A isonomía (grego antigo: ἰσονομία, de «igual» e «lei») designa o principio da igualdade perante a lei e da distribución equitativa dos dereitos políticos entre os cidadáns nas antigas polis gregas. Xurdida con forza en Atenas tras o derrocamento da tiranía arredor do ano 508 a.C., foi impulsada polas reformas de Clístenes, que reorganizaron o corpo cidadán en tribos e demos co fin de diluír a influencia aristocrática e favorecer unha participación máis ampla na toma de decisións.
Este concepto distinguíase da mera ausencia de goberno arbitrario ao poñer o acento nunha gobernanza responsable baixo leis compartidas, como se evidencia nas Historias de Heródoto, onde os debatentes persas o contrapoñen favorablemente á monarquía e á oligarquía. Na práctica, a isonomia facilitou os mecanismos esenciais da democracia ateniense, incluíndo o sorteo para os cargos públicos, a igualdade de condicións para exercer como membro dun xurado e a soberanía da asemblea, limitada unicamente polo voto maioritario e non polo nacemento ou a riqueza. Aínda que se aplicaba de xeito variable —sendo empregada en ocasións en oligarquías equilibradas—, chegou a converterse en sinónimo dos ideais democráticos, influíndo nas reflexións filosóficas posteriores sobre a xustiza e a non-dominación, como se pode observar nas obras de Aristóteles e nos intérpretes que o sucederon. A súa realización empírica, con todo, limitábase estritamente aos varóns adultos libres, excluíndo as mulleres, os metecos e os escravos, o que reflicte as limitacións causais que as estruturas sociais da antigüidade impuñan á súa aplicación universal.
Notas
Categoría:Dereito