mini|desno|300px|Zbrinjavanje povrijeđenih na mjestu događaja Incident s velikim brojem žrtava (, MCI) jest vanredni događaj u kojem broj, težina ili složenost povreda premašuju kapacitete lokalnog zdravstvenog sistema i službi hitnog odgovora za zbrinjavanje žrtava primjenom uobičajenih postupaka. Zbog toga je potrebno aktivirati posebne planove odgovora, provesti trijažu, preraspodijeliti raspoložive resurse i uspostaviti koordinirano upravljanje incidentom kako bi se spasio što veći broj života.
Incidenti s velikim brojem žrtava mogu nastati kao posljedica prirodnih katastrofa, velikih saobraćajnih nesreća, industrijskih nesreća, terorističkih napada, oružanih sukoba, epidemija i drugih događaja koji uzrokuju nagli priliv velikog broja povrijeđenih ili oboljelih osoba. Njihova osnovna karakteristika nije apsolutan broj žrtava, nego nesrazmjer između potreba za medicinskim zbrinjavanjem i raspoloživih ljudskih, materijalnih i organizacijskih resursa.
U odgovoru na ovakve incidente učestvuju službe prvog odgovora, zdravstvene ustanove, službe civilne zaštite i druge nadležne institucije. Njihovo djelovanje zasniva se na unaprijed pripremljenim planovima, koordiniranom upravljanju, brzoj procjeni situacije, trijaži, liječenju i transportu povrijeđenih u odgovarajuće zdravstvene ustanove.
Terminologija
U stručnoj literaturi iz oblasti hitne medicinske pomoći i medicine u okolnostima katastrofe koristi se pojam "incident s velikim brojem žrtava" (, MCI) za događaj u kojem broj ili težina povreda premašuju raspoložive kapacitete službi hitnog odgovora i zdravstvenog sistema, zbog čega je potrebno primijeniti posebne postupke upravljanja, uključujući trijažu i drugačiju raspodjelu raspoloživih resursa.
U pojedinim izvorima koristi se i izraz "incident s više žrtava" () za događaj u kojem ima više povrijeđenih osoba, ali raspoloživi resursi i dalje omogućavaju njihovo zbrinjavanje u okviru redovnog funkcioniranja hitnih službi. Međutim, upotreba i razlikovanje ovih termina nisu u potpunosti ujednačeni u međunarodnoj literaturi te se u praksi ponekad koriste i kao sinonimi.
Pojam se razlikuje od "katastrofe" (). Katastrofa predstavlja ozbiljan poremećaj funkcioniranja zajednice ili društva koji uzrokuje velike ljudske, materijalne, ekonomske ili okolišne gubitke i premašuje sposobnost pogođene zajednice da se s njima nosi vlastitim resursima. Incident s velikim brojem žrtava, s druge strane, prvenstveno je operativni i medicinski pojam koji opisuje odnos između broja i težine žrtava te raspoloživih kapaciteta za njihov odgovor i zbrinjavanje.
Budući da raspoloživi resursi zavise od organizacije službi hitnog odgovora i sistema zdravstvene zaštite, isti događaj može predstavljati incident s velikim brojem žrtava u jednoj sredini, dok u drugoj može biti zbrinut u okviru redovnog rada hitnih službi.
Historijat
Koncept organiziranog zbrinjavanja velikog broja povrijeđenih razvijao se uporedo s razvojem vojne medicine, hitne medicinske pomoći i sistema upravljanja katastrofama. Njegovi osnovi postavljeni su krajem 18. i početkom 19. stoljeća radom francuskog vojnog hirurga Dominiquea Jeana Larreya, koji je tokom Napoleonskih ratova uveo sistem brzog prikupljanja, razvrstavanja i evakuacije ranjenika s ratišta. Larrey je razvio koncept prema kojem prednost u zbrinjavanju imaju najteže povrijeđeni kojima se pravovremenom medicinskom intervencijom može spasiti život, čime su postavljeni osnovi savremene trijaže.
Tokom Prvog i Drugog svjetskog rata razvijeni su organiziraniji sistemi medicinske evakuacije, hirurškog zbrinjavanja i raspodjele zdravstvenih resursa. Ratna iskustva pokazala su da uspješno zbrinjavanje velikog broja povrijeđenih zahtijeva koordinirano djelovanje medicinskih i nemedicinskih službi, standardizirane postupke trijaže te efikasnu organizaciju transporta i liječenja.
Razvojem organiziranih sistema hitne medicinske pomoći tokom druge polovine 20. stoljeća koncept je proširen i na civilne vanredne situacije. Velike saobraćajne nesreće, industrijski incidenti, teroristički napadi i prirodne katastrofe pokazali su potrebu za unaprijed pripremljenim planovima odgovora koji omogućavaju brzo angažiranje dodatnih resursa, uspostavljanje jedinstvenog sistema upravljanja i provođenje medicinske trijaže na mjestu događaja.
Savremeni koncept incidenta s velikim brojem žrtava oblikovan je krajem 20. i početkom 21. stoljeća razvojem međunarodnih standarda za upravljanje katastrofama i hitnim medicinskim odgovorom. Poseban doprinos dali su Svjetska zdravstvena organizacija (WHO), Međunarodni komitet Crvenog krsta (ICRC) i druge međunarodne organizacije koje su razvile smjernice za planiranje, koordinaciju i upravljanje odgovorom na incidente u kojima broj ili težina povreda premašuju raspoložive kapacitete lokalnog zdravstvenog sistema.
Reference
Kategorija:Urgentna medicina Kategorija:Upravljanje incidentima