Источна туја333x333пксИсточна туја во Ресавската улица во Беолград.Научна класификацијаЦарство:PlantaeТип:PinophytaКласа:PinopsidaРед:PinalesСемејство:CupressaceaeРод:PlatycladusВрста:P. orientalisБиномно имеPlatycladus orientalis(L) FrancoбезрамкаАреалJingyun Fang, Zhiheng Wang, Zhiyao Tang (2011) Atlas of Woody Plants in China: Distribution and Climate, Том 1. Springer Berlin Heidelberg.СинонимиList
Biota chengii (Bordères et Gaussen) Bordères et Gaussen Biota coraeana Siebold ex Gordon Biota dumosa Carrière Biota elegantissima Beissn. Biota ericoides Carrière Biota excelsa Gordon Biota falcata Carrière Biota fortunei Carrière Biota freneloides Gordon Biota funiculata Gordon Biota glauca Carrière Biota gracilifolia Knight Biota intermedia Gordon Biota japonica Siebold ex Gordon Biota macrocarpa Gordon Biota meldensis M.A.Lawson ex Gordon Biota nepalensis Endl. ex Gordon Biota orientalis (L.) Endl. Biota pendula (Thunb.) Endl. Biota prostrata Gordon Biota pyramidalis Carrière Biota semperaurescens Beissn. Biota stricta (Spach) Lindl. et Gordon Biota tatarica Lindl. et Gordon Biota variegata Gordon Biota wareana Gordon Biota zuccarinii Siebold ex Carrière Chamaecyparis decussata Carrière Chamaecyparis glauca Carrière Cupressus filiformis Beissn. Cupressus pendula Thunb. Cupressus thuja O.Targ.Tozz. Cupressus thuya O.Targ.Tozz. Juniperus ericoides Carrière Platycladus chengii (Bordères et Gaussen) A.V.Bobrov Platycladus stricta Spach Retinispora decurvata Carrière Retinispora decussata Gordon Retinispora ericoides Zucc. ex Gordon Retinispora flavescens Beissn. Retinispora juniperoides Carrière Retinispora recurvata Mast. Retinispora rigida Carrière Thuja acuta Moench Thuja antarctica Gordon Thuja argentea Carrière Thuja australis Ten. Thuja chengii Bordères et Gaussen Thuja decora Salisb. Thuja dumosa Gordon Thuja elegantissima Gordon Thuja ericoides Carrière Thuja expansa Laws. ex K.Koch Thuja filiformis Lodd. ex Lindl. Thuja flagelliformis (Jacques) C.Lawson Thuja funiculata Gordon Thuja glauca Carrière Thuja intermedia Gordon Thuja meldensis Quetier Thuja minor Paul ex Gordon Thuja monstrosa Gordon Thuja nepalensis Lodd. ex Carrière Thuja orientalis L. Thuja pendula (Thunb.) D.Don Thuja pyramidalis Ten. Thuja semperaurea Beissn. Thuja semperaurescens K.Koch Thuja stricta Gordon Widdringtonia glauca (Carrière) Carrière Источна туја (Platycladus orientalis) е вид на четинар кој прв го опишал Лине, давајќи ѝ го името Thuja orientalis Linnaeus, во 1753 година. До денес имало преку 70 синоними, за на крајот овој вид да биде сместен во монотипскиот род Platycladus orientalis (Linnaeus) Franco, Portugaliae Acta Biol., ser. B, Sist. Vol. "Júlio Henriques". 33. 1949 година. Platycladus е во заеднички кладус со родот Microbiota, поврзани се со родот Tetraclinis како сестринска група, а не со родовите Juniperus и Thuja.Farjon, A. (2017): A Handbook of the World's Conifers (2 vols.). Revised and Updated Edition. A Choice Magazine "Outstanding Academic Title" ISBN 978-90-04-32442-8
Името на родот значи „со широки или сплескани изданки“, а епитетот orientalis (источен) се однесува на изворното живеалиште во Кина. Во својата татковина Кина се нарекува че бај (拉柏), што буквално значи наведнат чемпрес.Флора Кине Покрај името источна туја, поретко се среќаваат и имињата обична туја, азиска туја, а исклучително ретко источна смрека и смрека.Симоновић, Д. (1959): Ботанички речник, имена биљака. Српска академија наука - посебна издања, књига CCCXVIII
Опис на видот лево|мини|150x150пкс| Кора. Источната туја е зимзелено, еднодомно дрво високо 10-20 м, со пречник на стеблото до 1 м (или повеќе), честопати со повеќе стебла од земјата.Јовановић, Б. (1985): Дендрологија. IV измењено издање. Универзитет у Београду. Београд Кората е од црвеникаво кафеава до светло сивкасто кафеава, тенка, се лупи на долги хартиени ленти. Круната во младоста е овална, широко заоблена или неправилна кај постарите стебла.Колесников, А. И. (1974): Декоративная дендрология, Издательство Лесная промышленность, Москва. Гранките се насочени нагоре, разгранети во вертикалната рамнина. Главните изданки се кружни на пресек.Harrison, S.G., Dallimore, E.A. (1966): A handbook of Coniferae and Ginkgoaceae. 4th ed. London: Billings and Sons. 729 p. Гранчињата се широки 1-1,5 мм, во вертикална рамнина, секундарно косо распоредени, плоснати, со слична боја од двете страни, зелена или жолто-зелена.Jagel, A. & Stützel, T. (2001): Untersuchungen zur Morphologie und Morphogenese der Samenzapfen von Platycladus orientalis (L.) Franco (= Thuja orientalis L.) und Microbiota decussata Kom. (Cupressaceae). Botanisches Jahrbuch der Systematik 123 (3): 377–404.
Четините се лушпести, со големина од 1-3 мм, широко-јајцевидни, со тап врв, цврсто прилегнати, распоредени во 4 реда; средишни лушпи се ромбоидни, страничните лушпи кои се преклопуваат со средишните, конусни, благо свиткани на врвот; сите лушпи се со воочлива, линеарна, потоната смолна жлездичка во центарот и групи на белузлави, точкести стоми странично, абаксиално; кога ќе се протријат слабо мирисаат на смола.Микростробили жолтеникаво зелени, јајцевидни, 2-3 мм, со 8-12 микроспорофили, секој со 3-6 прашници. Опрашување во март-април. Макростробили синкаво-зелени, тркалезни, со дијаметар од 3 мм, терминално распоредени.Debayac E.F. (1967): Priručnik o četinarima. Savez inženjera i tehničara Šumarstva SR Srbije. Beograd Шишарките созреваат истата година. Пред созревањето, тие се меснати и со синкаво-бел пепел, зрели црвено-кафеави, овални или издолжени, 1,5-2 (-2,5) × 1-1,8 см; се состои од 6-8 луспи, распоредени во парови, проксимални луспи со 2 семиња, средните со 1 семе, дистални стерилни. Луспите се меѓусебно сраснати, само врвовите се слободни со долго свиткано трновидно умбро. Шишарките се зрели во септември-октомври, набрзо од нив испаѓа семето.Стилиновић, С. (1985): Семенарство шумског и украсног дрвећа и жбуња. Универзитет у Београду. БеоградMcDonald, P.M. (1992): Estimating seed crops of conifer and hardwood species. Canadian Journal of Forest Research 22: 832–838 Семињата се сивкасто-кафеави или виолетово-кафеави, мазни, немаат сјај, јајцевидни или во облик на капка 5-7 × 3-4 мм, безкрилни, честопати со два фини надолжни рабови. Хилумот со посветла боја има форма на лента, која поминува преку основата на семето. Семињата ртат над земја ; никулец со два котиледони, тие се долги 15-25 мм и широки 2-3 мм. Примарните спротивни четини, долги 15 мм и широки околу 1 мм; следните четини по 4 во пршлен, слични на примарните. Котиледоните опаѓаат кон крајот на втората година од животот. Странични гранчиња со метаморфирани, скратени и припиени четини се јавуваат рано.Schopmeyer, C.S., tech coord. (1974): Seeds of woody plants in the United States. Agric. Handbk. 450.Washington, DC: USDA Forest Service
Ареал По потекло е од Кина, каде што долго време се одгледува на гробовите и во градините на храмовите, како и на историските локалитети како што е Забранетиот град; во Јапонија не е автохтона, иако таму е широко одгледувана. Се чини дека во природата е прилично ретка и дека границата на природната дистрибуција е нејасна, поради екстензивното одгледување и садење во минатото. Фитогеографски, денес е речиси симпатричен вид.Farjon, A. and Filer, D. (2013): An Atlas of the World’s Conifers. Brill, Leiden, Boston
Шкотскиот ботаничар и „ловец на растенија“ Фортун (Robert Fortune, 1812-1880) ја видел во планините западно од Пекинг, кои популации ги сметал за природни и се чини дека нема сомнеж во природниот статус на насадите во северозападниот дел на Јунан, кои прв ги забележал шкотскиот ботаничар Форест (George Forrest, 1873-1932), а подоцна австрискиот ботаничар Хендел-Мазети (Heinrich Raphael Eduard Freiherr von Handel-Mazzetti, 1882-1940) и австрискот-американскиот ботаничар, истражувач и географ Јосеф Рок (Joseph Francis Charles Rock, 1884-1962). Расте, на пример, во некои странични долини на Салуен-Меконг, на стрмните суви падини или дури и на вертикалните стрмни карпи. Рок источната туја ја видел во оддалечениот дел на западен Сечуан.Morgan, C. S. (1999): Platycladus orientalis (Cupressaceae). Curtis’s Botanical Magazine 16(3): 185–192, pl. 368.
Според кинеските извори природниот ареал ги опфаќа јужниот дел на Гансу, Хебеј, Хенан, Шенси, Шанси ; а воведен или со неизвесен статус е во Анхуеј, Фуџијан, северен Гуангдонг, северен Гуангси, Гуејџоу, Хубеи, Хунан, Ђангсу, Ђангси, Ђилин, Љаонинг, југ на Внатрешна Монголија, Шандунг, Сичуан, Автономен регион Тибет, Јунан; надвор од Кина, статусот е неизвесен во Кореја и на истокот на Русија. Расте од 300-3300 м надморска височина.
Видот е широко проширен од луѓето по цела Азија, Европа и Америка. Во Европа ја внел Кемпфер во Лајден (Холандија), околу 1690 година. Источна туја се одгледувала во Холандија на почетокот на 18 век. Подоцна, француските мисионери испраќале семе од Пекинг во Париз, од каде англискиот ботаничар Милер (Philip Miller, 1691-1771) ја внел во Лекарската градина во Челзи (Chelsea Physic Garden) околу 1740 година. Фортун повторно ја внел во 1861 година, а несомнено е дека порано во векот постоеле и други набавки на семиња од Кина.
Биоеколошки одлики Се покажала како отпорна на суши на пониски, многу разновидни живеалишта; расте бавно; иако хелиофитот добро поднесува сенка. Доста е отпорна на гасовите, а благодарение на еластичните гранки отпорна е на ветер и снег. Добро поднесува сечење на гранки. Не е пребирлива кон почвата, иако најдобро расте на песокливо глиниште, или на чакал, добро дренирано земјиште, одлично ги поднесува алкалните земјишта. Нема посебни непријатели помеѓу инсектите и габите. Штета сепак ѝ нанесуваат глувците и дивечот. Зона 5-7.
Значење лево|мини|150x150пкс| Источна туја како висока жива ограда. Иако нема особено значење за шумарството во североисточна Кина се користи за пошумување на обешумените ридски и планински подрачја. Дрвото е лесно и многу е трајно. Како украсен вид има првокласно значење поради големиот број култивари, отпорност на суша, градски услови и резидбата. Се користи при поединечно садење, во комбинирани лишано-иглолисни и иглолисни групи и живи огради (формирани или слободни), а култиварите имаат примена во зависност од големината и бојата на четините од жардинери и алпинетуми до високи живи огради. Жолтата и кафеавта сорта претставуваат колоритни јадра.Wyman, D. (1965): Trees for American Gardens, Ed. 2Вукићевић Е. (1996): Декоративна дендрологија, Шумарски факултет Универзитета у Београду, Београд