Os bosques hircanos (persa جنگل‌های هیرکانی, azerí Hirkan meşələri) son unha zona de exuberantes bosques de terras baixas e montanas que cobren uns 55000 km² preto das costas do Mar Caspio en Irán e Acerbaixán. O bosque recibe o nome da antiga rexión de Hircania. O Fondo Mundial para a Natureza refírese á ecorrexión como os bosques mixtos hircanos do Caspio. Desde o 5 de xullo de 2019, os bosques hircanos designáronse Patrimonio da Humanidade pola UNESCO]. En setembro de 2023, o sitio patrimonial ampliouse para incorporar partes do bosque situado en Acerbaixán.

Xeografía En Irán, a ecorrexión hircana comprende unha longa franxa ao longo da costa sur do Mar Caspio e as ladeiras setentrionais das montañas Alborz. Abarca partes de cinco provincias, de leste a oeste: Khorasán do Norte, Golestán (421373 ha sendo o seu sur e suroeste máis as rexións orientais da chaira de Gorgan), Mazandarán, Gilán e Ardabil.

O Parque Nacional de Golestán abrangue o límite das provincias de Golestán e Mazandarán. Na provincia de Mazandarán, onde o bosque hircano se estima en 965000 ha, 487195 ha utilízanse comercialmente, 184000 ha están protexidas e o resto considérase terras forestais ou bosques sobreutilizados. Estímase que o total de bosques utilizados nesta provincia é de 770551 m³. As bacías hidrográficas forestais de Kojoor, Dohezar e Sehezar están na provincia de Mazandarán, provincia de Gilán (estes bosques están clasificados do 1 ao 3 cunha área de 107894 ha, 182758 ha e 211972 ha, respectivamente. O uso comercial é de 184202 m³ e o uso non comercial é de 126173 m³. As bacías hidrográficas forestais de Masooleh, Ghaleh Roodkhan e Astara están na provincia de Gilán) e na provincia de Ardabil. En altitudes máis altas cara ao sur, a ecorrexión gradúase cara á estepa forestal da cordilleira de Elburz.

No sueste de Acerbaixán, a ecorrexión esténdese polas Terras Baixas de Lankarán e as Montañas Talysh.

O clima da ecorrexión é subtropical húmido en altitudes máis baixas, en altitudes medias ten características clima oceánico, mentres que nas montañas é continental húmido. O verán é unha estación húmida pero con baixas precipitacións. Alborz é a cordilleira máis alta de Oriente Medio e captura, mediante precipitacións de relevo e néboas de punto de orballo, gran parte da evaporación do sur do Mar Caspio. As precipitacións anuais oscilan entre os 900 mm no leste e os 1600 mm no oeste, o que fai que os bosques sexan moito máis exuberantes que as rexións desérticas, semidesérticas e esteparias coas que limita.

Flora thumb|220px|Mapa de biotopos de Irán] miniatura|Bosque caducifolio hircano na provincia de Gīlān, Irán miniatura|Bosque caducifolio hircano no distrito de Lerik, Acerbaixán

A vexetación forestal natural é bosque temperado caducifolio de follas anchas. O 32,7 por cento do volume do bosque hircano é de faia oriental (Fagus orientalis). Unha característica principal da rexión é a falta de coníferas, só hai restos de especies de coníferas presentes, que inclúen o teixo europeo (Taxus baccata), os xenebres (Juniperus spp.), o ciprés mediterráneo (Cupressus sempervirens var. horzontalis) e as tuias chinesas (Platycladus orientalis).

As chairas costeiras do mar Caspio estiveron outrora cubertas por carballos de follas de castiñeiro (Quercus castaneifolia), buxo europeo (Buxus sempervirens), amieiro negro (Alnus glutinosa subsp. barbata), amieiro caucásico (Alnus subcordata), chopo caspio (Populus alba var. caspica) e nogueira caucásica (Pterocarya fraxinifolia), pero estes bosques convertéronse case na súa totalidade en terras urbanas e agrícolas. (Mosadegh, 2000; Marvie Mohadjer, 2007)

As ladeiras inferiores dos Talysh e os montes Alborz por debaixo de 700 m albergan diversos bosques húmidos que conteñen carballos de follas de castiñeiro, carpe europeo (Carpinus betulus), madeira de ferro persa (Parrotia persica), zelkova caucásica (Zelkova carpinifolia), árbore da seda persa (Albizia julibrissin) e ameixa datileira (Diospyros lotus) xunto con arbustos de acivro (Ilex hyrcana), Ruscus hyrcanus, Danae racemosa e Atropa pallidiflora, e lianas Smilax excelsa e Hedera pastuchovii (Mosadegh, 2000; Marvie Mohadjer, 2007). O *Ironwood* persa é endémico dos montes Talysh e do norte de Irán, e os grupos case puros desta árbore poden ser particularmente rechamantes, con pólas cubertas de liques que se retorcen e só follas mortas na sombra profunda do chan do bosque. Ademais, as follas amarelas do pau de ferro tórnanse dun lila tenue no outono.

Nas elevacións medias entre 700 e 1500 m, a faia oriental é a especie arbórea dominante nesta zona nubrada en masas puras e mixtas con outras madeiras duras nobres como o carballo de follas de castiñeiro, o carballo caucásico (Quercus macranthera), o carpe europeo (Carpinus betulus), o carpe oriental (C. orientalis) e o castiñeiro doce (Castanea sativa). Pola súa composición florística, estes bosques de faias están relacionados cos bosques europeos e teñen afinidades cos bosques de faias dos Balcáns. Non obstante, as condicións locais de aspecto e os factores edáficos, como a humidade e a profundidade do solo, son importantes para determinar a composición da vexetación, o que leva ao establecemento de diferentes subcomunidades de faias. (Mosadegh, 2000; Marvie Mohadjer, 2007)

As zonas de alta montaña e subalpinas caracterízanse por carballos caucásicos, carpas orientais, matogueiras e estepas. A tundra alpina e os prados atópanse nas elevacións máis altas.

Outras especies de árbores autóctonas inclúen a acacia caspiana (Gleditsia caspica), o pradairo de veludo (Acer velutinum), Pradairo capadocio (Acer cappadocicum), freixo europeo (Fraxinus excelsior), olmo común (Ulmus glabra), cerdeira brava (Prunus avium), serbal silvestre (Sorbus torminalis) e tileiro (Tilia platyphyllos).

Fauna miniatura|O Leopardo persa, que se atopa principalmente en Irán

O tigre caspio (Panthera tigris tigris) foi noutro tempo o depredador principal do bioma antes da súa extinción. Os restantes grandes mamíferos inclúen o leopardo persa/caucásico (Panthera pardus tulliana), o lince eurasiático (Lynx lynx), o oso pardo (Ursus arctos), o xabarín (Sus scrofa), o lobo (Canis lupus), o chacal dourado (Canis aureus), o gato da selva (Felis chaus), o teixón caucásico (Meles canescens) e a lontra eurasiática (Lutra lutra).

Esta ecorrexión é a principal área verde de descanso para as aves que migran entre o centro-setentrional de Rusia e África e, polo tanto, é un hábitat clave para moitas especies de aves. Entre as aves máis salientables que se ven aquí están o ganso común (Anser anser), o ganso de fronte branca (Anser albifrons), o sisón pequeno (Tetrax tetrax), o ibis lustroso (Plegadis falcinellus), o cullereiro común (Platalea leucorodia), a garza nocturna (Nycticorax nycticorax), o ganso peitugueiro (Branta ruficollis), o falcón peregrino (Falco peregrinus), o pelicano dálmata (Pelecanus crispus), a garzota bucea (Bubulcus ibis), a garza canadense (Ardeola ralloides), o flamengo real. (Phoenicopterus roseus), pato de cabeza branca (Oxyura leucocephala) e galiña das neves do Caspio (Tetraogallus caspius).

Especies endémicas miniatura|Unha píntega de montaña persa adulta, que só se atopa na rexión forestal hircana Créese que os bosques hircanos serviron como refuxio para certas especies durante as condicións climáticas cambiantes. O lirón comestible iraniano (Glis persicus) é un endémico desta ecorrexión, e pénsase que evolucionou cando o cambio climático de mediados do Mioceno levou á fragmentación da poboación ancestral Glis, cun deses fragmentos de poboación sobrevivindo nestes bosques e evolucionando cara a unha nova especie. É probable que o morcego Myotis hyrcanicus tamén sexa endémico desta rexión. A rexión tamén é coñecida por conservar unha liñaxe única de musaraña bicolor (Crocidura leucodon) que diverxiu das outras liñaxes durante o Plistoceno medio, hai aproximadamente 1 millón de anos. A píntega de montaña persa (Paradactylodon persicus) é unha píntega acuática endémica das rexións de altas choivas do bosque hircano. Coñécese principalmente polas súas larvas acuáticas, que viven en regatos permanentes con cuberta forestal. Trátase dunha especie pouco estudada e atopáronse moi poucos adultos. Está ameazado pola perda de hábitat debido á talla, ao desenvolvemento agrícola e á expansión urbana.

Áreas protexidas A diversidade e o endemismo da especie fan dos bosques hircanos do Caspio unha característica prioritaria e única para a conservación das especies. Os hábitats están ameazados pola conversión en plantacións de té, hortalizas, froitas e vides, a silvicultura insostible e a caza furtiva.

Os bosques do Caspio nacionalizáronse na década de 1960 como parte das políticas ambientais e de xestión da terra dirixidas polo estado. Tras esta medida, os habitantes das zonas forestais —principalmente comunidades pastorais cuxos medios de vida dependían do pastoreo de gando, a mobilidade estacional e o acceso aos recursos forestais— víronse obrigados polas autoridades gobernamentais a trasladarse a aldeas próximas. Esta política de reasentamento puxo fin aos patróns arraigados de asentamento forestal e uso pastoral tradicional da terra, transformando tanto a organización social destas comunidades como a súa relación coa paisaxe forestal.Habib Borjian and Maryam Borjian. The Last Gālesh Herdsman: Ethno-linguistic Materials from South Caspian Rainforests. Iranian Studies. 2008;41(3):365-401. doi:10.1080/00210860801981336

As áreas protexidas en Acerbaixán inclúen:

Reserva Estatal de Gizil-Agach – 88,4 km² Parque Nacional de Hirkan - 427,97 km²

As áreas protexidas en Irán inclúen:

Parque Nacional de Golestán Área Protexida de Jahan Nama Área Protexida de Alborz Central Área Protexida de Lisar Área Protexida de Siah Keshim Refuxio de Vida Silvestre de Dodangeh Refuxio de Vida Silvestre de Neka Miankaleh Refuxio de Vida Silvestre de Selkeh Refuxio de Vida Silvestre de Dashtenaz

Notas

Véxase tamén

Outros artigos Patrimonio da Humanidade en Irán Patrimonio da Humanidade en Azerbaidján

Ligazóns externas

Categoría:Patrimonio da Humanidade en Irán Categoría:Patrimonio da Humanidade en Azerbaidján