мини| Диви луѓе држат штитови на страничните панели на портрет од Албрехт Дирер, 1499 година (Алте Пинакотек, Минхен). Дивиот човек, дивиот човек од шумата, или шумски е митска фигура и мотив кој се појавува во уметноста и литературата на средновековна Европа, споредлива со типот сатир или фаун во класичната митологија и со Силван, римскиот бог на шумите.
Главната карактеристика на дивиот човек е неговата „дивост“; од 12 век, постојано бил прикажан како покриен со коса. Сликите на диви луѓе се појавуваат на покриви каде што се среќаваат вкрстени сводови во катедралата во Кантербери, на позиции каде што веројатно би се сретнал и со растителниот зелен човек. Сликата на дивиот човек се појавила како поддржувач на хералдичките грбови, особено во Германија, во 16 век. Ренесансните гравери во Германија и Италија особено ги сакале дивите мажи, дивите жени и дивите семејства, со примери од Мартин Шонгауер (починал во 1491 година) и Албрехт Дирер (1471–1528) меѓу другите.
Терминологија лево|мини| Таписерија од крајот на 15 век од Базел, на која е прикажана дрвена жица која е скротена од доблесна дама Нормалниот средноанглиски термин, кој исто така се користи до ден-денес, бил woodwose (вудвос) или wodewose (водвос) (исто така се пишува woodehouse, wudwas итн., сфатено можеби како различно за еднина или множина). Водвос се појавува во Сер Гавејн и Зелениот витез (околу 1390 година). Средноанглискиот збор за прв пат бил потврден во 1340-тите, во однос на дивиот човек популарен во тоа време во декоративната уметност, како во латинскиот опис на таписеријата на Големата гардероба на Едвард III, но како презиме се среќава уште во 1251 година, на еден Роберт де Вудевус. Во врска со вистинско легендарно или митолошко суштество, терминот се среќава во текот на 1380-тите, во Библијата на Виклиф, преведувајќи го (LXX δαιμόνια, латински pilosi што значи „влакнест“) во Исаија 13:21. Појавите во Сер Гавејн и Зелениот витез датираат набргу по Библијата на Виклиф, до в. 1390.Hans Kurath, Robert E. Lewis, Sherman McAllister Kuhn, Middle English Dictionary, University of Michigan Press, 2001, , p. 285
Староанглиската форма на вудвос не е посведочена, но би била или *вуду-васа или *вуде-васа. Првиот елемент обично се објаснувал како од wudu (вуду) „дрво, шума“. Вториот елемент бил помалку јасен. Била објаснета како хипотетичка именка *васа „битие“, од глаголот wesan, wosan „да се биде, да се биде жив“.Robert Withington, English Pageantry: An Historical Outline, vol. 1, Ayer Publishing, 1972, , p. 74 Алтернативно може да значи запуштена или напуштена личност, сродна со германскиот Вајс и холандскиот пиш што и двете значат „сираче“. мини| Борбата во шумата, цртеж на Ханс Бургкмаир, веројатно на сцена од средновисокогерманската поема Сигенот, за Дитрих фон Берн Старогорно германскиотјазик ги имал термините , или , кои се појавуваат во латински дела како преводи за , , или , идентификувајќи ги суштествата како влакнести шумски суштества. Некои од локалните имиња предложуваат асоцијации со ликови од античката митологија. Заеднички во Ломбардија и деловите на Алпите во кои се зборува италијански се термините salvan и salvang, кои потекнуваат од латинскиот Силван, името на римскиот бог на градините и селата.Bernheimer, p. 42. Слично на тоа, фолклорот во Тирол и Швајцарија во германско говорно подрачје во 20 век вклучувал дива жена позната како Фанге или Фанке, која потекнува од латинската фауна, женската форма на фаун. Средновековните германски извори имале имиња за дивата жена ламија и холзмоја (или некоја варијација); првото јасно се однесува на грчкиот демон од дивината Ламија, додека вториот потекнува од Маја, грчко-римска божица на земјата и плодноста која на друго место се поистоветува со Фауна и која извршила големо влијание врз средновековната наука за дивиот човек. Словенскиот има леши „шумски човек“.
Различни јазици и традиции вклучуваат имиња што укажуваат на афинитети со Орк, римски и итачен бог на смртта. Многу години луѓето во Тирол го нарекувале дивиот човек Орке, Лорке или Ноерглајн, додека во делови од Италија тој бил орко или хуорко. Францускиот огар ја има истата деривација,Berheimer, pp. 42–43. како и модерните литературни орки. Поважно, Оркус бил поврзан со Маја во танц кој се славел доволно доцна за да биде осуден во шпанскиот покајник од 9 или 10 век.
Терминот обично се заменувал во литературата од рансовремен англиски период со класично изведени еквиваленти, или „див човек“, но преживеал во форма на презимето Водхаус или Вудхаус (види семејство Водхаус). „Дивиот човек“, и неговите сродници, се вообичаен термин за суштеството во повеќето современи јазици; на германски се појавува како , на француски како , а на италијански како „шумски човек“.
Потекло мини|Понт и неговиот воз маскирани во диви луѓе на свадбата на Џенелет и Сидонија. Илустрација на ракопис на германска верзија на Понт и Сидонија. Суштества слични на европскиот див човек се појавиле ширум светот од многу рани времиња. Најраниот забележан пример за овој тип е ликот Енкиду од античкиот Месопотамски еп за Гилгамеш.
Описот на Навуходоносор II во Книгата на Даниил (2 век п.н.е.) можеби имал големо влијание врз средновековните европски концепти. Даниил покажал како Бог го понижува вавилонскиот цар поради неговото фалење; луд и исфрлен од човечкото општество, му растат влакна на телото и почнува да живее како ѕвер. Оваа слика била популарна во средновековните претстави на Навуходоносор. Доцните средновековни легенди за свети Јован Златоуст (починал во 407 година) опишале дека подвигот на светителот го направил толку изолиран и див што ловците што го заробиле не можеле да одредат дали е човек или ѕвер.
Средновековниот концепт на дивиот човек, исто така, се потпирал на знаење за слични суштества од антиката како што биле римскиот фаун и Силван, а можеби дури и Херакле. Неколку народни традиции за дивиот човек одговараат и на древните практики и верувања. Имено, селаните во Грисонс се обиделе да го фатат дивиот човек опивајќи го и врзувајќи го со надеж дека ќе им ја даде својата мудрост во замена за слобода. Ова укажува на поврзаност со античка традиција - запишана уште во Ксенофонт (д. 354 п.н.е.) и се појавува во делата на Овидиј, Павзанија и Клавдиј Елијан - во која овчарите фатиле шумско суштество, овде наречено Силенус или Фаун, на ист начин и со иста цел.
Покрај митолошките влијанија, средновековната наука за дивиот човек, исто така, се потпира на научените списи на античките историчари, иако веројатно во помал степен. Овие древни диви луѓе биле голи и понекогаш покриени со коса, иако е важно да се напомене дека текстовите генерално ги локализирале во некоја далечна земја, разликувајќи ги од средновековниот див човек за кој се сметало дека постои токму на границите на цивилизацијата. Првиот историчар кој ги опишал таквите суштества, Херодот (), ги сместува во западна Либија покрај мажите без глава со очи во градите и суштества со кучешки ликови. По појавувањето на книгата Индика (во врска со Индија) на поранешниот персиски дворски лекар Ктесијас, во која биле запишани персиските верувања за индискиот потконтинент и освојувањата на Александар Велики, Индија станала примарен дом на фантастични суштества во западната имагинација, а често било опишувано дека дивите луѓе живееле таму.Bernheimer, p. 86. Мегастен, амбасадорот на Селевк I Победникот во Чандрагупта Маурја, напишал за два вида мажи кои се наоѓаат во Индија, кои тој експлицитно ги опишал како диви: прво, суштество изведено на суд чии прсти се свртени наназад; второ, племе шумски луѓе кои немале уста и кои се одржувале со мириси. И Квинт Куртиус Руф и Аријан се однесуваат на самиот Александар кој се сретнал со племето дивјаци што јадат риби додека бил на неговиот индиски поход.
Изобличените извештаи за мајмуните веројатно придонеле и за античката и за средновековната концепција за дивиот човек. Во својата Природна историја, Плиниј Постариот опишал раса на сребреници, диви суштества во Индија кои имале хуманоидни тела, но имале крзно, заби и немале способност да зборуваат - опис што одговарал на домородните гибони на областа. Античкиот картагински истражувач Хано Морепловецот (500 п.н.е.) пријавил средба со племе од дивјаци и влакнести жени во она што веројатно било Сиера Леоне; нивните толкувачи ги нарекле „Горили“, приказна која многу подоцна го добила името на видот горила и навистина можела да се поврзе со голем човеколики мајмун.Bernheimer, p. 87. Слично на тоа, грчкиот историчар Агатархид ги опишал оние што можеби биле шимпанзата како племиња на агилни, промискуитетни „јадачи на семе“ и „дрвојадачи“ кои живееле во Етиопија.
Еден од историските преседани кој можеби ги ја инспирирал појавата на дивиот човек би можеле да бидат Грејзерите; група монаси во источното христијанство кои живееле сами, без да јадат месо, а честопати сосема голи. Тие биле сметани за светци во византиското општество, а хагиографските извештаи за нивните животи биле распространети во целото христијанство, веројатно влијаејќи врз подоцнежните автори.
Средновековни прикази мини|Витез спасува жена од див човек, каса од слонова коска, 14 век Некои од најраните докази за традицијата на дивиот човек се појавиле во гореспоменатите шпански покани од 9 или 10 век. Оваа книга опишува танц во кој учесниците ги облекле маските на фигурите Оркус, Маја и Пела и им припишувале мало покајание за оние кои учествуваат со она што очигледно било оживување на еден постар пагански обичај. Идентитетот на Пела не бил познат, но божицата на земјата, Маја, се појавила како дива жена (Холц-маја во подоцнежните германски поимници), а имињата поврзани со Оркус се поврзувале со дивиот човек низ средниот век, што покажува дека овој танц бил рана верзија на веселбите на дивите луѓе кои се славеле низ средниот век и преживеале во делови од Европа во модерните времиња. лево|мини| Диви луѓе, на маргините на Книгата на часови од крајот на 14 век Како што покажува името, главната карактеристика на дивиот човек е неговата дивост. Цивилизираните луѓе ги сметале дивите луѓе за суштества од дивината, антитеза на цивилизацијата. Други карактеристики развиени или трансмутирани во различен контекст. Од најраните времиња, изворите ги асоцирале дивите мажи со многу влакна; до 12-тиот век тие речиси секогаш биле опишани како да имаат влакненца што им го покрива целото тело, освен нивните раце, стапала, лица над долгите бради и градите и брадата на женките.
Во уметноста, косата почесто ги покривала истите области што би ги покривала и блузата или фустанот, освен женските гради; машките колена исто така најчесто биле без влакна. Како и пердувите на ангели, на ова веројатно влијаеле костимите на популарната драма. Женскиот приказ, исто така, го следел костумот за коса на Марија Магдалена во уметноста; во средновековната легенда ова чудесно се појавило кога таа се повлекла во пустината по Христовата смрт и нејзината облека се распаднала.
Романска Европа Дивиот човек бил опишан во книгата Konungs skuggsjá (Speculum Regale или „огледало на кралот“), напишана во Норвешка околу 1250 година:Еднаш, во таа земја се случи (и ова изгледа навистина чудно) во шумата да биде фатено живо суштество за кое никој не може сигурно да каже дали беше човек или некое друго животно; зашто никој не можеше да добие одговор од него или да биде сигурен дека го разбира човечкиот говор. Имаше форма на човек, но, во секој друг детал, и во однос на рацете и лицето и нозете; целото тело беше покриено со влакна како што се ѕверовите, а позади имаше долга груба грива како онаа на коњ, која паѓаше од двете страни и се влечеше по земјата кога суштеството се наведна за да оди.Во приказната за Рено де Монтобан, напишана кон крајот на 12 век, бил споменат „црн и влакнест“ отфрлен шумски жител.
Келтската митологија