Jaan Einasto, nado en Tartu o 23 de febreiro de 1929, é un astrofísico estoniano que ten como campos de traballo a materia escura, a dinámica das galaxias e a estrutura e evolución do universo. O seu apelido é un anagrama da palabra "Estonia" e foi escollido polo seu pai na década de 1930, para substituír a forma xermánica do nome.
Traxectoria
Primeiros anos Nado como Jaan Eisenschmidt en Tartu, o nome "Einasto" é un anagrama de "Estonia" (foi escollido polo seu pai, que era un patriota, na década de 1930 para substituír o nome alemán da familia).
Einasto casou e tivo 3 fillos, 2 fillas e a máis pequena, un fillo. A súa filla, Maret, tamén é astrofísica e colabora co seu pai.
Formación Estudou na Universidade de Tartu, onde obtivo o equivalente doutoramento en Filosofía en 1955 e un doutoramento de investigación sénior en 1972.
Carreira académica esquerda|miniatura|O académico Jaan Einasto foi galardoado co prestixioso Premio Marcel Grossmann na sede da UNESCO o 13 de xullo de 2009. Dende 1952, traballou como científico no Observatorio de Tartu, até 1998; do cal, entre 1992 e 1995, foi xefe do Departamento de Cosmoloxía. Entre 1992 e 1995, foi profesor de Cosmoloxía na Universidade de Tartu. Durante moito tempo, foi Xefe da División de Astronomía e Física da Academia de Ciencias de Estonia en Talín.
En 1974, nun artigo fundamental con Kaasik e Saar no Observatorio de Tartu, Einasto argumentou que «é necesario adoptar unha hipótese alternativa: que os cúmulos de galaxias están estabilizados pola materia oculta». Este foi un artigo clave para recoñecer que a materia oculta, é dicir, a materia escura, podería explicar as anomalías observacionais en astronomía. Nun simposio en 1977 en Talín, Einasto xunto cun colega do Observatorio de Tartu, demostrou que o universo ten unha estrutura celular, na que a materia observada rodea enormes baleiros. Desenvolveu unha técnica orixinal para crear o réxime térmico óptimo para torres e cúpulas astronómicas. Desenvolveu a teoría dos telescopios automáticos e semiautomáticos para observar satélites artificiais da Terra e propuxo un método de montaxe de catro eixes para rastrexar o movemento dos satélites.
Einasto é membro da Academia Europaea dende 1991, da Sociedade Astronómica Europea e da Real Sociedade Astronómica, dende 1994.
Recoñecementos Recibiu tres Premios Nacionais de Ciencias de Estonia (1982, 1998 e 2003), e foi incluído na lista das 100 figuras estonianas máis importantes do século XX, tanto na votación escrita como na realizada en liña.Kändler (2002), p. 216
O asteroide (11577) Einasto, descuberto en 1994, recibiu o seu nome na súa honra. Tamén un supercúmulo de galaxias descuberto en 2024, leva o seu nome na súa honra.
En 2009, na 12ª xuntanza, recibiu o Premio Marcel Grossmann polo seu traballo pioneiro no descubrimento da materia escura e das grandes estruturas do cosmos (cósmica vermella) e por promover a investigación sobre a historia do Observatorio de Tartu. En 2014, recibiu o Premio Gruber de Cosmoloxía.
En 2010, foi nomeado doutor honoris causa pola universidade de Tartu e en 2013, pola universidade de Turku.
Notas
Véxase tamén
Bibliografía
Outros artigos Vera Rubin
Categoría:Nados en 1929 Categoría:Nados en Tartu Categoría:Alumnos da Universidade de Tartu Categoría:Astrofísicos de Estonia Categoría:Doutores honoris causa pola Universidade de Tartu Categoría:Membros da Academia Europaea Categoría:Doutores honoris causa pola Universidade de Turku