мини|Блез Паскал (1623-1662)
Паскалов обок — филозофски аргумент изнесен од Блез Паскал (1623–1662), познат француски математичар, филозоф, физичар и теолог од седумнаесеттиот век. Овој аргумент претпоставува дека поединците во суштина се впуштаат во коцкање што го дефинира животот во врска со верувањето во постоењето на Бог.
Паскал тврдел дека рационална личност треба да усвои начин на живот во согласност со постоењето на Бог и активно да се стреми да верува во Бога. Образложението зад овој став лежи во потенцијалните исходи: ако Бог не постои, поединецот има само конечни загуби, потенцијално жртвувајќи одредени задоволства и луксуз. Меѓутоа, ако Бог навистина постои, нивната добивка би била неизмерна, што е претставено, на пример, со вечноста на рајот во Аврамската традиција, додека истовремено избегнуваат безгранични загуби поврзани со вечноста во пеколот."Blaise Pascal", Columbia History of Western Philosophy, page 353.
Оригиналната артикулација на овој облог може да се најде во постхумно објавеното дело на Паскал со наслов Мисли („Pensées“), кое се состои од компилација од претходно необјавени белешки. Имено, Паскаловиот облог е значаен бидејќи ја означува почетната формална примена на теоријата на одлучување, егзистенцијализмот, прагматизмот и волунтаризмот.
Критичарите на облогот ја доведуваат во прашање способноста да се обезбеди дефинитивен доказ за Божјото постоење. Аргументот од неконзистентни откровенија го нагласува присуството на различни системи на верување, од кои секој тврди ексклузивен пристап до божествените вистини. Дополнително, аргументот од неавтентичното верување предизвикува загриженост за вистинитоста на верата во Бога ако е единствено мотивирана од потенцијални придобивки и загуби.
Облогот
Облогот ја користи следнава логика (извадоци од Мисли, дел III, §233):
Бог е, или Бог не е. Разумот не може да одлучи помеѓу двете алтернативи Се игра Игра... во која се фрла паричка и ќе се падне или едната или другата страна на паричката Мора да се обложите (тоа е задолжително) Да ја одмериме добивката и загубата во обложувањето дека Бог е (постои). Да ги процениме овие две шанси. Ако погодите, добивате сè; ако изгубите, не губите ништо Обложете се, значи, без двоумење дека Тој постои. (...) Овде може да се добие бесконечност од бескрајно среќен живот, шанса за добивка наспроти конечен број шанси за загуба, а она што го вложувате е конечно. И така, нашиот предлог е со бесконечна сила кога има конечно да се вложува во игра каде што има еднакви ризици за добивка и загуба, и бесконечно за добивка. Но, некои не можат да веруваат. Тие тогаш треба „барем да ја научат вашата неспособност да верувате...“ и „Тогаш да се потрудат да се убедат“.
Паскал бара од читателот да ја анализира позицијата на човештвото, каде што нашите постапки можат да бидат со бесконечни последици, но нашето разбирање за тие последици е погрешно. Иако многу можеме да спознаеме и препознаеме со разумот, на крајот сме принудени да се коцкаме. Паскал наведува голем број на различни области на несигурност во човечкиот живот: Категорија Цитат(и) Неизвесност во сѐ Ова е она што го гледам и што ме мачи. Гледам на сите страни и насекаде не гледам ништо друго освен нејасност. Природата не ми нуди ништо што не е прашање на сомнеж и вознемиреност. Несигурност во целта на човекот Зашто, на крајот на краиштата, што е човекот во природата? Ништо во однос на бесконечноста, сè во однос на ништо, централна точка помеѓу ништото и сè и бескрајно далеку од разбирање. Несигурност во разумот Нема ништо толку соодветно со разумот како ова отфрлање на разумот. Несигурност во науката Нема сомнеж дека постојат природни закони, но штом се расипе овој наш фин разум, се расипува сè. Несигурност во религијата Ако не видев знаци на божественост, ќе се поправев со негирање. Кога би ги видел насекаде знаците на Создателот, би се упокоил мирно во верата. Но, гледајќи премногу за да се одречам од Него, а премалку за да се уверам, јас сум во тажна состојба и сто пати би посакал, ако некој Бог ја одржува природата, таа да Го открие без двосмисленост. Ние не разбираме ништо за Божјите дела освен ако не земеме како принцип дека Тој сака да заслепи некои, а да просветли други. Несигурност во скептицизмот Не е сигурно дека сѐ е неизвесно. Паскал го опишува човештвото како конечно суштество заробено во божествената неразбирливост, накратко втиснато во битие од не-битие, без објаснување „Зошто? или „Што?" или "Како?" Според гледиштето на Паскал, човечката конечност ја ограничува нашата способност веродостојно да ја д07—остигнеме вистината.
Имајќи предвид дека разумот сам не може да определи дали постои Бог, Паскал заклучил дека ова прашање функционира како фрлање на паричка. Сепак, дури и ако не го знаеме исходот од фрлањето на паричка, мораме да ги темелиме нашите постапки на некакви очекувања за последиците. Мораме да одлучиме дали да живееме како да постои Бог или да живееме како Бог да не постои, иако можеби грешиме и во двата случаја.
Според проценката на Паскал, учеството во овој облог не е избор. Само со тоа што живееме во состојба на неизвесност, ние сме принудени да избираме помеѓу достапните начини на дејствување за практични цели.
Облогот Пасусот на „Мисли“ за Паскаловиот облог е како што следува:
Паскал почнува со опишување на ситуација каде и постоењето и непостоењето на Бог е невозможно да се докаже со човечкиот разум. Значи, ако се претпостави дека разумот не може да ја одреди вистината меѓу двете опции, човек мора да се „обложи“ со одмерување на можните последици. Претпоставката на Паскал е дека кога станува збор за донесување на одлуката, никој не може да одбие да учествува; невозможно е да се задржи одобрувањето (согласноста) затоа што веќе сме „качени на бродот“, т.е. ефективно го живееме изборот.
Имаме само две работи за да вложиме, нашиот „разум“ и нашата „среќа“. Паскал смета дека ако постои „ еднаков ризик за загуба и добивка“ (како при фрлање на паричка), тогаш човечкиот разум е немоќен да одговори на прашањето дали постои Бог. Ако е така, тогаш човечкиот разум може да го реши прашањето само според можната среќа како последица на одлуката, мерејќи ја добивката и загубата во верувањето дека Бог постои и исто така во верувањето дека Бог не постои.
Тој истакнува дека ако облогот е помеѓу еднаквите шанси да се добијат два среќни животи и да не се добие ништо, тогаш човек би бил будала да се обложи на второто. Истото би било кога би можеле да се добијат три среќни животи наспроти ништо. Тој потоа аргументира дека тоа е едноставно несовесно во споредба со обложувањето против вечниот среќен живот за можноста да не се добие ништо. Мудрата одлука е да се обложиме дека Бог постои, бидејќи „ако добиеш, добиваш сè; ако изгубиш, не губиш ништо“, што значи дека човек може да добие вечен живот ако постои Бог, но ако не, нема да ни биде полошо во смртта отколку ако не веруваме. Од друга страна, ако се обложиме против Бога, ако победиме или изгубиме, или ништо не добиваме или губиме сè. Или сме неизбежно уништени (во тој случај, ништо не е важно на еден или на друг начин) или ја пропуштаме можноста за вечна среќа. Во белешката 194, зборувајќи за оние кои живеат апатично обложувајќи се против Бога, тој резимира со забелешката: „Во слава на религијата е да има како непријатели толку неразумни луѓе...“
Неспособност да се верува Паскал се осврнал на тешкотијата што ја претставуваат разумот и рационалноста на вистинското верување, предлагајќи дека „да се постапува како [некој] да верува“ може да „излечи [некој] од неверување“:
Анализа со теорија на одлуки Можностите дефинирани со залогот на Паскал може да се сфатат како одлука при нејанотија со вредностите на следнава матрица за носење одлукa. Бог постои (Г) Бог не постои (¬G) Верување (В) +∞ (бесконечна добивка) −c (конечна загуба) Неверување (¬B) −∞ (бесконечна загуба) +c (конечна добивка) Со оглед на овие вредности, опцијата да се живее како да постои Бог (В) доминира над опцијата да се живее како Бог да не постои (¬В), сè додека има претпоставка за позитивна веројатност дека Бог постои. Со други зборови, очекуваната вредност добиена со избирање на В е поголема или еднаква на онаа при изборот на ¬В.
Всушност, според теоријата на одлуки, единствената вредност што е важна во горната матрица е +∞ (позитивна бескрајност). Секоја матрица од следниот тип (каде f1, f2 и f3 се сите негативни или конечни позитивни броеви) резултира во (B) како единствена рационална одлука. Бог постои (Г) Бог не постои (¬G) Верување (Б) +∞ f1 Неверување (¬B) f2 f3 Намерата на Паскал не била да даде аргумент за да ги убеди атеистите да веруваат, туку (а) да ја покаже заблудата во обидот да се користи логично расудување за да се докаже или побие Бог, и (б) да ги убеди атеистите во безгрешност, како помош за постигнување на вера („Тоа е она што ќе ги намали страстите, кои се вашите камења на сопнување“). Како што пишува Лоран Тируин (забележете дека нумерирањето на ставките во Мисли не е стандардизирано; Тируен 418 е 233 на овој напис): Славата на фрагментот 418 е добиена по цена на осакатување. Заради насловот „Облогот“, читателите на овој текст се фиксирани само на еден дел од расудувањето на Паскал. Но, на крајот од математичкиот дел тој не завршува со зборовите „што и требаше да се докаже“ како кај повеќето математички докази. Неверникот кој ја предизвика оваа долга анализа за да се спротивстави на неговата претходна забелешка („Можеби ставам премногу на коцка“) сè уште не е подготвен да му се придружи на апологетот на страната на верата. Тој изнесува два нови приговора, поткопувајќи ги основите на облогот: неможноста да се знае и обврската за играње.Laurent Thirouin, Le hasard et les règles, le modèle du jeu dans la pensée de Pascal, Vrin, Paris 1991, стр.170
За да се стави на почетокот на планираната книга на Паскал, облогот требало да покаже дека со логично расудување не може да се поддржи верата или недостаток на вера: Мора да ја прифатиме реалноста и да ја прифатиме реакцијата на слободарот кога ги отфрла аргументите на кои не може да им се спротивстави. Заклучокот е очигледен: ако луѓето веруваат или одбиваат да веруваат, тоа не е како што понекогаш велат некои верници, а повеќето неверници тврдат дека е така затоа што нивниот сопствен разум го оправдува ставот што го прифатиле. Верувањето во Бог не зависи од рационални докази, без разлика на позицијата.Laurent Thirouin, Le hasard et les règles, le modèle du jeu dans la pensée de Pascal, Vrin, Paris 1991, стр.176 Целта на книгата на Паскал била да најде други начини за утврдување на вредноста на верата, оправдување за христијанската вера.
Критика Критиките за Паскаловиот облог започнале веднаш по неговото објавување. Неверниците ги преиспитувале „придобивките“ на божеството чие „царство“ е надвор од разумот, а религиозно православните, кои првенствено приговарале на деистичкиот и агностичкиот јазик на облогот. Верниците го критикувале делото затоа што тоа не го докажува Божјото постоење, за охрабрувањето на лажното верување и проблемот за тоа која религија и кој Бог треба да се обожава.
Лаплас Математичарот пробабилист Пјер Симон де Лаплас ја исмеал употребата на веројатноста во теологијата. Дури и следејќи го расудувањето на Паскал, не вреди да се обложуваш, бидејќи надежта за профит – еднаква на производот на вредноста на сведоштвата (бескрајно мала) и вредноста на среќата што ја ветуваат (која е значајна, но конечна) – нужно мора да биде бескрајно мала.
Неуспехот да се докаже постоењето на Бог