A herba tintureira ou herba carmín, Phytolacca americana,Herba carmín, herba tintureira (Phytolacca americana) na páxina web de Flora exótica invasora da Consellería de Medioambiente da Xunta de Galicia é unha especie da familia Phytolaccaceae. Alcanza de 1 a 3 metros de altura, ten follas simples en talos verdes a vermellos ou violáceos e unha gran raíz branca. As flores son de verde a branco, seguidas de bagas que maduran de vermello a roxo e case negro, que son unha fonte de alimento para diferentes paxaros.
Algunhas partes desta planta son altamente tóxicas para o gando e os seres humanos, e considérase unha praga importante para os agricultores. Con todo, algunhas partes poden ser utilizadas como alimento, medicamento ou veleno se se preparan correctamente. miniatura|Acio de sementes. miniatura|Vista da planta.
Descrición miniatura|esquerda|Ilustración de J. Theodore Descourtilz, M. E. Descourtilz: Flore médicale des Antilles, ou, Traité des plantes usuelles, 1827, lámina 312. Aparello vexetativo Este arbusto de madeira branda trátase moitas veces como unha herba vivaz, medrando ata 2,5 metros de altura en só un verán.Michael D. K. Owen, 1988, "Pokeweed (Phytolacca americana L.)", Publicación Pm-746 do Iowa State University Extension Service, Ames, IA: Iowa State University, ver , consultado o 2 de maio de 2015 A raíz é clara e ten a carne branca, é grande e pivotante no centro, cun desenvolvemento estratificado para as demais raíces. A coroa da raíz produce un a varios talos. Os toros de raíz cortados transversalmente mostran aneis concéntricos. A raíz non ten capacidade de fixación simbiótica do nitróxeno do aire. Os talos son robustos, lisos, de cor verde a rosa, vermello ou violeta e coa medula septada.
As follas están dispostas alternativamente e divídense en pecíolos e láminas. A lámina da folla, simple, glabra e enteira, afiada, é ovada a lanceolada e ten unha cor verde apagada e mide ata 30 centímetros de lonxitude.Manfred A. Fischer, Karl Oswald, Wolfgang Adler: Exkursionsflora für Österreich, Liechtenstein und Südtirol. 3., verbesserte Auflage. Land Oberösterreich, Biologiezentrum der Oberösterreichischen Landesmuseen, Linz 2008, ISBN 978-3-85474-187-9, p. 367 f. O pecíolo mide ata 4-6 centímetros de longo e o bordo da folla adoita ser ondulado. Algunhas persoas consideran que teñen un cheiro desagradable.
Aparello reprodutor As flores aparecen a principios do verán e están activas ata principios do outono, de xuño a outubro. De cor verde a branca, miden ata 5 cm de ancho, son perfectas, de simetría radial, en acios erguidos e alongados, caídos a medida que maduran os froitos; con 4 a 5 sépalos brancos (semellantes aos pétalos) e sen pétalos verdadeiros, xeralmente con dez estames (de aí o seu antigo nome Phytolacca decandra) e dez carpelos. Os froitos son bagas que nacen sobre pedúnculos rosados e resultan da coalescencia dos carpelos na madurez. Son carnosos, primeiro verdes, despois esbrancuxados, despois morados a case negros (e engurrados) cando están maduros, con dez células que conteñen un zume carmesí. Son apreciados por moitas aves, como Dumetella carolinensis, Mimus polyglottos, Cardinalis cardinalis e Toxostoma rufum, e algúns outros pequenos animais (mamíferos) que son naturalmente inmunes ás toxinas. Para estas especies constitúen unha boa fonte de alimento, que pode ser mortal para outras.Matthews NL (1987) "Appendix F: Habitat Assessment Manual", en Report: Anne Arundel Co., Offc. Planning and Zoning, Environmental and Special Projects Div., to Office of Coastal Resources Management, NOAA and State of Maryland Chesapeake Bay Critical Area Commission, agosto de 1987, 9 p. A viabilidade das sementes é relativamente longa, poden xerminar despois de varios anos no banco de sementes do solo. Reprodúcese unicamente por estas sementes.
Todas as partes da planta son velenosas.
É nativa de América do Norte, pero está naturalizada en gran parte do mundo (Europa e Asia principalmente), moitas veces como planta invasora. En España é frecuente vela en zonas costeiras ou de climas suaves.
Historia Orixinaria do leste de América do Norte, esta especie chegou a Eurasia por varias rutas (incluíndo plantacións ornamentais), antes de naturalizarse nos países mediterráneos (e certas rexións de Asia). Algúns botánicos pensaron entón que se trataba dunha solanácea: Solanum racemosum indicum H.R.P., Solanum magnum virginianum rubrum - Park. Theat. 347Dictionnaire raisonné universel d'histoire naturelle de Jacques C. Valmont de Bomare éd. - 1800, páxina 536, vol. 9.. Os motivos da súa introdución en Europa serían os seguintes:
as follas novas son comestibles cocidasNa obra de J. Montegut, Pérennes et vivaces nuisibles à l'agriculture, podemos ler que as súas follas son comestibles (Espinacas doces de Martinica). sempre que se cozan sucesivamente en polo menos dúas ou tres augas. considerábase ornamental, en particular variedades con follas con raias ou de cor amarela rosada; o froito (unha baga que proporciona un colorante violeta apreciado para tecer, de aí o nome de tintureira) e a súa semente proporcionaban un colorante moi utilizado no século XIX para tinguir tecidos e colorear artificialmente viños considerados demasiado claros. (atopouse que o colorante contén substancias purgantes). os primeiros colonos franceses de América do Norte, ao entrar en contacto coas tribos amerindias coma os Shawnee de Virxinia, incluírono na súa farmacopea e tinturas e introducírono despois no chan europeo. Os Shawnees tradicionalmente comían a planta nunha "ensalada cocida". Para isto, fervíanse follas tenras varias veces en auga, debendo renovarse a auga despois de cada fervedura; detectáronse envelenamentos fatais cando isto non se fai. A raíz utilizábase internamente en pequenas cantidades para tratar diversas infeccións respiratorias, anxina, artritis e reumatismo. Utilizábanse ungüentos ou cataplasmas para tratar problemas dermatolóxicos como infeccións por fungos, acne ou sarna. Finalmente, pensábase que a raíz tiña propiedades antiinflamatorias, antivirais e mitoxénicas.
Esta especie foi introducida en Europa ó redor de 1615, como se menciona na lista de especies do Real Xardín Botánico de Kew en Inglaterra ese mesmo ano.Jonas Dryander, Robert Brown e William Townsend Aiton: Hortus Kewensis; Or, A Catalogue of the Plants Cultivated in the Royal Garden of Kew, 1789 Tamén foi descrita por John Parkinson en 1640 en Theatrum Botanicum. En Galicia é coñecida dende mediados do século XIX.
Propiedades miniatura|Detalle dunha inflorescencia con flores radialmente simétricas. Diversas fontes discuten os constituíntes químicos notables da planta.Chinese Herbal Medicine, Materia Medica 3ª edición. Bensky, Dan; Steven Clavey, Erich Stoger. Eastland Press, 2004. Contén triterpenos saponinas: Fitolaccosida A, B, C, D, E, F, G (esculentosida E), fitolaccagenina, ácido jaligonico, ácido esculéntico, 3-oxo-30-carbometoxi-23-norolean-12-en-28-oico , ácido fitolaccaxénico e ácido oleanólico. Alcois triterpénicos: α-espinasterol, α-espinasterol-β- D glicósido, 6-palmitílico-Δ7-estigmasterol-Δ- D glicósido, 6-palmititil-α-espinasteril-6- D glicósido. Outros: fitolaccatoxina, canthomicrol, astragalina, proteína PAP-R, Pokeweed mitógenos, (PMW, unha serie de glicoproteínas), cariofileno, lectinas, tanino, amidón.
As sementes conteñen o aldehido fenólico aldehido cafeico.Woo, W.S., Kang, S.S., 1979. A new phenolic aldehyde from the seeds of phytolacca americana. Soul Taehakkyo Saengyak Yonguso Opjukjip 18, 30–31.
Hábitat En Europa estendeuse en zonas arboradas húmidas a secas, ao longo dos bosques fluviais e en solos ricos e abandonados ou claros forestais, especialmente en solos areosos e/ou ácidos. Aparece tamén en zonas alteradas con alta nitrofilia, cunetas, cultivos e barbeitos, marxes de camiños e tamén en ameneirais e pasteiros húmidos. A plántula desenvolve rapidamente unha raíz napiforme vigorosa.
A especie está presente en toda a conca mediterránea.David Burnie, Fleurs de Méditerranée : 500 espèces, Éditions Larousse, 2005, 320 p. (ISBN 2-03-560422-2), p. 46
En Galicia esta planta rexistrouse amplamente nas Rías Baixas, na franxa costeira máis térmica e nos primeiros tramos de varios ríos coma o Ulla, chegando ata Santiago de Compostela, e o Miño. Está presente tamén nas illas Cíes. Atopouse tamén en zonas do Xurés e en Verín.
Toxicidade Todas as partes da planta poden ser tóxicas e supoñen riscos para a saúde humana e dos mamíferos.John Cardina, Cathy Herms, Tim Koch e Ted Webster, 2015, "Entry: Common Pokeweed, Phytolacca Americana", en Guide to Perennial and Biennial Weeds of Ohio, Wooster, OH: Ohio Agricultural Research and Development Center (OARDC), consulte OARDC Pokeweed, consultado o 2 de maio de 2015.Jacob L. Heller, 2103, "Pokeweed poisoning", en MedlinePlus (en liña), 21 de outubro de 2013, véxase , consultado o 2 de maio de 2015.CBIF CPPIS, 2013, "All plants (Scientific Name): Phytolacca Americana, en Canadian Biodiversity Information Facility, Species Bank, Canadian Poisonous Plants Information System (en liña), 5 de xuño de 2013, ver , consultado o 2 de maio de 2015.Amitava Dasgupta, 2011, Effects of Herbal Supplements on Clinical Laboratory Test Results, Volume 2, Safety of the patient, Walter de Gruyter, , consulte , consultado o 2 de maio de 2015. As toxinas atópanse en maior concentración no rizoma, despois nas follas e talos e despois no froito maduro. A planta xeralmente vólvese máis tóxica coa madurez, coa excepción das bagas, que son perigosas mesmo cando están verdes.
Os nenos poden sentirse atraídos polos acios de bagas. O Ohio Agricultural Research and Development Center (OARDC) indica:
A Phytolacca americana debe evitarse durante o embarazo e os nenos que consomen ata unha soa baga poden requirir tratamento de emerxencia. O zume da planta pode causar dermatite en persoas sensibles.Anon., 2015, "Entry: Phytolacca americana – L.," en Plants For A Future (organizational webpage), ver , consultado o 2 de maio de 2015.
A planta é pouco apetecible para a maioría dos animais e evítana a menos que non se dispoña de nada máis ou estea presente en feo contaminado, pero os cabalos, ovellas e vacas foron envelenados ao comer follas frescas ou forraxe verde e os porcos foron envelenados ao comer as raíces.
Se ocorre a morte, adoita ser debido a unha parálise respiratoria.
A intoxicación por Phytolacca americana era común no leste de Norteamérica durante o século XIX, especialmente polo uso de tinturas como preparados antirreumáticos e pola inxestión de bagas e raíces que se confundían con pastinaca, Helianthus tuberosus ou Armoracia rusticana.
Síntomas e resposta á intoxicación Owen afirma:
Os científicos da OARDC sinalan que os síntomas da intoxicación inclúen "sensación de ardor na boca, salivación, cambras gastrointestinais e vómitos e diarrea con sangue", e que, dependendo da cantidade consumida, poden producirse síntomas máis graves, como "anemia, frecuencia cardíaca e respiración alteradas, convulsións e morte por insuficiencia respiratoria." Se só se inxiren pequenas cantidades, as persoas e os animais recupéranse nun ou dous días. Un estudo realizado en Oklahoma en 1962 concluíu que a dose letal oral para as bagas frescas en ratos era de aproximadamente 300 g/kg de peso corporal e para as bagas secas era de aproximadamente 100 g/kg de peso corporal, e que o extracto líquido de bagas era 80 veces máis tóxico cando se inxecta por vía intraperitoneal que cando se toma por vía oral. Ver
Ecoloxía As aves non se ven afectadas polos velenos das bagas, e cómenas, dispersando as sementes. Infórmase que as bagas son unha boa fonte de alimento para os paxaros cantores e outras especies de aves e animais pequenos que non se ven afectados polas súas toxinas.Nancy L. Matthews, 1987, "Appendix F: Hab