-e, Evropskim komitetom za svemirske nauke pri Evropskoj naučnoj fondaciji i CERES-om pri CNES-u. Bila je i povezana s Evropskom unijom geonauka, Međunarodnom unijom geodezije i geofizike, Međunarodnom akademijom astronautike, Europlanet Society i drugim tijelima koja se bave razvojem svemirskih programa i naučnim prioritetima planetarnih istraživanja.
Priznanja Evropska unija geonauka dodijelila joj je 2023. Jean Dominique Cassini Medal and Honorary Membership za otkrića u oblasti planetarnih atmosfera i površina te doprinos međunarodnim svemirskim misijama. Pariska opservatorija navela je da je nagrada dodijeljena za rezultate u istraživanju vanjskog Sunčevog sistema, posebno Titana, i za ulogu u misijama Cassini–Huygens, JUICE, MMX i ARIEL.
Dobitnica je više grupnih priznanja NASA-e i ESA-e za rad na svemirskim misijama, a 2019. primila je Nacionalni red Legije časti. Le Studium navodi da je 2026. izabrana u Academia Europaea, te da je autorica ili koautorica više od 300 naučnih radova, tri knjige i više enciklopedijskih poglavlja.
Odabrana djela
Reference
Vanjski linkovi
Kategorija:Biografije, Atina Kategorija:Grčki astronomi Kategorija:Francuski astronomi Kategorija:Nositelji Legije časti