mini|desno|Tipična trijažna oznaka koja se koristi tokom hitne dekontaminacije u incidentima s velikim brojem stradalih Trijažna oznaka je standardizirana oznaka koja se koristi u hitnoj medicinskoj pomoći, medicine u okolnostima katastrofe i drugim sistemima odgovora na vanredne situacije za označavanje trijažne kategorije pacijenta. Primjenjuje se tokom incidenata s velikim brojem žrtava i katastrofa kako bi se omogućilo brzo prepoznavanje prioriteta liječenja, evidentiranje osnovnih medicinskih podataka i kontinuitet zbrinjavanja od mjesta događaja do zdravstvene ustanove.

Trijažna oznaka predstavlja sastavni dio postupka trijaže i služi kao sredstvo komunikacije između službi prvog odgovora, timova hitne medicinske pomoći i bolničkog osoblja. Na njoj se, pored dodijeljene trijažne kategorije, mogu evidentirati vitalni znakovi, uočene povrede, provedeni hitni medicinski postupci, vrijeme intervencije i drugi podaci značajni za liječenje i transport pacijenta.

Savremene trijažne oznake razvijene su tokom druge polovine 20. stoljeća kao odgovor na potrebu za standardizacijom postupaka u medicini katastrofa. Danas postoje brojni nacionalni i međunarodni sistemi koji se razlikuju po izgledu i sadržaju, ali se većina zasniva na univerzalno prihvaćenom sistemu označavanja prioriteta bojama.

Historijat mini|desno|METTAG sistem koji koristi Vatrogasna služba Tokija Tokom 19. i početkom 20. stoljeća principi trijaže primjenjivali su se uglavnom u vojnoj medicini. U velikim ratnim sukobima, uključujući Prvi svjetski rat, povrijeđeni vojnici često su označavani jednostavnim improviziranim oznakama, kao što su trake različitih boja ili oznake na tijelu, kako bi se razlikovali oni kojima je bila potrebna hitna pomoć od onih čije je liječenje moglo biti odgođeno.

Savremena trijažna oznaka u obliku standardizirane kartice razvijena je početkom 1960-ih u Sjedinjenim Američkim Državama tokom perioda Hladnog rata. Tokom druge polovine 20. stoljeća razvoj trijažnih oznaka prelazi iz uglavnom vojnih sistema u civilne strukture hitnog odgovora.

Prva i najpoznatija civilna trijažna oznaka bila je METTAG (Medical Emergency Triage Tag), koju je 1976. razvio Robert F. Blodgett, direktor Službe civilne zaštite u Jacksonvilleu na Floridi. Blodgett je ideju za ovu oznaku ustupio Američkom udruženju za civilnu zaštitu (TACDA) radi podrške njenom daljem razvoju i finansiranja proizvodnje. Prikaz METTAG sistema prvi put je objavljen u naučnoj literaturi 1977, čime je ova oznaka postala jedan od prvih široko dokumentiranih sistema civilne trijaže.

METTAG je razvijen kao jednostavna terenska oznaka koja omogućava brzo razvrstavanje povrijeđenih osoba prema stepenu hitnosti medicinskog zbrinjavanja. Njegov dizajn zasnivao se na lako prepoznatljivom sistemu boja i univerzalnim simbolima, čime je omogućena upotreba bez obzira na jezik korisnika i u uslovima u kojima je vrijeme za procjenu pacijenata ograničeno.

Nakon pojave METTAG-a razvijeni su brojni drugi sistemi trijažnih oznaka koji su prilagođeni potrebama pojedinih država, vojnih struktura, hitnih medicinskih službi i organizacija za upravljanje katastrofama. Iako se razlikuju po obliku i sadržaju, većina savremenih oznaka zadržala je osnovne principe uvedene razvojem civilnih sistema 1970-ih: brzo prepoznavanje prioriteta, jednostavno evidentiranje podataka i mogućnost praćenja pacijenta kroz lanac zbrinjavanja.

Izgled i sadržaj mini|desno|Prva strana trijažne kartice Vatrogasne jedinice Hamburg sa odvojivim trakama u bojama za označavanje prioriteta mini|desno|Druga strana trijažne kartice Vatrogasne jedinice Hamburg (prijevoz, nalaz i pružene mjere) mini|desno|Potpuno otvorena Cruciform trijažna oznaka Trijažna oznaka je najčešće izrađena u obliku manje kartice ili etikete od otpornog materijala koja se pričvršćuje za tijelo, odjeću ili opremu pacijenta. Dizajn oznake razlikuje se između pojedinih država, zdravstvenih sistema i službi, ali većina savremenih oznaka sadrži osnovne elemente koji omogućavaju identifikaciju pacijenta, evidentiranje medicinskih podataka i brzo prepoznavanje trijažnog prioriteta.

Zbog uslova u kojima se koristi, trijažna oznaka mora biti jednostavna za upotrebu, lako uočljiva, otporna na vlagu i mehanička oštećenja te prilagođena radu na mjestu događaja, gdje su vrijeme i dostupnost informacija često ograničeni.

Identifikacijski podaci

Identifikacijski dio trijažne oznake namijenjen je evidentiranju osnovnih podataka o pacijentu. U zavisnosti od sistema, može sadržavati:

ime i prezime pacijenta, kada je poznato; spol i približnu dob; adresu ili druge identifikacijske podatke; jedinstveni identifikacijski broj oznake; vrijeme i mjesto pronalaska ili početne procjene.

U situacijama kada identifikacija pacijenta nije moguća, kao što je slučaj kod velikog broja povrijeđenih, jedinstveni broj oznake omogućava njegovo praćenje kroz proces evakuacije, transporta i liječenja.

Medicinski podaci

Medicinski dio trijažne oznake služi za bilježenje podataka dobijenih tokom početne procjene i naknadnog zbrinjavanja pacijenta. Najčešće uključuje:

rezultate početne procjene vitalnih funkcija; vrstu i lokaciju povreda; provedene hitne medicinske postupke; vrijeme izvršenih intervencija; podatke o transportu i odredišnoj zdravstvenoj ustanovi.

Pojedine oznake sadrže i grafički prikaz ljudskog tijela na kojem medicinsko osoblje može označiti mjesto povrede, opekotine, krvarenja ili drugih uočenih promjena.

Podaci na trijažnoj oznaci ne predstavljaju zamjenu za kompletnu medicinsku dokumentaciju, nego služe kao brzo dostupna informacija koja omogućava kontinuitet zbrinjavanja u uslovima ograničenih resursa.

Trijažne kategorije

Najvažniji element trijažne oznake jeste označavanje prioriteta zbrinjavanja. U većini sistema koristi se kombinacija boja kojima se označava procijenjena hitnost medicinske pomoći.

Najčešće korišten sistem zasniva se na četiri osnovne kategorije:

Boja Kategorija Opis Crna Bez nade / preminuli Osobe bez znakova života ili s povredama koje nisu spojive sa životom u raspoloživim uslovima. Crvena Hitno Osobe sa životno ugrožavajućim povredama kojima je potrebna hitna intervencija. Žuta Odgođeno Osobe sa ozbiljnim povredama čije liječenje može biti privremeno odgođeno. Zelena Minimalno Osobe s lakšim povredama koje mogu čekati liječenje ili mogu samostalno hodati.

Iako je sistem boja široko prihvaćen, kriteriji za određivanje kategorije razlikuju se među pojedinim trijažnim algoritmima i organizacijama. Zbog toga se boja na oznaci uvijek tumači u skladu s protokolom koji koristi nadležna služba.

Također pogledajte ISO 22324 JumpSTART trijaža Službe prvog odgovora START trijaža Trijaža

Reference

Dodatna literatura

Vanjski linkovi

Službena web stranica sistema METTAG Američko udruženje za civilnu zaštitu (TACDA) RescueWave – Sistem za automatsku trijažu i upravljanje masovnim nesrećama

Kategorija:Trijaža Kategorija:Hitna medicinska pomoć Kategorija:Medicinska oprema