O xadrez de San Rosendo é un conxunto de oito pezas medievais de xadrez conservadas no Museo Catedralicio de Ourense, procedentes do tesouro do Mosteiro de San Salvador de Celanova. Está considerado un dos conxuntos de xadrez máis antigos conservados en Europa e unha das mostras máis destacadas da arte islámica medieval presentes en Galicia.
Descrición O conxunto está formado por oito pezas talladas en cristal de rocha: unha torre, dous alfís, dous cabalos e tres peóns. As pezas corresponden ao modelo do xadrez islámico medieval, anterior ás transformacións que deron lugar ao xadrez moderno. Así, a actual torre estaba representada polo rukh ou carro de guerra, termo persa do que deriva a denominación da peza en numerosas linguas europeas.
Orixe Tradicionalmente as pezas foron asociadas a Rosendo de Celanova, fundador do mosteiro de Celanova. Porén, non existe documentación que permita asegurar que pertencesen persoalmente ao santo.
Durante moito tempo considerouse que procedían de Exipto e que formaban parte da produción fatimí. Porén, investigacións arqueolóxicas máis recentes relacionan pezas semellantes cos talleres de Madīnat al-Zahrā, preto de Córdoba, o que suxire unha posible fabricación en Al-Andalus.
As pezas datan entre os séculos X e XI.
Significado histórico O Xadrez de San Rosendo constitúe unha das principais evidencias da difusión temperá do xadrez na Europa cristiá occidental. A súa existencia demostra as relacións culturais e comerciais entre Galicia e o mundo islámico durante a Alta Idade Media.
Segundo diversos especialistas, o conxunto figura entre os vestixios máis antigos deste xogo conservados en Europa, só superado en antigüidade por outros achados peninsulares como as pezas atribuídas a Xenadio de Astorga.
Conservación As pezas formaron parte do denominado Tesouro de San Rosendo e consérvanse actualmente no Museo Catedralicio de Ourense, dependente da Catedral de San Martiño de Ourense.
Notas
Véxase tamén Outros artigos Rosendo de Celanova Mosteiro de San Salvador de Celanova Tesouro de San Rosendo
Categoría:Xadrez en Galicia Categoría:Celanova Categoría:Arte de Galicia