O teatro de monicreques siciliano (opera dei pupi en italiano, opra î pupi en Palermo, opra î pupi en Catania) é o teatro de monicreques tradicional de Sicilia.Perricone R., (2013) I ferri dell'Opra. Il teatro delle marionette siciliane, in G. Liotta G., G. Azzaroni G. (dir.), «Antropologia e Teatro», n. 4, Dipartimento delle Arti - Alma Studiorum - Università di Bologna, Boloña, p. 210-234. Consultado en abril de 2022.

É unha forma teatral cuxos protagonistas son cabaleiros medievais representados por monicreques especiais chamados pupi.

Os diálogos dos bonecos inspíranse principalmente na poesía renacentista italiana, nos textos haxiográficos ou na historia de bandidos famosos. En particular, os pupari (titiriteiros) animan os pupi a representar, en episodios, historias derivadas da literatura épica cabaleiresca medieval —especialmente as do ciclo carolinxio e, nunha medida máis limitada, as do ciclo artúrico— tal como foron desenvolvidas na Storia dei paladini di Francia (Historia dos paladíns de Francia) de Giusto Lo Dico, unha «recompilación de poemas cabaleirescos do Renacemento italiano nos que a literatura medieval francesa foi libremente reelaborada».R. Perricone, (2013) I ferri dell'Opra. Il teatro delle marionette siciliane, op. cit., p. 211. Publicada por entregas a partir de 1858, a obra en prosa recompila e reelabora poemas literarios como Orlando Innamorato, Orlando Furioso e Xerusalén liberada. O repertorio tradicional tamén inclúe narrativas históricas e románticas, e obras de William Shakespeare como Romeu e Xulieta e Macbeth, así como farsas curtas.A. Pasqualino, (1977) L'opera dei pupi, Palermo, Sellerio, (ed. 2008), p. 17. Este teatro remóntase á década de 1830 e gozou dun éxito considerable na Sicilia do século XIX entre as clases populares, converténdose nunha das expresións máis significativas da memoria histórica e da identidade cultural de Sicilia.

Proclamada orixinalmente en 2001, a Opera dei Pupi foi inscrita en 2008 na Lista Representativa do Patrimonio Cultural Inmaterial da Humanidade da UNESCO .

Historia É difícil establecer con certeza cando e onde se orixinou o teatro de monicreques. As crónicas relatan que os pioneiros en Palermo foron Gaetano Greco (1813-1874) e Liberto Canino, mentres que en Catania foron Gaetano Crimi (1807-1877) e o seu antagonista Giovanni Grasso (1792-1863). Os monicreques de paxe (é dicir, sen armadura) precedían aos que ían armados e utilizábanse para representar algúns contos e farsas sicilianas, que aínda se representan hoxe en día. Foi só nas primeiras décadas do XIX no sur da península itálica ou en Sicilia, que o repertorio cabaleiresco obtivo un éxito incrible até o punto de substituír todos os demais e estivo na orixe dunha serie de innovacións técnicas e figurativas.

"Isto probabelmente se deba ao efecto tardío do interese prerromántico e romántico na Idade Media. Pero tamén é o resultado de enxeñosas invencións técnicas que fixeron que o combate fose extraordinariamente eficaz, transformándoo nunha danza estimulante, co ritmo puntuado polos golpes dos cascos do puparo, esixindo unha intensa participación psicomotriz por parte do público e lembrando as danzas armadas prevalentes en toda Europa. No XIX, o predominio de temas cabaleirescos, o repertorio canónico, a introdución de coirazas de metal que fan que os monicreques sexan resplandecentes e ruidosos, a mecánica particularmente axeitada para representar loitas con espadas, determinan así o nacemento da opera dei pupi».A Opera dei Pupi pasou por algúns períodos de grave crise ao longo dos anos. Giuseppe Pitrè a finais do XIX xa falaba dun declive; unha nova crise xurdiu na década de 1930, debido á difusión do cinema; a máis recente, e aínda máis grave, foi a dos anos 1950 e 1960, cando os barrios obreiros das cidades se despoboaron e a cultura tradicional comezou a ser rexeitada polas clases traballadoras, que abrazaban as novas formas de entretemento que ofrecía a sociedade de consumo. A pesar destes períodos difíciles, a opera dei pupi aínda é practicado por diversas compañías, tanto históricas como de creación máis recente, e atrae novos públicos cunha vitalidade renovada.

Patrimonio Cultural Inmaterial da Humanidade

A proclamación do Teatro Siciliano de Monicreques como "Obra Mestra do Patrimonio Oral e Inmaterial da Humanidade da UNESCO" en 2001 (a súa candidatura fora proposta pola Asociación para a Preservación das Tradicións Populares) contribuíu a revitalizar a atención sobre el. Foi a primeira práctica teatral italiana en recibir este recoñecemento e, en 2008, foi inscrito na Lista Representativa do Patrimonio Cultural Inmaterial da Humanidade, após a ratificación por parte de Italia da Convención do ano 2000 para a Salvagarda do Patrimonio Cultural Inmaterial.

Os pupi e os pupari O pupo (en plural pupi ) son fantoches de madeira, ricamente decorados e cicelados, con coirazas reais a escala. Móvense mediante varas e cordas,As técnicas variaban segundo pertencesen á escola de Palermo ou de Catania. Xeralmente, a estrutura consiste nun torso de madeira ao que se unen as pernas, o que permite un movemento semellante ao dun péndulo. Os monicreques móvense por medio de varas e cordas conectadas ás extremidades. A vara principal, á que se unen as cordas que controlan as extremidades, pasa pola cabeza e conéctaa ao torso. A súa punta en forma de gancho permite colgar o monicreque mesmo no escenario, e o seu ángulo permite que o monicreque realice varios movementos. e representan sobre todo personaxes da literatura cabaleiresca. O seu aspecto e a súa indumentaria responden a un código iconográfico ben definido.

O puparo é (titiriteiro, tamén chamado oprante, teatrinaro e pupante) e responsábel do espectáculo: manipula os pupi, interpreta as voces e, segundo os casos, tamén se ocupa da escenografía e da súa conservación. Os pupari transmiten oralmente, de mestre a aprendiz, tanto as técnicas de manipulación como o repertorio narrativo e os códigos escénicos desta tradición. Para anunciar o espectáculo, colocábanse letreiros no exterior dos teatros; hoxe en día utilízanse para decorar as paredes dos teatros. Pintados con cores brillantes e representando os diferentes episodios do ciclo carolinxio, indicaban o punto da historia ao que se chegara.

Os pupari son os gardiáns dun patrimonio amplo e complexo, transmitido aínda oralmente de mestre a aprendiz. Este patrimonio abrangue as historias representadas, os modos e códigos performativos, así como as técnicas de construción dos monicreques e paneis. No século XXI, este labor viuse reforzado por iniciativas de protección e valorización impulsadas polas propias compañías, entre elas a creación en 2018 dunha rede italiana dedicada á salvagarda do teatro de monicreques.

Galería de imaxes

Notas

Véxase tamén

Bibliografía Estudos Antonino Buttitta, Cultura figurativa popolare in Sicilia, S. F. Flaccovio, Palerme, 1961. Ignazio E. Buttitta, La danza di Ares. Forme e simboli delle danze armate, Bonanno editore, Acireale-Rome, 2014. Giuseppe Guarraci, Pupi e pupari a Siracusa : 1875-1975, Editrice meridionale, Rome, 1975, OCLC 876640874. Giusto Lodico, Storia dei paladini di Francia, Celebes editore, Trapani, 1971. Antonio Pasqualino, Rerum palatinorum fragmenta, sous ls dir. d’Alessandro Napoli, Edizioni Museo Pasqualino, Palerme, 2018 . Antonio Pasqualino, L'opera dei pupi, Sellerio, Palerme, 2008. Fortunato Pasqualino, Il teatro con i pupi siciliani, Cavallotto Editore, Catane, 1980. Giuseppe Pitrè, Usi e costumi, credenze e pregiudizi del popolo siciliano, in Biblioteca delle tradizioni popolari, Voll. 1-2, Libreria L. Pedone Lauriel de Carlo Clausen, Palerme, 1889. Rosario Perricone, I ferri dell'Opra. Il teatro delle marionette siciliane, in Giovanni Azzaroni, Giuseppe Liotta (dir.), Antropologia e Teatro, n. 4, Bologne, Dipartimento delle Arti - Alma Studiorum - Università di Bologna, 2013, p. 210-234. Massimo Calì, Burattini e marionette tra Cinquecento e Seicento in Italia, Edizioni Junior, Azzano San Paolo, 2002. Rosario Perricone (dir.), Piano delle misure di salvaguardia dell'opera dei pupi siciliani, Edizioni Museo Pasqualino, Palerme, 2021 . Giovanna Parrino, Sul filo del racconto. Gaspare Canino e Natale Meli nelle collezioni del Museo internazionale delle marionette Antonio Pasqualino, a cura di Selima Giuliano, Orietta Sorgi, Janne Vibaek, Regione Siciliana - CRicd (Centro Regionale per l'inventario, la catalogazione e la documentazione), Palerme, 2011. Antonio Pasqualino, Come si costruisce un pupo, in Quaderni del circolo semiologico siciliano: Atti del II Congresso internazionale di studi antropologici, n. 12-13, Palerme, 1980, p. 533-553. Antonino Uccello, L’Opera dei pupi nel siracusano. Ricerche e contributi, Società siracusana di storia patria, Syracuse, 1965. Janne Vibaek, L’opera dei pupi a Roma, a Napoli e in Puglia, Associazione per la conservazione delle tradizioni popolari, Palerme, 1996. Antonino Buttitta (dir.), Le forme del lavoro. Mestieri tradizionali in Sicilia, Flaccovio, Palerme, 1988 .

Publicacións de e sobre a comunidade patrimonial Et Al. G. Arcidiacono, L'opera dei pupi in Sicilia, Lussografica, Caltanissette, 2016. C. Coco, Nuovo repertorio per l'opera dei pupi, Vol.II; Edizioni Youcanprint, 2013. C. Coco, I pupi siciliani nella letteratura, nel teatro, nel cinema nella TV e nella musica, Screenpress, 2012. Valentina Venturini (dir.), Dal Cunto all'opera dei pupi : il teatro di Cuticchio, Audino, 2003

Outros artigos Ciclo carolinxio

Ligazóns externas Site de l'UNESCO

Categoría:Teatro en Italia Categoría:Sicilia Categoría:Patrimonio da Humanidade en Italia Categoría:Patrimonio Cultural Inmaterial da Humanidade Categoría:Wikipedia:Páxinas con traducións non revisadas