miniatura|Vacaloura Os lucánidos (Lucanidae) son un grupo dunhas 1 200 especies de escaravellos que constitúen unha familia, actualmente dividida en catro subfamilias.Smith, A.B.T. (2006). A review of the family-group names for the superfamily Scarabaeoidea (Coleoptera) with corrections to nomenclature and a current classification. The Coleopterists Bulletin 60:144–204. Algunhas especies chegan a medrar ata os 12 cm de longo, pero a maioría miden uns 5 cm. O máis famoso deles en Galicia é a vacaloura, que é o insecto terrestre máis grande de Europa.
miniatura|esquerda|Dorcus curvidens macho (á esquerda) e femia (á dereita) Os machos de moitas das especies teñen unhas distintivas mandíbulas agrandadas que parecen cornamentas.
O nome lucánidos procede do nome da rexión de Lucania en Italia. Plinio o Vello decatouse de que Nigidius (erudito e pretor romano) chamaba á vacaloura lucanus porque na rexión de Lucania era usada como amuleto.
Os machos dos lucánidos usan as súas mandíbulas para loitar contra outros machos polos sitios de apareamento preferentes de forma parecida ao que fan os cervos. Tamén poden loitar por comida, como secrecións de árbores ou froitos en descomposición. Malia a súa aparencia medorenta, normalmente non son agresivos cos humanos.
As femias dos lucánidos son normalmente máis pequenas que os machos e con mandíbulas moito menores, pero aínda sendo mandíbulas máis pequenas, son máis poderosas ao morder que as dos machos. Cando son larvas, as femias poden distinguirse dos machos pola presenza de ovarios graxos de cor crema visibles a través da pel á altura dos dous terzos da lonxitude do animal no dorso.
As larvas aliméntanse durante varios anos de madeira podre, pasando por tres estadios larvais ata que finalmente pupan dentro dunha cela pupal construída con cachos de madeira dos arredores e partículas do solo. No estadio larval final, "L3", as larvas das especies máis grandes, como Prosopocoilus giraffa, poden ter o tamaño dun dedo humano.
Algúns lucánidos grandes son utilizados como mascotas no Xapón. En Galicia os cornos da vacaloura eran utilizados tradicionalmente como amuletos.
miniatura|250px|dereita|Alometría dos cornos do lucánido Prosopocoilus savagei O tamaño dos cornos presenta variacións entre os individuos machos, denominada relación de escala ou alometría estática. As condicións ambientais durante o desenvolvemento afectan o tamaño absoluto dos cornos, pero tamén actúan factores xenéticos.
Os lucánidos son moi apreciados polos coleccionistas, e existe un comercio internacional, non sempre legal, con algunhas especies especialmente grandes ou vistosas. Na Península Ibérica figuran na lista de especies a protexer.
Taxonomía miniatura|Ciclo vital A familia Lucanidae divídese nas seguintes subfamilias e tribos:Bouchard, P., Bousquet, Y., Davies, A. E., Alonso-Zarazaga, M. A., Lawrence, J. F., Lyal, C. H., ... & Smith, A. B. (2011). Family-group names in Coleoptera (Insecta). ZooKeys, 88: 1–972 Subfamilia Protolucaninae † Nikolajev, 2007 Subfamilia Aesalinae MacLeay, 1819 Tribo Aesalini MacLeay, 1819 Tribo Ceratognathini Sharp, 1899 Tribo Nicagini LeConte, 1861 Subfamilia Ceruchitinae † Nikolajev, 2006 Subfamilia Syndesinae MacLeay, 1819 Subfamilia Lampriminae MacLeay, 1819 Tribo Lamprimini MacLeay, 1819 Tribo Streptocerini Kikuta, 1986 Subfamilia Lucaninae Latreille, 1804 Tribo Chiasognathini Burmeister, 1847 Tribo Lucanini Latreille, 1804 Tribo Platycerini Mulsant, 1842 Tribo Platyceroidini Paulsen e Hawks, 2008 Subfamilia Paralucaninae † Nikolajev, 2000
Notas
Véxase tamén
Bibliografía
Ligazóns externas Flickr Imaxes Stag beetle info Información sobre lucánidos e esquemas de conservación actuais. Lista de lucánidos do Novo Mundo con ligazóns a páxinas con información adicional.
Asahinet Lucánidos en selos de correos e ilustracións. Lucanes du Monde blog francés con moitas imaxes TOL UNL Guía xenérica de escarabellos do Novo Mundo- Lucanidae,
Categoría:Scarabaeiformia