A Antoloxía latina (en ) é unha colección de poemas en latín, probabelmente compilada na África romana durante o século VI. Contén esencialmente poemas de escritores africanos tardíos, pero tamén inclúe poemas curtos e epigramas ás veces atribuídos a Séneca ou Petronio, e unha colección de textos de grandes escritores antigos.

Contexto A recompilación, moi heteroxénea en canto aos xéneros poéticos representados, é obra de pedagogos locais. É un testemuño fundamental do clima intelectual da África romana na súa última etapa, é dicir, a era do Imperio Romano de Oriente que se estableceu alí tras a ocupación desa rexión polos vándalos.

A educación escolar foi o último reduto da cultura clásica, nunha terra de cultura latina antiga, pero que, despois da crise do século III e especialmente despois da dominación dos vándalos (435-533), experimentou unha rápida desintegración social e cultural. A reconquista polo Imperio Bizantino non puido deter este declive: a África romana, como civilización, desapareceu rapidamente cando sufriu a invasión musulmá no século VIII.

Este poemario foi compilado coa vontade de conservar e transmitir dalgún xeito a antiga tradición literaria. Dá testemuño dunhas obras e duns autores que doutro xeito se terían perdido.

Contido A parte máis importante desta Antoloxía fórmaa o chamado Codex Salmasianus, un manuscrito do século VII escrito con letra uncial que leva o nome de Claude Saumaise (Claudius Salmasius), un humanista e filólogo francés que morreu en 1635, quen o descubriu e foi o seu propietario. O manuscrito consérvase actualmente en París. Existe tamén un segundo Códice que recolle algúns poemas, cronoloxicamente posteriores, o Thuaneus-Parisinus 8071, cun contido diferente.

O Codex Salmasianus é unha colección de poesías que comeza con autores da época clásica e incorpora gradualmente varios textos. Unha parte moi importante está formada por un conxunto de poemas relacionados cos vándalos, ata o último rei, Xelimero, que reinou entre o 530 e o 533 . Unha das últimas adicións ao Codex foi o Liber epigrammaton, de Luxorio, que canta ao palacio do rei Hilderico, que reinou entre 523 e 530. A parte máis antiga do Codex Salmasianus é probabelmente do século II, da época dos Antoninos, e recompila a poesía sentimental que se escribía nesa época.

Ademais desta obra incorpóranse á Antoloxía latina varios códices da época carolinxia e un gran número de Carmina epigraphica, epigramas en verso, especialmente procedentes de epitafios.

Autores incluídos na Antoloxía As edicións que se están a facer actualmente baixo o título de Antoloxía Latina inclúen varias composicións que non se atopan na recompilación orixinal que inclúen os códices Salmasianus e Thuaneus. Por exemplo, hai algúns poemas que son máis longos que a media, que adoitan encaixar no xénero da poesía didáctica e tratan todo tipo de temas, como a métrica, a medicina, a moralidade e a caza, e varios Carmina epigraphica.

Entre as numerosas obras incluídas na Antoloxía latina orixinal, a maioría anónimas e de calidade moi variábel, hai algúns poetas coñecidos. Non sempre é doado dar unha datación dos autores e das obras, sobre todo porque os nomes e as composicións incluídas na colección só se coñecen a partir destes textos.

Floro A Antoloxía incorpora curtas pasaxes dun tal Floro que, segundo algúns críticos, podería identificarse co historiador Lucio Anneo Floro, autor dunha obra chamada Epitome de Gestis Romanorum baseada en Tito Livio, que viviu arredor da primeira metade do século II, Outros din que se trataba dun autor diferente.

Case todos os poemas están escritos en tetrámetros trocaicos, un dos metros empregados naquela época.

Pentadio O poeta Pentadio probabelmente viviu no século III. Só se coñecen uns poucos dos seus poemas: algúns epigramas, un Cupido namorado en dezaseis hexámetros, outro chamado De adventu veris ("Do regreso da primavera") e tamén De fortuna, dous poemas curtos en verso elexíaco (o primeiro de 22 versos e o segundo de 36).

As súas composicións, cheas de erudición e reminiscencias clásicas gregas e latinas, están dedicadas ao renacemento do mundo e a temas mitolóxicos

Reposiano Reposiano foi o autor dun breve poema épico de contido mitolóxico titulado De concubitu Martis et Veneris, que adoita datarse no século III, pero algúns autores dátano no século IV e mesmo no século V.

O argumento da composición, un breve poema de 182 hexámetros, baséase nun episodio do oitavo libro d'A Odisea: Vulcano descobre que Venus o está enganando con Marte e castiga os dous amantes, durmidos despois de teren feito o amor, atándoos entre si cunha cadea máxica, e cando ambos espertaron, foron obxecto de burla dos outros deuses. Os versos son elegantes e eruditos.

O Peruigilium Veneris O Peruigilium Veneris ou «Vixilia das festas de Venus» é quizais a obra máis valiosa dos códices incluídos na Antoloxía latina. É un texto anónimo escrito en 93 tetrámetros trocaicos. Atribuíuse a Catulo, Apuleio, Lucio Anneo Floro e Tiberíades, un poeta do século I. Non é posíbel datalo con certeza, xa que existen semellanzas estilísticas co gusto dos poetae novelli de finais do século II, pero algúns investigadores din que a composición é dun período posterior, quizais de finais do século VI.

O argumento do poema é a descrición das festas de Venus con motivo da primavera, segundo unha tradición siciliana, onde durante unha vixilia (de aí o título), invócase a deusa para que fertilice os campos.

O que distingue este poema é o seu estilo, onde a buscada sinxeleza expresiva permite xiros estilísticos propios da linguaxe popular, malia o clasicismo do conxunto, e dálle unha sensación de frescura a toda a composición.

Vespa Vespa, un poeta que escribiu no século III fixo un tipo de composición totalmente diferente. Un entretemento satírico de 99 versos hexámetros en linguaxe popular, o Iudicium coci et pistoris iudice Vulcano ('As desculpas do cociñeiro e o panadeiro, arbitradas por Vulcano'), que explica o enfrontamento de dous artesáns que discuten sobre a preeminencia das súas profesións, co deus Vulcano como árbitro.

Vespa era un mestre do xénero polemista e viaxaba de cidade en cidade dando conferencias remuneradas. Neste poema, satiriza con habilidade a súa propia profesión, mostrando os dous protagonistas mentres defenden as súas teses con argumentos mitolóxicos e filosóficos de gran sutileza, todo mesturado coas referencias culinarias máis apetitosas.

Hosidio Xeta Hosidio Xeta, que viviu no século III, distinguiuse por escribir en centóns, poemas que mesturan versos ou fragmentos de versos extraídos de autores clásicos, e crean un texto completamente novo, tanto na forma como no contido. O autor emprega os versos de Virxilio. Cítao Tertuliano, de quen probabelmente era contemporáneo, en De praeceptione hæreticorum fai referencia a unha das súas traxedias titulada Medea, escrita en hexámetros virxilianos, unha obra que lembra a Medea de Séneca, tanto en forma como en estilo.

Outros autores Entre os moitos outros poetas africanos que aparecen na Antoloxía están: Flavio Félix, autor dalgúns Epigramas. Florentino, que compuxo un panexírico do rei vándalo Trasamundo. Luxorio, poeta que eloxiou ao rei Hilderico. Simposio, escritor de cen enigmas. Para a maioría destas obras, a datación é moi difícil, se non imposíbel.

Notas

Véxase tamén Outros artigos Antoloxía. Antoloxía grega.

Categoría:Literatura da Roma Antiga Categoría:Wikipedia:Páxinas con traducións non revisadas Categoría:Escritores en lingua latina