десно|мини| Проширено обоено семејство од Јужна Африка кое покажува одреден спектар на боја на човечка кожа Бојата на човечката кожа се движи од најтемно кафеава до најсветли нијанси. Разликите во бојата на кожата меѓу поединците се предизвикани од варијацијата во пигментацијата, која е резултат на генетиката (наследена од нечии биолошки родители), изложеност на сонце или некои нарушувања. Разликите меѓу популациите еволуирале преку природна селекција или полова селекција, поради општествените норми и разликите во околината, како и регулативите на биохемиските ефекти на ултравиолетовото зрачење што продира во кожата.
Вистинската боја на кожата на различни луѓе е под влијание на многу супстанции, иако единствената најважна супстанција е пигментот меланин. Меланинот се произведува во кожата во клетките наречени меланоцити и тој е главната детерминанта на бојата на кожата на луѓето со потемна кожа. Бојата на кожата на луѓето со светла кожа се одредува главно од синкаво-белото сврзно ткиво под дермисот и од хемоглобинот што циркулира во вените на дермисот. Црвената боја под кожата станува повидлива, особено на лицето, кога, како последица на физички вежби или полова возбуда, или стимулација на нервниот систем (лутина, срам), артериолите се шират. Бојата не е целосно униформа на кожата на поединецот; на пример, кожата на дланката и ѓонот е посветла од повеќето други кожи, а тоа е особено забележливо кај луѓето со потемна кожа.
Постои директна поврзаност помеѓу географската распространетост на ултравиолетовото зрачење (УВЗ) и распространетост на домородната пигментација на кожата низ светот. Областите кои примаат поголеми количини на УВР, обично сместени поблиску до екваторот, имаат тенденција да имаат популации со потемна кожа. Областите кои се далеку од тропските предели и поблиску до половите имаат помал интензитет на УВР, што се рефлектира кај популациите со посветла кожа. Некои истражувачи сугерираат дека човечката популација во текот на изминатите 50.000 години се променила од темна во светла кожа и обратно, како што мигрирале во различни УВ зони, и дека таквите големи промени во пигментацијата можеби се случиле за само 100 генерации (≈2.500 години) преку селективни бришења. Природната боја на кожата може да потемни и како резултат на сончање поради изложување на сончева светлина. Водечката теорија е дека бојата на кожата се прилагодува на интензивното зрачење на сончевата светлина за да обезбеди делумна заштита од ултравиолетовата фракција која предизвикува оштетување, а со тоа и мутации во ДНК на клетките на кожата. Покрај тоа, било забележано дека женките во просек се значително полесни во пигментацијата на кожата од мажите. На жените им треба повеќе калциум за време на бременост и лактација. Телото го синтетизира витаминот Д од сончевата светлина, што му помага да го апсорбира калциумот. Женките еволуирале за да имаат посветла кожа, така што нивните тела апсорбираат повеќе калциум.
Општественото значење на разликите во бојата на кожата варирало низ културите и со текот на времето, како што се покажало во однос на социјалниот статус и дискриминацијата.
Меланин и гени Меланинот се произведува од клетки наречени меланоцити во процес наречен меланогенеза. Меланинот се создава во мали пакувања поврзани со мембраната наречени меланозоми. Како што стануваат полни со меланин, тие се движат во тенки краци на меланоцитите, од каде што се пренесуваат во кератиноцитите. Во нормални услови, меланозомите го покриваат горниот дел од кератиноцитите и ги штитат од генетско оштетување. Еден меланоцит обезбедува меланин до триесет и шест кератиноцити според сигналите од кератиноцитите. Тие исто така го регулираат производството на меланин и репликацијата на меланоцитите. Луѓето имаат различни бои на кожата, главно затоа што нивните меланоцити произведуваат различни количини и видови на меланин.
Генетскиот механизам зад бојата на човечката кожа е главно регулиран со ензимот тирозиназа, кој ја создава бојата на кожата, очите и нијансите на косата. Разликите во бојата на кожата се припишуваат и на разликите во големината и распространетоста на меланозомите во кожата. Меланоцитите произведуваат два вида меланин. Најчестата форма на биолошки меланин е еумеланинот, кафеаво-црн полимер на дихидроксииндол карбоксилни киселини и нивните редуцирани форми. Повеќето се добиваат од аминокиселината тирозин. Еумеланинот се наоѓа во косата, ареолата и кожата, а косата бои сива, црна, руса и кафена. Кај луѓето тоа е позастапено кај луѓето со темна кожа. Феомеланин, розова до црвена нијанса се наоѓа во особено големи количини во црвената коса, усните, брадавиците, глансот на пенисот и вагината.
И количината и видот на произведениот меланин се контролирани од голем број гени кои работат под нецелосна доминација. По една копија од секој од различните гени се наследува од секој родител. Секој ген може да има неколку алели, што резултира со голема разновидност на тонови на човечка кожа. Меланинот го контролира количеството на ултравиолетово (УВ) зрачење од сонцето кое продира во кожата преку апсорпција. Додека ултра виолетовото зрачење може да помогне во производството на витамин Д, прекумерната изложеност на ултра виолетово зрачење може да го оштети здравјето.
Еволуција на бојата на кожата
Временска скала на еволуцијата на бојата на кожата Губењето на влакната од телото во човекот се поврзува со терморегулацијата преку дисипација на топлина од потта потребна за активност во топли отворени средини и трчање за издржливост. Луѓето како примати имаат особена потреба за оваа терморегулација бидејќи за разлика од другите цицачи, на нив им недостига каротидна рете која овозможува претходно ладење на крвта во мозокот, орган исклучително чувствителен на промени во телесната температура. Со оглед на трчањето на издржливост и неговите потреби за терморегулација се појавија со H. erectus (исправен човек), ова ја поврзува безвлакнестата со потеклото на H. erectus пред околу 2 милиони години. Безвлакненоста ја изложува фолната киселина која циркулира субкутано и во дермисот на деградација од УВ-зрачењето . Ова го фаворизирало појавувањето на пигментацијата на кожата со цел да се заштити од намалувањето на фолатите поради зголемената изложеност на сончева светлина.
Со еволуцијата на кожата без пкриеност од влакна, големиот број на потни жлезди и кожата богата со меланин, раните луѓе можеле да одат, трчаат и да бараат храна долги временски периоди под жешкото сонце без оштетување на мозокот поради прегревање, што им давала еволутивна предност во однос на други видови. Истражувањето за алелите MC1R користејќи претпоставки за големината на популацијата во минатото и отсуството на тесни грла на популацијата сугерира дека алелот за темна кожа присутен кај современите Африканци се појавил пред најмалку 1,2 милиони години..
Ова бил генотипот наследен од анатомски современите луѓе, но задржан само од дел од постојните популации, со што се формирал аспект на човечката генетска варијација . Пред околу 100.000-70.000 години, некои анатомски современи луѓе (Хомо сапиенс) почнале да мигрираат подалеку од тропските предели на север, каде што биле изложени на помалку интензивна сончева светлина. Ова веројатно делумно се должи на потребата за поголема употреба на облека за заштита од постудената клима. Во овие услови имало помало фотоуништување на фолатите и така еволутивниот притисок кој делувал против опстанокот на варијантите на гените со посветла кожа бил намален. Покрај тоа, посветлата кожа може да генерира повеќе витамин Д (холекалциферол) од потемната кожа, така што би претставувала здравствена придобивка при намалена сончева светлина доколку постоеле ограничени извори на витамин Д. Оттука и водечката хипотеза за еволуцијата на Бојата на човечката кожа сугерира дека:
Од потеклото на безвлакнетоста и изложеноста на ултра виолетово зрачење до пред помалку од 100.000 години, архаичните луѓе, вклучувајќи го и архаичниот <i id="mwtw">хомо сапиенс</i>, биле со темна кожа. Како што популациите на хомо сапиенс започнале да мигрираат, еволутивното ограничување за одржување на кожата темна се намалило пропорционално на растојанието на север до кое населението мигрирало, што резултирало со низа тонови на кожата кај северните популации. Во одреден момент, некои северни популации доживеале позитивен избор за посветла кожа поради зголеменото производство на витамин Д од сончевата светлина и гените за потемна кожа исчезнале од овие популации. Последователните миграции во различни УВ средини и мешањето помеѓу популациите резултирале со различниот опсег на пигментации на кожата што ги гледаме денес.
Генетските мутации кои водат до светла кожа, иако делумно се разликуваат кај источно-азијците и западноевропејците, сугерираат дека двете групи доживеале сличен селективен притисок по населувањето во северните географски широчини.
Теоријата е делумно поддржана од проучувањата за генот SLC24A5 кое открило дека алелот поврзан со светла кожа во Европа „утврдил […] дека поминале 18.000 години откако алелот со светла кожа бил фиксиран кај Европејците“, но можеби потекнувал неодамна како пред 12.000–6.000 години „со оглед на непрецизноста на методот“, "a suggestion made 30 years ago by Stanford University geneticist L. Luca Cavalli-Sforza … that the early immigrants to Europe … survived on ready-made sources of vitamin D in their diet. But when farming spread in the past 6,000 years, he argued, Europeans had fewer sources of vitamin D in their food and needed to absorb more sunlight to produce the vitamin in their skin." што е во согласност со најраните докази за земјоделството.
Проучувањето на Нина Јаблонски сугерира дека проценетото време од околу 10.000 до 20.000 години е доволно за човечката популација да постигне оптимална пигментација на кожата во одредена географска област, но дека развојот на идеалната боја на кожата може да се случи побрзо доколку еволутивниот притисок е посилен, дури и во малку како 100 генерации. Должината на времето исто така е под влијание на културните практики како што се внесувањето храна, облеката, прекривките на телото и користењето засолниште што може да ги промени начините на кои животната средина влијае на населението.
Проучувањата за популација и мешавини сугерираат тринасочен модел за еволуција на бојата на човечката кожа, при што темната кожа се развива кај раните хоминиди во Африка и светлата кожа се развива дури неодамна откако современите луѓе мигрирале надвор од Африка. Во најголем дел, еволуцијата на светлата кожа следела различни генетски патеки кај западните и источните евроазиски популации; сепак, некои мутации поврзани со посветла кожа имаат проценети датуми на потекло откако луѓето се рашириле надвор од Африка, но пред раздвојувањето на двете лози.
Според Крафорд и неговите соработници (2017), повеќето генетски варијанти поврзани со светла и темна пигментација кај африканските популации се смета дека потекнуваат пред повеќе од 300.000 години. Африканските, јужноазиските и австрало-меланезиските популации исто така носат изведени алели за темна пигментација на кожата кои не се наоѓаат кај Европејците или источноазијците. Хуанг и неговите соработници (2021) откриле постоење на „селективен притисок врз лесната пигментација кај популацијата на предците на Европејците и источните Азијци“, пред нивното разидување едни од други. Откриено е дека пигментацијата на кожата е под влијание на насочената селекција кон потемна кожа кај Африканците, како и посветлата кожа кај Евроазијците. Крафорд и сор. (2017) на сличен начин пронашле докази за селекција кон лесна пигментација пред раздвојувањето на западноевроазијците и источните азијци.
Функционални размислувања