miniatura|180px| 55px 70px O Patrimonio da Humanidade da Organización das Nacións Unidas para a Educación, a Ciencia e a Cultura (UNESCO) componse de lugares de importancia para o patrimonio cultural ou natural descritos na Convención do Patrimonio Mundial da UNESCO, estabelecida en 1972. O patrimonio cultural está formado por monumentos (como obras arquitectónicas, esculturas monumentais ou inscricións), grupos de edificios e ruínas (incluíndo sitios arqueolóxicos). As paisaxes naturais (constituídas por formacións físicas e biolóxicas), as formacións xeolóxicas e fisiográficas (incluíndo os hábitats de especies de animais e plantas ameazadas) e os lugares naturais que son importantes dende o punto de vista da ciencia, a conservación ou a beleza natural, defínense como patrimonio natural. Esta é unha lista do Patrimonio da Humanidade en Armenia, especificamente clasificada pola UNESCO e elaborada de acordo con dez criterios principais, cuxos puntos son xulgados por especialistas na área. Armenia ratificou a Convención sobre a Protección do Patrimonio Cultural e Natural da Humanidade o 5 de setembro de 1993, convertendo os seus lugares en elixíbeis para a súa inclusión na lista.

No ano 2022, Armenia tiña tres sitios na lista, todos eles mosteiros, igrexas ou sitios relixiosos relacionados. O primeiro lugar en Armenia foi o Mosteiro de Haghpat, en 1996. En 2000, o sitio ampliouse para incluír o Mosteiro de Sanahin. En 2000, engadíronse outros dous lugares, a catedral e igrexas de Echmiatsin e sitio arqueolóxico de Zvartnots, e o mosteiro de Geghard e alto val do Azat. Os tres sitios son lugares culturais. Hai catro sitios adicionais na lista tentativa.

Lista de lugares Patrimonio da Humanidade Nome: segundo aparece no Comité do Patrimonio da Humanidade Localización: en Armenia Ano da inclusión: na lista da UNESCO Datos da UNESCO: o número de referencia do sitio; o ano en que o xacemento foi inscrito na Lista do Patrimonio Mundial; os criterios nos que apareceu: os criterios de (i) a (vi) son culturais, mentres que de (vii) a (x) son naturais.

Nº Nome Imaxe Localización Ano da inclusión Descrición01 Mosteiros de Haghpat e Sanahin 150px|alt=Mosteiro de Haghbat, edificios da igrexa en pedra Provincia de Lori 1996 777bis; ii, iv (cultural) Os mosteiros de Haghpat e Sanahin foron construídos na segunda metade do século X baixo o patrocinio da raíña Khosrovanush, esposa do rei Ashot III. Ata o século XIII foron engadindo edificios adicionais en ambos os conxuntos. Arquitectonicamente, os mosteiros combinan as características da arquitectura eclesiástica do Imperio Bizantino cos estilos rexionais vernáculos do Cáucaso. O mosteiro de Haghpat (na imaxe) foi catalogado como Patrimonio da Humanidade en 1996, o mosteiro de Sanahin engadiuse en 2000.02 Mosteiro de Geghard e alto val do Azat 150px|alt=Unha igrexa de estilo armenio Provincia de Kotayk 2000 960; ii (cultural) O mosteiro de Geghard está situado no desfiladeiro do río Azat. San Gregorio o Iluminador fundou o mosteiro no século IV, segundo a tradición. Isto coincidiu coa introdución do cristianismo como relixión estatal en Armenia. O conxunto principal data do século XIII. Inclúe igrexas escavadas na rocha, túmulos, celas residenciais e varios khachkars (estelas conmemorativas armenias con cruces decoradas). O mosteiro foi un importante centro eclesiástico e cultural da Armenia medieval.03 Catedral e igrexas de Echmiatsin e sitio arqueolóxico de Zvartnots 150px|alt=Catedral de Etchmiadzin, un gran complexo de edificios en pedra Provincia de Armavir 2000 1011; ii, iii (cultural) Este sitio abrangue igrexas que ilustran a evolución e o desenvolvemento da arquitectura eclesiástica armenia. As igrexas de Etchmiadzin (hoxe chamada Vagharshapat) inclúen a Catedral de Etchmiadzin (fundada no ano 301, na imaxe), a Igrexa de Santa Gaiane (630), a Igrexa de Santa Hripsime (618) e a Igrexa de Shoghakat (construída en 1694 sobre unha capela do século IV). A catedral de Zvartnots foi construída no século VII pero destruída no século X, posiblemente debido a un terremoto.

Lista de lugares candidatos Ademais dos sitios inscritos na lista do Patrimonio da Humanidade, os estados membros poden manter unha lista de sitios provisionais que poden considerar para ser nomeados. Só se aceptan candidaturas para a lista do Patrimonio da Humanidade se o sitio figuraba previamente na lista provisional. No ano 2025, Armenia tiña sete lugares na súa lista de candidatos.

Nome Imaxe Localización (provincia) Ano da inclusión Datos da UNESCO Descrición O sitio arqueolóxico da cidade de Dvin 150x150px|alt=ACapitel de pedra antiga con relevo semellante a fentos no sitio arqueolóxico de Dvin Provincia de Ararat 1995 ii, iii, vi (cultural) O rei Khosrov III construíu un palacio en Dvin no século IV, para servir como capital de Armenia e sede dos católicos. Durante a Período Sasánida e baixo o Califato, Dvin serviu como capital rexional. No século XIII, foi destruído polos mongois. A basílica e sitio arqueolóxico deYererouk 150x150px|alt=As ruínas da basílica de Yererouk Provincia de Shirak 1995 iii, iv, vi (cultural) A basílica foi construída no século IV e é un dos primeiros monumentos cristiáns de Armenia. Foi danado por un terremoto no século XVII e hoxe son ruínas. O mosteiro de Noravank e o alto val de Amaghou 150x150px|alt=Edificio da igrexa de pedra, montañas ao fondo Provincia de Vayots Dzor 1995 i, iii, vi, vii, ix (mixto) O mosteiro data do século XIII e está situado nun canón fluvial. Algúns edificios do complexo foron deseñados polo arquitecto Momik. Os mosteiros de Tatev e Tatevi Anapat e as áreas adxacentes do val de Vorotan 150x150px|alt=Edificio da igrexa de pedra nun penedo, vista dende arriba Provincia de Syunik 1995 i, ii, iv, vi, vii, ix (mixto) O mosteiro de Tatev, que data dos séculos IX ao XIII, atópase sobre o desfiladeiro de Vorotan, mentres que o mosteiro de Tatevi Anapat do século XVII atópase no fondo do val. O canón, cunha profundidade de 850 m, é o máis profundo de Armenia. Vishaps e a paisaxe cultural de Tirinkatar 150x150px Provincia de Aragatsotn 2024 ii, iii, vi (cultural) Nas altas montañas de Armenia conserváronse monumentos arqueolóxicos únicos, que tradicionalmente son chamados "vishap" (termo armenio para "dragón"). Trátase de estelas de basalto de entre dous e cinco metros de altura, que son únicas entre as estelas de pedra do mundo antigo pola súa iconografía animal incomparable e as súas peculiares localizacións. Os vishaps son esculpidos en forma de peixe (o tipo piscis) ou tallados como se unha pel bovina con cabeza e extremidades estivese cuberta sobre eles (o tipo vellus). Ás veces combínanse ambas iconografías (o tipo híbrido). Complexo arqueolóxico de Garni e a formación columnar do "Órgano de Basalto" 150px Provincia de Kotayk 2025 iii, iv, vii, viii (mixed) Garni desenvolveuse dende un asentamento da Idade de Bronce ata un importante centro de Urartu e posteriormente tivo conexións co mundo grecorromano, como o ilustra o Templo de Garni (na imaxe), un templo helenístico do século I d.C. dedicado a Mitra. O templo derrubouse no terremoto de 1679, pero foi reconstruído no século XX. Dende o punto de vista natural, o desfiladeiro de Garni é significativo pola formación columnar de basalto e pola súa rica vexetación, debido á súa localización entre o Cáucaso e a árida rexión armenio-iraniana. Herdanza urartiana de Ereván 150px Iereván 2025 ii, iii, iv (cultural) Urartu, baixo o rei Argishti I, foi unha das principais potencias da rexión no século VIII a.C. A candidatura inclúe varios sitios urartianos en Iereván, que datan dos séculos VIII ao VI a.C. Entre eles inclúense a Fortaleza de Erebuni (na imaxe), Borra de Karmir e a Tumba de Biainian.

Notas

Véxase tamén

Outros artigos Patrimonio da Humanidade por país Ligazóns externas Patrimonio da Humanidade en Armenia