A regra dunha gota (do inglés, «one-drop rule»), coñecida formalmente como hipodescendencia, foi un sistema de clasificación racial codificado e imposto socialmente nos Estados Unidos ao longo da historia, segundo o cal calquera persoa cunha ascendencia africana rastrexable, por mínima que fose —a miúdo descrita metaforicamente como «unha soa gota» de sangue negro—, era clasificada como negra, con independencia do seu fenotipo ou da súa herdanza maioritaria. Este principio xurdiu na Virxinia colonial coa lei do Partus sequitur ventrem de 1662, que asignaba a condición de escravitude aos fillos das mulleres escravizadas, o que consolidou a herdanza materna da condición racial e servil co obxectivo de perpetuar o sistema escravista nun contexto de xeneralizada mestizaxe entre homes brancos e mulleres escravizadas.
Xa nas épocas anteriores á Guerra de Secesión e durante a reconstrución, a regra consolidouse como ferramenta para delimitar as fronteiras raciais, o que influíu na expansión da escravitude ao clasificar a descendencia mestiza como propiedade en lugar de como poboación branca libre, e serviu máis tarde de base para a lexislación segregacionista das leis Jim Crow, co obxectivo de protexer a suposta pureza branca fronte a unha percibida dilución. A súa adopción legal explícita produciuse en estados como Arcansas, a través da Lei 320 de 1911, que penalizaba como delito grave a convivencia interracial e definía a condición de «negro» en función de calquera ascendencia africana, mentres que a Lei de Integridade Racial de Virxinia de 1924 estendeu este principio aos rexistros civís e á aplicación de políticas euxenéticas, reclasificando de xeito agresivo a moitas persoas co fin de impedir matrimonios mixtos e reclamacións de herdanza. A doutrina influíu profundamente nas prácticas da Oficina do Censo dos Estados Unidos, o que culminou co abandono en 1930 da subcategoría de «mulato» en favor dunha designación uniforme como «negro» para todas as persoas con calquera mestura africana, o que ocultaba os distintos graos de mestizaxe e facilitaba a aplicación de políticas segregacionistas na vivenda, na educación e no dereito ao voto.
Aínda que foi legalmente desmantelada polas reformas dos dereitos civís de mediados do século XX, incluída a sentenza do caso Loving v. Virginia de 1967, que invalidou as leis contra a mestizaxe interracial, o legado da regra dunha gota perdura nas percepcións culturais da identidade racial, primando a miúdo sobre a autoidentificación ou a complexidade xenética na categorización social, tal e como evidencian os persistentes nesgos de hipodescendencia en enquisas públicas e en xuízos interpersoais. A súa aplicación histórica priorizou a ascendencia por riba da aparencia física, co fin de maximizar as reservas de man de obra non branca e minimizar as concesións por parte das elites, o que pon de manifesto un cálculo pragmático de control agochado tras xustificacións ideolóxicas de separación racial.
Historia Orixes A regra de gota única era un concepto que só existía nas colonias británicas das Américas. Noutras rexións das Américas colonizadas por portugueses, casteláns ou españois e franceses, os mestizos non eran vistos como negros e creáronse varias denominacións (algunhas amplísimas) para clasificar ás persoas a partir de mestizaxes entre indios, europeos e africanos. Mesmo nalgunhas rexións dos actuais Estados Unidos, este concepto non existía, sendo o máis evidente o sur de Luisiana, incluída Nova Orleans, xa que predominaba a colonización francesa ou a gran parte do suroeste dos Estados Unidos, que estivo culturalmente dominada por un longo período de colonización castelá/española. Non obstante, nas rexións continentais de América do Norte dominadas polos británicos, este concepto colleu vigor.
Un aspecto importante é que, en Norteamérica, particularmente nos Estados Unidos, os colonos británicos superaron rapidamente aos amerindios e aos afroamericanos, a diferenza doutras rexións onde os de orixe europea eran minoría. Cando os "brancos" superaban aos "negros", o sexo interracial non era unha práctica social moi aceptada; onde os afroamericanos superaban aos de orixe europea, como en Carolina do Sur, esta mestizaxe foi máis aberta. Esta diferenza demográfica puido influír nas variacións das clasificacións raciais, mesmo nas colonias británicas. Por exemplo, a "regra dunha gota" tamén existía socialmente na colonia británica de Barbados, onde os europeos eran numerosos, pero non existían en Xamaica, tamén unha colonia británica, pero onde había moitos menos oriundos de Europa (algúns mesmo escravizados, coma os irlandeses, práctica logo repetida con galegos en Cuba), e en Xamaica os mestizos eran recoñecidos como un grupo separado dos negros.
Outro aspecto é que, nas colonias británicas, especialmente nos Estados Unidos, houbo un maior equilibrio entre o número de homes e mulleres británicos, o que facilitou a formación de familias e limitou a mestizaxe, mentres que, nas colonias ibéricas, a maioría dos colonos eran homes, o que os empuxou a un amplo proceso de mestizaxe tanto con indios nativos como con escravos africanos. Na América colonial británica houbo mestizaxe desde as primeiras décadas da colonización, pero foi moito menos intensa que nas colonias de Iberoamérica.Historical Origins of the One-Drop Racial Rule in the United States
Razóns da existencia Existen diferentes explicacións sobre a orixe da regra one-drop. Christine B. Hickman apunta a unha razón económica: mantendo os mulatos no lado escuro da cor, os homes brancos que tiñan fillos con mulleres afroamericanas ficaban liberados de calquera responsabilidade de manter os seus descendentes. Así, a "regra dunha gota" proporcionou unha vantaxe económica tanto para o "pai branco", que era liberado da responsabilidade parental (xa que o fillo non pertencía ao seu grupo), como para quen era dono da nai (que gañaba outro escravo). Este último factor puido engadir outro incentivo perverso ao abuso sexual de escravas.
Outras fontes apuntan á ideoloxía racista da "regra dunha gota", que viu a introdución do "sangue negro" como unha contaminación da liñaxe; así, calquera persoa con ascendencia africana, aínda que fose remota e invisible no aspecto, non podería considerarse branca, xa que o seu sangue estaba "contaminado". Polo tanto, o principal obxectivo da regra era garantir unha suposta "pureza racial" dos brancos americanos, prohibindo o contacto sexual entre supostamente brancos "puros" e calquera que non fose "puro", é dicir, que non tivese ascendencia exclusiva.
James F. David sostén que a "regra dunha gota" ten a súa orixe en crenzas racistas relacionadas cos esforzos para evitar a mestizaxe racial. En concreto, relaciónase coa idea de que a superioridade racial dos brancos veríase diminuída biolóxica e culturalmente polo contacto con "razas inferiores" e os fillos desas unións non eran aptos para seren admitidos na sociedade branca.
Outra explicación é que a "regra dunha gota" trataba de evitar a proliferación doutras categorías raciais que ían alén do "branco" ou o "negro", como sucedeu nas colonias ibéricas. A existencia de categorías raciais intermedias tería causado grandes dificultades durante a era da segregación forzosa do goberno, xa que o estado racial definía o dereito a comer nun restaurante, sentar nun autobús ou asistir á escola. Así, a "regra dunha gota" tiña como obxectivo "reducir a confusión" e eliminar a posibilidade de que os mestizos de pel clara "pasasen" como brancos, ao catalogar a calquera cunha pinga de ascendencia africana como "persoa negra".
miniatura|282x282px|Ota Benga exposto no zoo do Bronx en 1906
Codificación Antes da codificación xeneralizada da "regra dunha gota" nas décadas de 1910 e 1920, a liña de cor demarcábase formalmente a través dun mosaico de estatutos de dereito común e regras que datan do século XVII. As leis que rexen o matrimonio interracial e a conduta das persoas libres de cor definían a negrura como un cuántico xenealóxico: dependendo do estado, calquera persoa con polo menos 1/4, 1/8 ou 1/16 de "sangue negro" era legalmente negra.
En 1910, a segregación racial ( Jim Crow ) estaba totalmente en vigor e os estados asumiron o papel de definir quen estaba suxeito a estas restricións. Un por un, os estados do sur aprobaron unha lexislación que impón a hipodescencia como requisito nominal; Virxinia foi o último estado en adoptar esta lexislación, en 1930. Casualmente o censo estadounidense eliminou a categoría "mulato" como opción despois do censo de 1920. Xa non había un termo medio, a lei de 1924 non autorizaba o status de "mestizo". Curiosamente, fixéronse unha excepción para a ascendencia india, para englobar ás familias adiñeiradas de Virxinia que afirmaban ser descendentes de Pocahontas: definiuse que "brancos" eran aqueles que tiñan 1/16 de sangue indio ou menos, pero calquera gota de sangue negra impedía o estado de ser branco.
Neses anos de implantación legal das leis raciais, e desde finais do s. XIX, en Europa e América tamén houbo unha movemento de racializar seres humanos con pretensións "científicas". Nos Estados Unidos, Madison Grant, directora da New York Zoological Society, expuxo no zoo do Bronx a Ota Benga, un pigmeo, xunto con simios e outros animais en 1906. Por instancias de Grant, un destacado racista e euxenista, o director do zoo Hornaday meteu a Ota Benga nunha gaiola cun orangután e colocou un cartel que o marcaba como "o elo perdido", o que daba a entender que os africanos eran unha especie animal intermedia entre monos e europeos. En Europa os zoos humanos presentaron africanos engaiolados e semiespidos en Londres, Berlín, Hamburgo, Anveres, Barcelona, Milán, Varsovia etc.; en Marsella e París tamén se exhibiron homes africanos en zoos entre 1906 e 1931.
Durante boa parte do século XX, a "regra dunha gota" foi adoptada por moita xente como referencia fundamental para determinar quen era e non era afroamericano, tanto normativamente como por lei.
Eficiencia miniatura|209x209px|O debuxante George Herriman naceu mulato, mais escondeu ese facto e inventou que era de orixe grega para ter oportunidades profesionais. Ao contrario do que moitos suxeriron, a "regra dunha gota" non fixo que todos os mestizos fosen negros, xa que os descendentes africanos foron asimilados ás 'comunidades brancas' do sur dos Estados Unidos. Tornarse branco a miúdo non requiría "enganar" á xente; algunhas comunidades de euroamericanos permitían "cruzar a liña de cores". Non eran illas de tolerancia racial, pero aceptaban certa mobilidade racial. Durante a aplicabilidade da regra, poucas persoas que viviron como brancas foron reclasificadas como negros.Daniel J. Sharfstein. Crossing the Color Line: Racial Migration and the One-Drop Rule, 1600-1860
Como outras normas legais, a "regra dunha gota" foi desafiada e eludida, e a forma máis común foi mediante "passing". Mestizos con pel máis clara e trazos máis europeos emigraron a outras cidades onde non se coñecían e asumiron unha nova identidade, comezando a vivir como "brancos". Moitas veces, este cambio requiría a ruptura dos lazos familiares e situaba a estas persoas en perigo constante de ser expostas e denunciadas. O estado de Virxinia estableceu unha pena dun ano de prisión para todos os que mentisen sobre a raza en documentos, porén era un risco que se corría para tentar fuxir das limitacións impostas a aqueles considerados "negros".Daniel J. Sharfstein. Crossing the Color Line: Racial Migration and the One-Drop Rule, 1600-1860Adrian Piper, Passing for White, Passing for Black