мини|300x300пкс| Полов сооднос по земја за население под 15 години. Сината боја претставува повеќе момчиња, а црвената повеќе девојчиња од светскиот просек од 1,07 машки/женски. мини|300x300пкс| Полов сооднос по земја за вкупното население. Сината боја претставува повеќе мажи и момчиња, црвената повеќе жени и девојчиња од светскиот просек од 1,01 маж/жена. мини|300x300пкс| Полов сооднос по земја за населението над 65 години. Сината претставува повеќе мажи, а црвената повеќе жени од светскиот просек од 0,81 мажи/жени. Во антропологијата и демографијата, човековиот полов сооднос е содносот на мажите и жените во населението. Достапни се повеќе податоци за луѓето отколку за кој било друг вид, а односот меѓу човечките полови е повеќе проучен од кој било друг вид, но толкувањето на овие статистики може да биде тешко.
Како и повеќето полови видови, односот на половите кај луѓето е близу 1:1. Кај луѓето, природниот сооднос при раѓање меѓу мажјаците и женките е малку пристрасен кон машкиот пол: се проценува дека е околу 1,05 или 1,06 или во тесен опсег од 1,03 до 1,06 мажјаци по жена. Половиот сооднос на вкупното население е под влијание на различни фактори, вклучувајќи природни фактори, изложеност на пестициди и загадувачи на животната средина, воени жртви, полово избирачкиабортуси, чедоморство,Very high sex ratios were common in even late medieval Europe, which may indicate sex-selective infanticide. Josiah Cox Russell, 1958, Late Ancient and Medieval Population, pp. 13–17. стареење, родова смрт и проблеми со регистрација на раѓање.
Половиот сооднос за целата светско население е приближно 101 маж и 100 жени (проценка од 2021 година). Човековиот полов сооднос, или при раѓање или во населението како целина, може да се пријави на кој било од четирите начини: односот на мажјаците и женките, односот на женските и машките, пропорцијата на мажите или пропорцијата на женските. Ако има 108.000 мажи и 100.000 жени, односот на машките со женските е 1.080, а процентот на машките е 51,9%. Научната книжевност често го користи процентот на мажи. Оваа статија го користи односот машки и женски, освен ако не е поинаку наведено.
Природен сооднос при раѓање мини|300x300пкс| Светска карта на половиот соднос при раѓање, 2012 година. сиво = нема податоци. Во една студија околу 2002 година, природниот полов сооднос при раѓање се проценува дека е во тесен опсег од 1,07 до 1,03 машки/женски. Некои научници наведуваат дека земјите кои се сметаат за значајни практики на пренатален избор на пол се оние со сооднос на полови при раѓање од 1,08 и повисоко (избор против жени) и 1,02 и пониски (избор против мажи). Оваа претпоставка е доведена во прашање од некои научници.
Смртноста на доенчињата е значително повисока кај момчињата отколку кај девојчињата во повеќето делови на светот. Често тоа се објаснува како резултат на биолошките и генетските полови разлики, при што момчињата биолошки се поранливи на прерана смрт и болест.. Неодамнешните студии покажале дека бројни предконцепциски или пренатални фактори на животната средина влијаат на веројатноста за зачнување на бебето за да е машко или женско. Предложено е дека овие фактори на животната средина ги објаснуваат и половите разлики во смртноста. Кај повеќето населенија, возрасните мажи имаат тенденција да имаат повисоки стапки на смртност од возрасните жени на иста возраст (дури и откако ќе се дозволат причините специфични за жените, како што е смртта при породување), поради природни причини, како што се срцеви и мозочни удари, кои се причина за убедливо најголем дел од смртните случаи, а исто така и насилни причини, како што се убиства и војни. Така, женките имаат поголем животен век. На пример, во Соединетите Држави, од 2006 година, возрасен млад маж имал 3 до 6 пати поголеми шанси да стане жртва на убиство и 2,5 до 3,5 пати поголема веројатност да умре во сообраќајна несреќа отколку жена од истата возраст.
Во Соединетите Држави, односот на полот при раѓање во периодот 1970-2002 година бил 1,05 за белото нехиспанско население, 1,04 за мексиканските доселеници, 1,03 за црнци и домородните Американци и 1,07 за мајките од кинеска или филипинска народносна припадност. Меѓу западноевропските земји околу 2001 година, соодносите се движеле од 1,04 во Белгија до 1,07 во Швајцарија, Италија, Ирска и Португалија. Во збирните резултати од 56 демографски и здравствени истражувања во африканските земји, соодносот е 1,03, иако со значителна варијација од земја до земја. мини|Знак покрај патот во руралните средини на Сечуан: „Забрането е дискриминација, злоупотреба или напуштање девојчиња“. Има контроверзии околу тоа дали половиот сооднос надвор од опсегот 1,03-1,07 се должи на изборот на пол, како што наведуваат некои научници, или поради природни причини. Некои научници тврдат дека силните општествено-економски фактори како што е системот на мираз во Индија и политиката на едно дете во НР Кина се одговорни за пренаталниот избор на пол. Во една широко цитирана статија,Sen, Amartya (1990), More than 100 million women are missing, New York Review of Books, 20 December, pp. 61–66 Амартија Сен ги поддржал таквите ставови. Други истражувачи тврдат дека неурамнотежениот однос на половите не треба автоматски да се смета како доказ за пренатален избор на полот; Мишел Гарен известува дека многу африкански нации, во текот на децении, имале сооднос на полови на раѓање под 1,00: односно, се раѓаат повеќе девојчиња отколку момчиња.Michel Garenne, Southern African Journal of Demography, Vol. 9, No. 1 (јуни 2004), стр. 91–96 Ангола, Боцвана и Намибија пријавиле однос на половите при раѓање меѓу 0,94 и 0,99, што е сосема различно од претпоставениот „нормален“ полов сооднос, што значи дека значително повеќе девојчиња се родени во такви општествоа.Michel Garenne, Southern African Journal of Demography, Vol. 9, No. 1 (јуни 2004), стр. 95
Во една опсежна студија, спроведена околу 2005 година, за полвиот соодносот при раѓање во Соединетите Држави од 1940 година во текот на 62 години, статистичките докази го наведуваат следново:
За мајките кои го имале своето прво бебе, вкупниот полов сооднос при раѓање било 1,06 вкупно, а некои години било 1,07. За мајките кои имале бебиња по првото, овој сооднос постојано се намалувал со секое дополнително бебе од 1,07 на 1,03. Возраста на мајката влијаела на соодносот: вкупниот сооднос бил 1,05 за мајки на возраст од 25 до 35 години во моментот на раѓање мајките кои биле на возраст под 15 или над 40 години имале бебиња со полов сооднос помеѓу 0,94 и 1,11, и вкупен однос на половите од 1,05
Фактори кои влијаат на половиот сооднос кај луѓето
Фишерово начело Фишеровото начело е објаснување зошто половиот сооднос кај повеќето видови е приближно 1:1. Наведено од Роналд Фишер во неговата книга од 1930 година, тоа е аргумент во однос на родителските трошоци. Во суштина тој тврди дека соодносот 1:1 е еволутивно стабилна стратегија.
Природни фактори Природните фактори кои влијаат на соодносот меѓу човечките полови се активна област на научно истражување. Над 1000 статии се објавени во различни списанија. Два од често цитираните прегледи на научни студии за човековиот полов сооднос, се од В.Х. Џејмс. Научните студии се засноваат на обемни записи за раѓање и смрт во Африка, Америка, Азија, Австралија и Европа. Неколку од овие студии се прошируваат на повеќе од 100 години годишни податоци за човековиот полов сооднос за некои земји. Овие студии наведуваат дека човековиот полов сооднос, и при раѓањето и додека населението созрева, може значително да варира во зависност од голем број фактори, како што се возраста на таткото, возраста на мајката, повеќекратните раѓања, редоследот на раѓање, гестациските недели, расата, здравјето на родителите. историја и психолошки стрес на родителите. Забележително, трендовите во човековиот полов сооднос полови не се доследни низ земјите во одредено време, или со текот на времето за одредена земја. Во економски развиените земји, како и во земјите во развој, овие научни студии откриле дека човековиот полов сооднос пол при раѓањето историски варира помеѓу 0,94 и 1,15 од природни причини.
Во научен труд објавен во 2008 година, Џејмс наведува дека конвенционалните претпоставки биле:
има еднаков број на X и Y хромозоми во сперматозоидите од цицачи X и Y имаат еднакви шанси за зачнување затоа се образуваат еднаков број на машки и женски зиготи затоа, секоја варијација на половиот сооднос при раѓање се должи на изборот на пол помеѓу зачнувањето и раѓањето.
Џејмс предупредува дека достапните научни докази се против горенаведените претпоставки и заклучоци. Тој известува дека има вишок на машки при раѓање во речиси сите човечки населенија, а природниот полов сооднос при раѓање обично е помеѓу 1,02 и 1,08. Сепак, соодносот може значително да отстапува од овој опсег од природни причини.
Научен труд од 1999 година објавен од Јакобсен го пријавил односот на половите за 815.891 деца родени во Данска помеѓу 1980 и 1993 година. Тие ги проучувале записите за раѓање за да ги идентификуваат ефектите од повеќекратното раѓање, редоследот на раѓање, возраста на родителите и полот на претходните браќа и сестри врз процентот на машки пол користејќи табели за непредвидени ситуации, хи-квадратни тестови и регресивна анализа. Вториоте полов сооднос бил намалуван со зголемувањето на бројот на деца по множина раѓање и со возраста на таткото, додека не бил забележан значаен независен ефект за возраста на мајката, редоследот на раѓање или други природни фактори.
Истражувачки труд од 2009 година објавен од Бранум и сор. известува за половиот сооднос добиен од податоците во евиденцијата на родени во Соединетите Држави во период од 25 години (1981-2006). Овој труд известува дека половиот сооднос при раѓање за белците во Соединетите Држави бил 1,04 кога гестациската старост била 33-36 недели, но 1,15 за гестациска возраст помала од 28 недели, 28-32 недели и 37 или повеќе недели. Оваа студија, исто така, покажала дека половиот соодносот при раѓањето во Соединетите Држави, помеѓу 1981 и 2006 година, бил понизок и кај црнците и кај хиспанците во споредба со белците.
Односот помеѓу природните фактори и односот меѓу човечките полови при раѓање, и со стареењето, останува активна област на научно истражување.
Фактори на животната средина
Ефекти од климатските промени Различни научници го испитувале прашањето дали половиот сооднос при раѓањето кај луѓето е историски под влијание на еколошки стресови како што се климатските промени и глобалното затоплување. Неколку студии покажуваат дека високата температура го зголемува процентот на машки раѓања, но причините за тоа се спорни. Каталано и сор. известиле дека студеното време е стресна средина на животната средина, а жените подложени на постудено време абортираат изнемоштени машки фетуси во поголем дел, а со тоа го намалуваат половиот сооднос при раѓање. Стресните фактори на студеното време, исто така, ја продолжуваат долговечноста на мажите, а со тоа го зголемуваат човековиот полов сооднос на постара возраст. Тимот на Каталано открил дека покачувањето на годишната температура од 1 °C предвидува еден маж повеќе од очекуваното на секои 1.000 женки родени годишно.
Хеле и сор. проучувал 138 години податоци за односот на половите на раѓање кај луѓето, од 1865 до 2003 година. Тие откриваат зголемен вишок на машки раѓања за време на периоди на егзоген стрес (Втората светска војна) и за време на топлите години. Во најтоплиот период во последните 138 години, односот на половите при раѓање достигна врв на околу 1,08 во Северна Европа. Зголемувањето на половиот сооднос за секое зголемување на температурата од 1 °C, било приближно исто како резултатот што го открил тимот на Каталано.Helle et al., 2009, p. 1228: "an increase of 1 °C in ambient temperature anomaly was related to a 0.06% increase in annual birth sex ratio". Sex ratio in this work is defined as boys/(boys+girls); this increase corresponds to 1.2 additional males for every 1,000 females.
Ефекти од гестациската средина