A Reserva da Biosfera Río Plátano é unha área protexida na rexión do Departamento de Gracias a Dios na costa caribeña de Honduras. Cunha área total de 5250 km², a maior parte da reserva transcorre ao longo do Río Plátano. A reserva ten varias especies en perigo de extinción e algúns dos maiores restos de bosque tropical de América Central. É Patrimonio da Humanidade da UNESCO e reserva da biosfera desde 1982. En 2011, a UNESCO incluíu a reserva na Lista do Patrimonio Mundial en Perigo.
A reserva abrangue tanto selva tropical montañosa como de terras baixas, chea de fauna e flora diversa, e ten máis de 2000 habitantes. A reserva forma parte do Corredor Biolóxico Mesoamericano que se estende desde México cara ao sur a través de América Central.
Aínda que a reserva abrangue unha gran parte de Honduras, hai moi pouco rexistrado sobre a diversidade biolóxica que contén. Aínda que os plans de xestión anteriores tiveron éxito, será necesaria unha investigación continua sobre os plans de xestión en curso e os problemas de conservación futuros para manter esta valiosa reserva segura. Actualmente, existen ameazas para a conservación da reserva, que inclúen a caza ilegal, a tala e a limpeza de terras para o pastoreo de gando. Recentes expedicións de rafting desde as cabeceiras do Río Plátano a través das tres zonas da reserva (cultural, de protección e central) documentaron o pastoreo de gando na zona central, a pesca comercial e os campamentos de caza ao longo do río, e a tala rasa de bosques preto de Las Marías.
Historia En 1960, o terreo reservouse como a "Reserva Arqueolóxica de Cidade Blanca", que leva o nome do antigo asentamento coñecido como la Ciudad Blanca. A reserva renomeouse como "Reserva da Biosfera do Río Plátano" en 1980 e engadida á lista do Patrimonio Mundial en 1982.
Un plan de xestión e desenvolvemento deseñouse en 1980 e implementouse en 1987 polo Departamento de Recursos Naturais Renovables. En 1997, designáronse 3250 km² adicionais como zona de amortecemento para a reserva. En 1997, o Banco Alemán de Desenvolvemento iniciou un plan que ampliaría significativamente a reserva ata o río Patuca e a Reserva da Biosfera de Bosawas en Nicaragua. Actualmente, o plan alemán atrasouse.
Sitios arqueolóxicos A reserva aínda conta con máis de 200 sitios arqueolóxicos, incluído o punto onde Cristovo Colón chegou por primeira vez á América continental. A reserva tamén contén asentamentos en ruínas, incluíndo pedras de edificios e estradas, gravados rupestres e outros restos.
Poucos destes sitios están ben protexidos, de feito, moitos deles foron saqueados e os outros están en perigo polo aumento do turismo. Aínda que o valor arqueolóxico da rexión xogou inicialmente un papel importante na formación da reserva, esta céntrase actualmente principalmente na protección dos bosques.
Segundo a tradición, o asentamento lendario de La Ciudad Blanca'' atópase na rexión. Ao longo dos anos, moitos arqueólogos profesionais e afeccionados afirmaron atopalo, pero ningún deles achegou probas cribles e a maioría dos profesionais seguen sendo escépticos sobre a súa existencia.
Poboación local A reserva alberga a máis de 2.000 indíxenas e un número crecente de habitantes migrantes. A poboación inclúe catro grupos culturais moi diferentes e únicos: misquito, pech, garifunas e o ladino. Os grupos máis pequenos, os habitantes pech, garifunas e miskitos, viven principalmente no norte, xunto ao río. Estas persoas teñen unha variedade de dereitos sobre a terra e a usan principalmente para a agricultura. A agricultura a menor escala dos pech faise sostible facilmente. Moitos dos membros do grupo máis grande, os ladinos, entraron na reserva desde o sur. O conflito polos dereitos sobre a terra é unha fonte destacada de conflito entre grupos étnicos. O conflito actual polos dereitos sobre a terra implica que pobos non nativos invaden e ameazan aos propietarios indíxenas, obrigándoos a abandonar as súas terras históricas.
Conservación En 1996, a reserva recibiu a designación de Patrimonio Mundial en Perigo debido ao aumento da tala e a expansión agrícola. Un plan de xestión da reserva, implementado no ano 2000, incluía a macrozonificación, a subzonificación e plans específicos para cuestións de conservación. O plan de macrozonificación estableceu zonas de amortecemento, zonas culturais e zonas núcleo. A ameaza xeral, especialmente nas zonas núcleo, diminuíra en 2006, recoñecendo unha mellora significativa nos esforzos de conservación, o que levou á eliminación da designación de Patrimonio Mundial en Perigo en 2007. Non obstante, investigacións posteriores en 2010 e 2011 mostraron que estes avances na conservación non duraron. A UNESCO realizou recentemente (2011) unha misión ao Río Plátano e atopou actividades ilegais dentro da zona núcleo. Actualmente están a producirse contrabando de drogas, limpeza de terras para o pastoreo de gando e pesca e caza ilegais ao longo do río. En 2011, a UNESCO devolveu a reserva á Lista do Patrimonio Mundial en Perigo.
A área está protexida pola política do Departamento de Áreas Protexidas e Vida Silvestre da Administración Forestal do Estado de Honduras e recibe algúns fondos do Fondo Mundial para a Vida Silvestre e outras organizacións privadas. Varias organizacións e comités gobernamentais e non gobernamentais desenvolveron e implementaron plans de conservación na rexión. O obxectivo principal da reserva é protexer a terra da deforestación e do desenvolvemento.
O plan de conservación da reserva ten como obxectivo integrar os habitantes locais no seu contorno a través de prácticas agrícolas sostibles (véxase La Ruta Moskitia Ecotourism Alliance). As poboacións indíxenas xogan un papel importante no éxito do plan de conservación, tanto dentro da reserva como fóra dela nas zonas de amortiguamento. A asignación de títulos e o recoñecemento de dereitos de propiedade de facto xogaron un papel importante no inicio do plan de conservación na reserva, aínda que os plans de conservación para a reserva deben actualizarse para manterse ao día cos cambios rexionais.
O plan de conservación solicita un compromiso continuo para aclarar a propiedade da terra dentro e arredor da reserva. É necesario realizar máis investigacións para comprender o valor da reserva e as posibles ameazas ás que se enfronta. Actualmente non hai gardas do parque nin ningunha entidade oficial patrullando ou vixilando activamente a reserva.
Clima As precipitacións anuais están entre 2850 e 4000 mm, e os habitantes locais notaron unha tendencia cara a estacións máis secas co paso do tempo. O clima da rexión é fundamental para preservar os valiosos bosques húmidos e importante para a agricultura da que dependen os pobos indíxenas.
A reserva tamén recibe unha media de catro tormentas tropicais severas cada dez anos. As tormentas tropicais resoan polo resto da reserva a través das numerosas vías fluviais. Os plans de desenvolvemento e a agricultura dependen dos diques naturais do río para drenar a auga das zonas baixas. As consecuencias do furacán Mitch en 1998 interromperon o desenvolvemento da instalación hidroeléctrica Patuca II.
Xeografía O terreo esténdese desde a costa de La Moskitia a través de lagoas e ao longo do río Plátano ata as montañas. A área de protección tamén inclúe o val de Paulaya e Sico, e finalmente estenderase ata o río Patuca. A reserva é principalmente montañosa, incluíndo o Pico Dama, unha formación granítica xigante, e Punta Piedra, o pico máis alto con 1326 m.
A reserva inclúe case toda a conca hidrográfica do río Plátano e moitas outras vías fluviais máis pequenas. Gran parte da rexión está cuberta de terreo montañoso. Os ríos serpentean tanto polas rexións baixas como polas montañosas. Forma moitos meandros ao cruzar o longo tramo de terras baixas que separa as ladeiras das lagoas. O río creou lagos meandros, marismas e diques naturais.
A xeografía da rexión fai que a agricultura e a conservación sexan especialmente complicadas. As zonas de terras baixas están cubertas de auga durante todo o inverno, e os ríos e os diversos afluentes albergan unha gran variedade de flora. A rexión costeira do norte está máis documentada, polo que o resto da rexión necesita unha exploración máis exhaustiva.
Turismo A alta densidade de fauna salvaxe ao longo da costa departamento de Gracias a Dios convérteo nun destino popular para os ecoturistas. Aínda que as organizacións privadas están a lanzar empresas de ecoturismo en toda a rexión, o goberno non ten un plan integral para controlar ou beneficiarse dos ecoturistas. O ecoturismo pode ofrecer alivio ás poboacións locais afectadas pola pobreza, unha maior concienciación sobre o valor biolóxico e pode xerar ingresos que se poden usar para financiar proxectos para a reserva. Actualmente ofrécense excursións guiadas de rafting de 10 a 12 días por toda a lonxitude do Río Plátano.
Aínda que unha industria turística implementada axeitadamente podería beneficiar á reserva, a industria actualmente non regulada xerou unha gran cantidade de tráfico e danou sitios arqueolóxicos. A industria turística ten un impacto en toda a reserva, pero os sitios arqueolóxicos non protexidos son os especialmente prexudicados. Sen desenvolver infraestruturas, é difícil ter unha industria ecoturística rendible e sostible, especialmente nunha reserva con problemas de conservación complexos.
Problemas de conservación A pesar dos avances na conservación realizados desde 2006, a reserva aínda se enfronta a algunhas ameazas significativas para a súa conservación. A tala e o desenvolvemento seguen sendo problemas, e a situación agravase polo aumento da poboación procedente das zonas máis pobres de Honduras ou dos refuxiados de Nicaragua.
Notas
Referencias
Véxase tamén
Outros artigos Patrimonio da Humanidade en Honduras
Ligazóns externas UNESCO news
Categoría:Patrimonio da Humanidade en Honduras