Манастир Света Катерина (, ; , ), официјално Светиот автономен кралски манастир на Света Катерина на Светата планина Синај — христијански манастир кој се наоѓа на Синајскиот Полуостров во Египет. Сместен во подножјето на планината Синај, изграден е помеѓу 548 и 565 година и е најстариот континуирано населен христијански манастир во светот.
Манастирот бил изграден по наредба на византискиот цар Јустинијан I, приложувајќи го она што се смета дека е запалената грмушка што ја видел Мојсеј. Со векови подоцна, наводното тело на Света Катерина Александриска, за кое се вели дека било пронајдено во областа, било однесено во манастирот; Моштите на Света Катерина го претворило во важно место за аџилак, а манастирот на крајот бил преименуван по светицата.
Контролиран од автономната Синајска црква, која е дел од пошироката Грчка православна црква, манастирот станал дел од светско наследство на УНЕСКО во 2002 година поради неговата единствена важност во традициите на христијанството, исламот и јудаизмот.
Местото, исто така, ја има најстарата библиотека во светот која постојано работи, со уникатни или исклучително ретки дела, како што се Синајскиот ракопис и Сирискиот ракопис,Sebastian P. Brock, Two Hitherto Unattested Passages of the Old Syriac Gospels in Palimpsests from St Catherie's Monastery, Sinai, Δελτίο Βιβλικῶν Μελετῶν 31A, 2016, pp. 7–18. како и веројатно најголемата колекција на ранохристијански икони, вклучувајќи најраниот познат приказ на Исус како Христос Пантократор.
Света Катерина ги има трите планини во кои се наоѓа: Рас Суфсафех (веројатно библиската планина Хореб, Џебел Арензијеб и планината Синај
Христијански традиции Манастирот бил изграден околу местото на она што традиционално се смета за место на запалената грмушка што ја видел пророкот Мојсеј. Манастирот на Света Катерина го оградува и „Мојсеевиот бунар“, каде што се вели дека Мојсеј ја запознал својата идна сопруга Сепфора. Бунарот и денес е еден од главните извори на вода на манастирот. Патролен празник на манастирот е Преображение.
Со векови по нејзиното основање, телото на Света Катерина Александриска се вели дека било пронајдено во пештера во областа. Катерина била популарна светица во Европа во средниот век; нејзината приказна вели дека, за одбрана на христијанството, била осудена на смрт на тркало што се кршело со шилци, но, на нејзиниот допир, тркалото се скршило. Тогаш било наредено да и се отсече главата.
Моштите на Света Катерина, кои се чуваат до денес во манастирот, го направиле омилено место за аџилак.
Историја Најстариот запис за монашкиот живот на Синајската планина доаѓа од патописот на латински напишан текст од жена по име Егерија (Етерија; Света Силвија Аквитанска) околу 381/2-386 година.John Wilkinson (2015), Egeria's travels (Oxford: Oxbow Books).
Манастирот бил изграден по наредба на царот Јустинијан I (владеел 527–565 година), опкружувајќи ја капелата на запалената грмушка (исто така позната како „Паклисот на Света Елена“) наредена да биде изградена од царицата Елена, мајка на Константин Велики, на местото каде што Мојсеј се претпоставува дека ја видел запалената грмушка. Живата грмушка на теренот наводно е онаа што ја видел Мојсеј. Структурно, кралскиот столб на манастирот е најстарата позната преживеана кровна конструкција во светот.Feilden, Bernard M.. Conservation of historic buildings. 3rd ed. Oxford: Architectural Press, 2003. p. 51. Местото е свето за христијанството, исламот и јудаизмот.
Џамија била создадена со пренамена на постоечка капела за време на Фатимидскиот калифат (909–1171), која била во редовна употреба до ерата на султанатот Мамлук во 13 век и сè уште се користи денес во посебни прилики. За време на Отоманската Империја, џамијата била во пуста состојба; таа била обновена во почетокот на 20 век.
Во текот на седмиот век, изолираните христијански анхорити на Синај биле елиминирани: останал само утврдениот манастир. Манастирот е опкружен со огромните утврдувања кои се сочувани. До 20 век пристапот бил преку врата висока во надворешните ѕидови. Од времето на Првата крстоносна војна, присуството на крстоносците на Синај до 1270 година го поттикнало интересот на европските христијани и го зголемило бројот на смелите аџии кои го посетиле манастирот. Манастирот бил поддржан од неговите поглавја во Египет, Палестина, Сирија, Крит, Кипар и Цариград. мини|Костурница во манастирот Света Катерина Манастирот, заедно со неколкуте конаци во областа, ја сочинуваат целата Синајска црква, на чие чело стои архиепископ, кој е и игумен на манастирот. Точниот административен статус на црквата во рамките на Источната православна црква е двосмислен: од некои, вклучително и самата црква,The official Website describes the Church as "διοικητικά "αδούλωτος, ασύδοτος, ακαταπάτητος, πάντη και παντός ελευθέρα, αυτοκέφαλος" or "administratively 'free, loose, untresspassable, free from anyone at any time, autocephalous'" (see link below) таа се смета за автокефална,Weitzmann, Kurt, in: Galey, John; Sinai and the Monastery of St. Catherine, p. 14, Doubleday, New York (1980) Under Introduction Bishop Kallistos says that Sinai is "autocephalous"; under The twentieth century, Greeks and Arabs he states that "There is some disagreement about whether the monastery should be termed an 'autocephalous' or merely an 'autonomous' Church." од други за автономна црква под јурисдикција на Грчката православна црква на Ерусалим. Архиепископот традиционално го осветува Грчкиот православен патријарх на Ерусалим; во последниве векови тој обично престојувал во Каиро. За време на периодот на крстоносните војни, кој бил обележан со горчина меѓу православната и католичката црква, манастирот бил покровител и од византиските цареви и од владетелите на Ерусалимското Кралство, како и од нивните дворови.
На 18 април 2017 година, во напад на групата Исламска држава на контролен пункт во близина на манастирот загинал еден полицаец, а тројца полицајци биле повредени.
Ракописи и икони лево|мини| Аштинам на Мухамед, давајќи заштита и други привилегии на следбениците на Исус мини|Восочна икона од 6 век Библиотеката, основана некаде помеѓу 548 и 565 година, е најстарата постојано оперативна библиотека во светот. Манастирската библиотека ја чува втората по големина збирка на рани кодекси и ракописи во светот, побројни само од Ватиканската библиотека. Содржи грчки, христијански палестински арамејски, сириски, грузиски, арапски, етиопски/геес, латински, ерменски, црковнословенски и кавкаски албански Jost Gippert, The Creation of the Caucasian Alphabets as Phenomenon of Cultural History, in Referate des Internationalen Symposiums (Wien, 1.-4. Dezember 2005), ed. by Werner Seibt, Johannes Preiser-Kapeller, pp. 39–50, Wien: Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften 2011. ракописи и книги, вклучувајќи многу ретки хебрејски Bo Isaksson, "The Monastery of St. Catherine and the New Finds", in Built on Solid Rock: Studies in Honour of Professor Ebbe Egede Knudsen on the Occasion of his 65th Birthday April 11th 1997, edited by Elie Wardini, pp. 128–140, Oslo: Novus forlag, 1997. и коптски книги.
Во мај 1844 година и февруари 1859 година, Константин фон Тишендорф го посетил манастирот за истражување и го открил Синајскиот Кодекс, кој датира од 4 век, во тоа време најстариот речиси целосно зачуван ракопис на Библијата. Наодот од 1859 година го напуштил манастирот во Русија, во околности кои долго време биле спорни. Но, во 2003 година руските научници го откриле актот за донација за ракописот потпишан од Советот на Каиро Метохион и архиепископот Калистрат на 13 ноември 1869 година. Манастирот добил 9000 рубли на подарок од рускиот цар Александар II.The History of the acquisition of the Sinai Bible by the Russian Government in the context of recent findings in Russian archives (english Internetedition) . The article from A.V. Zakharova was first published in Montfaucon. Études de paléographie, de codicologie et de diplomatique, Moscow–St.Petersburg, 2007, pp. 209–266) see also Alexander Schick, Tischendorf und die älteste Bibel der Welt. Die Entdeckung des Codex Sinaiticus im Katharinenkloster (Tischendorf and the oldest Bible in the world – The discovery of the Codex Sinaiticus in St. Catherine's Monastery), Muldenhammer 2015, pp. 123–128, 145–155. Кодексот бил продаден од Сталин во 1933 година на Британскиот музеј и денес се наоѓа во Британската библиотека, Лондон, каде што е изложен на јавноста. Пред 1 септември 2009 година, во библиотеката на манастирот бил откриен досега невиден фрагмент од Codex Sinaiticus, како и меѓу новите наоди од 1975 година David C. Parker (2010), CODEX SINAITICUS: The Story of the World's Oldest Bible. London. British Library, p. 18. При други посети (1855, 1857) Константин фон Тишендорф ги собрал и нивните повредни ракописи (грчки, христијански палестински арамејски, грузиски, сириски) и ги однел со себе во Санкт Петербург и Лајпциг, каде што се чуваат денес.M. F. Brosset (1858), Note sur un manuscrit géorgien de la Bibliothèque Impériale publique et provenant de M. Tischendorf, Mélanges Asiatiques 3, pp. 264–280.N. Pigoulewsky (1934), Fragments syro-palestiniens des Psaumes CXXIII-IV, Revue Biblique 43, pp. 519–527.N. Pigoulewski (1937), Manuscrits syriaques bibliques de Léningrad, Revue Biblique 46, pp. 83–92; N. Pigoulewski, Manuscrits syriaques bibliques de Léningrad (suite), Revue Biblique 46, 1937, pp. 225–230; 556–562.Julius Assfalg (1963), Georgische Handschriften (= Verzeichnis der orientalischen Handschriften in Deutschland, III) (Wiesbaden); Julius Assfalg (1965), Syrische Handschriften (= Verzeichnis der orientalischen Handschriften in Deutschland, V) (Wiesbaden).Sebastian P. Brock (2012), Sinai: a Meeting Point of Georgian with Syriac and Christian Palestinian Aramaic, in The Caucasus between East & West (Tbilisi), pp. 482–494.Grigory Kessel (2016), Membra Disjecta Sinaitica I: A Reconstitution of the Syriac Galen Palimpsest, in André Binggili, et al. (eds.), Manuscripta Graeca et Orientalia: Mélanges monastiques et patristiques en l'honneur de Paul Géhin (Louvain: Peeters), pp. 469–498.Paul Géhin (2017), Les manuscrits syriaques de parchemin du Sinaï et leur membra disjecta, CSCO 665 / Subsidia 136 (Louvain: Peeters).
Во февруари 1892 година, Агнес С. Луис открила ран ракопис на Евангелието во библиотеката на манастирот Света Катерина, кое станало познато како сириски ракопис и останува во сопственост на манастирот. Агнес и нејзината сестра Маргарет Д. Гибсон се вратиле во 1893 година со тимот од Кембриџ од двајца научници во кој биле вклучени нивните сопруги, како и Ј. Рендел Харис за да го фотографираат и препишат ракописот во целост, како и да ги подготват првите каталози на сириски и арапски ракописи.Agnes Smith Lewis (1894), Catalogue of the Syriac MSS. in the Convent of S. Catharine on Mount Sinai, Studia Sinaitica, I (London: C. J. Clay and Sons).Margaret Dunlop Gibson (1894), Catalogue of the Arabic mss. in the Convent of Saint Catharine on Mount Sinai. Studia Sinaitica, III (London: C. J. Clay and Sons). Единствено меѓу новите наоди излегле на виделина два дополнителни палимпсестни ракописи кои содржеле дополнителни пасуси од старосириските евангелија.Sebastian P. Brock, Two Hitherto Unattested Passages of the Old Syriac Gospels in Palimpsests from St Catherine's Monastery, Sinai, Δελτίο βιβλικῶν Μελετῶν 31, 2016, pp. 7–18.
Манастирот има и копија од Аштинамот на Мухамед, во кој се тврди дека исламскиот пророк Мухамед му дал заштита на манастирот.Brandie Ratliff, "The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate." Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation (2008) .
Дополнително, во манастирот е сместена копија од Mok'c'evay K'art'lisay, збирка на дополнителни книги на Грузиските хроники, која датира од 9 век.