Византиско–бугарската војна — војна која се водела повеќе од една деценија помеѓу Бугарското Царство и Византија. Иако војната била предизвикана од одлуката на византискиот цар Александар да престане да плаќа данок на Бугарија, воената и идеолошка иницијатива ја имал Симеон I, кој побарал да биде признат како цар и јасно ставил до знаење дека има за цел да го освои не само Цариград, туку и остатокот од Византија.

Во 917 година, бугарската војска им нанела голем пораз на Византијците во Битката кај Анхилјал, што резултирало со целосна воена надмоќ на Бугарија на Балканот. Бугарите повторно ги поразиле Византијците кај Катасиртаија во 917 година, Пеге во 921 година и Цариград во 922 година. Бугарите, исто така, го зазеле важниот град Адријанопол во Тракија и го зазеле главниот град на темата Хелада, Теба, длабоко во јужна Грција. По катастрофата во Анхилјал, византиската дипломатија го поттикнала Кнежевството Србија да ја нападне Бугарија од запад, но овој напад лесно бил отфрлен. Во 924 година, Србите нападнале од заседа и поразиле мала бугарска војска на пат кон Србија, предизвикувајќи голема одмаздничка кампања која завршила со бугарската анексија на Србија на крајот на истата година.

Симеон бил свесен дека му е потребна поморска поддршка за да го освои Цариград и во 922 година испратил пратеници кај фатимидскиот калиф Убајд Алах ел-Махди Билах во Махдија за да преговара за помошта на моќната арапска морнарица. Калифот се согласил да испрати свои претставници во Бугарија за да договорат сојуз, но неговите пратеници биле заробени на пат од Византијците во близина на калабрискиот брег. Царот Роман I Лакапин успеал да го спречи бугарско-арапскиот сојуз давајќи им на Арапите подароци. До моментот на неговата смрт во мај 927 година, Симеон ги контролирал речиси сите византиски територии на Балканот, но Цариград останал надвор од неговиот дофат.

Во 927 година, двете земји биле исцрпени од огромните воени напори кои нанеле голема штета на населението и економијата. Наследникот на Симеон, Петар, преговарал за поволен мировен договор. Византијците се согласиле да го признаат за цар на Бугарија и Бугарската православна црква како независна Патријаршија, како и да плаќаат годишен данок. Мирот бил зацврстен со бракот помеѓу Петар и внуката на Роман, Ирина Лакапина. Овој договор вовел период од 40 години мирни односи меѓу двете сили, време на стабилност и просперитет и за Бугарија и за Византија.

Позадина

Политичка позадина Во првите години по неговото стапување на престолот во 893 година, Симеон успешно ги бранел бугарските трговски интереси, стекнал територија помеѓу Црното Море и планините Странџа и наметнал годишен данок на Византија како резултат на византиско-бугарската војна од 894–896 година. Исходот од војната ја потврдил бугарската доминација на Балканот, но Симеон знаел дека треба да ја консолидира својата политичка, културна и идеолошка основа за да ја исполни својата крајна цел да бара царска титула за себе и на крајот да го преземе престолот во Цариград. Тој спровел амбициозна градежна програма во новиот главен град на Бугарија, Преслав, со цел градот да му конкурира на сјајот на византиската престолнина. Симеон ја продолжил политиката на својот татко Борис I (владеел852–889) за воспоставување и ширење на бугарската култура, претворајќи ја земјата во литературен и духовен центар на словенска Европа. Преславските и книжевните училишта, основани под Бори, го достигнале нивниот врв за време на владеењето на неговиот наследник. Во тоа време била измислена кирилицата, најверојатно од словенскиот научник Климент Охридски. алт=A page from a medieval manuscript|десно|мини| Бугарска делегација и ЛавVI, Мадридска Скилица Унгарското уништување на североисточните региони на земјата за време на војната 894–896 година ја изложило ранливоста на бугарските граници на странска интервенција под влијание на византиската дипломатија. Штом бил потпишан мирот со Византија, Симеон се обидел да ги обезбеди бугарските положби на Западен Балкан. По смртта на српскиот принц Мутимир (вл. 850–891), неколку членови на владејачката династија се бореле за престолот на Кнежество Србија додека Петар Гојниковиќ не се наметнал како кнез во 892 година. Во 897 година Симеон се согласил да го признае Петар и да го стави под негова заштита, што резултирало со дваесетгодишен период на мир и стабилност на запад. Меѓутоа, Петар не се задоволувал со својата подредена положба и барал начини да постигне независност.

Внатрешната ситуација на Византија на почетокот на 10 век, Симеон ја гледал како знак на слабост. Постоел и обид за убиство на царот Лав VI Мудриот (886–912) во 903 година и бунт на командантот на источната војска Андроник Дука во 905 година. Ситуацијата дополнително се влошила кога царот влегол во расправија со вселенскиот патријарх Никола за неговиот четврти брак, со неговата љубовница Зоја Карбонопсина. Во 907 година, ЛавVI го сменил патријархот.

Криза од 904 година алт=A page from a medieval manuscript|лево|мини| Ограбувањето на Солун од Арапите, Мадридска Скилица На почетокот на 10 век, Арапите го завршиле освојувањето на Сицилија и од 902 година почнале да ги напаѓаат византиските бродови и градовите во Егејското Море. Во 904 година, тие го ограбиле вториот по големина град на царството, Солун, земајќи 22.000 заробеници и оставајќи го градот практично празен. Симеон решил да ја искористи таа можност, а бугарската војска се појавила во околината на напуштениот град. Со обезбедувањето и населувањето на Солун, Бугарите би добиле важно пристаниште на Егејското Море и би ја зацементирале својата контрола врз Западен Балкан, создавајќи постојана закана за Цариград. Свесни за опасноста, Византијците го испратиле искусниот дипломат Лав Хиросфакт да преговара за решение. Текот на преговорите е непознатво преживеаното писмо до царот ЛавVI Мудриот, Хиросфакт се пофалил дека ги „убедил“ Бугарите да не го освојат градот, но не спомнал повеќе детали. Сепак, натписот пронајден во близина на селото Нареш сведочи дека од 904 година границата меѓу двете земји поминувала само 20 километри северно од Солун. Како резултат на преговорите, Бугарија ги обезбедила територијалните придобивки стекнати во Македонија за време на владеењето на ханотПресијан I (836–852) и ја проширила својата територија понатаму на југ, заземајќи го најголемиот дел од регионот. Западниот дел на византиско-бугарската граница минувала од планината Боздаг преку градот Сер, кој се наоѓал на византиската страна, потоа се вртело југозапад кон Нараш, ја преминувала реката Вардар кај современото село Вардаровци, минувала низ планината Пајако, источно од Едеса преку планините Каракамен и Аскио, преминувајќи ја преминал реката Халијакмон јужно од градот Костур, која се наоѓала во Бугарија, потоа низ планините Грамошта, потоа ја следела реката Војуша до нејзиното вливување во реката Дрино и на крајот свртувала кон запад, стигнувајќи до Јадранското Море кај градот Химара.

Почеток на војната и крунисувањето на Симеон I алт=A page from a medieval manuscript|десно|мини| Горе: празник во Цариград во чест на Симеон; долу: Бугарски напад врз Византијците, Манасиева хроника. Во 912 година, Лав VI починал и бил наследен од неговиот брат Александар, кој се обидел да промени многу од политиките на Лав VI и го вратил Никола како патријарх. Како што пропишува тогашниот дипломатски протокол, Симеон испратил емисари да го потврдат мирот кон крајот на 912 или почетокот на 913 година. Според византискиот хроничар Теофан Продолжувачот, Симеон го известил дека „ќе го почитува мирот ако кон него се однесуваат со љубезност и почит, како што беше во времето на царот Лав“. Меѓутоа, Александар, обземен од лудило и глупост, срамно ги отпуштил пратениците, му се заканил на Симеон и сметал дека ќе го заплаши мирот. „Мирот бил прекинат и Симеон решил да крене оружје против христијаните [Византијците]“."Chronographia by Theophanes Continuatus" in GIBI, vol.V, Bulgarian Academy of Sciences, Sofia, p. 125 Бугарскиот владетел, кој барал casus belli (повод за војна) за да ја преземе царската титула, ја искористил можноста да води војна. За разлика од неговите претходници, крајната амбиција на Симеон била да го преземе престолот на Цариград како римски цар, создавајќи заедничка бугарско-римска држава. Историчарот Џон Фајн тврди дека провокативната политика на Александар не влијаела на одлуката на Симеон, бидејќи тој веќе планирал инвазија, имајќи предвид дека на византискиот престол седел човек кој бил непопуларен, неискусен и веројатно алкохоличар и чиј наследник Константин VII бил болно мало момче. Додека Бугарија се подготвувала за војна, на 6Јуни 913 Александар умрел, оставајќи го Цариград во хаос со малолетниот цар под регентство на патријархот Никола. алт=A medieval wall|лево|мини| Цариградските ѕидини Првите чекори на регенцијата биле обидот да го пренасочи нападот на Симеон. Никола Цариградски испратил писмо во кое, фалејќи ја мудроста на Симеон, го обвинил дека нападнал „дете сираче“ (т.е. КонстантинVII) кој не направил ништо за да го навреди, но неговите напори биле залудни. Кон крајот на јули 913 година бугарскиот монарх започнал поход на чело на голема војска, а во август без противење стигнал до Цариград. Шефот на византиската канцеларија, Теодор Дафнопат, напишал за походот петнаесет години подоцна: „Имаше земјотрес, што го почувствуваа дури и оние што живееја зад столбовите на Херакле “. Бугарите го опседнале градот и изградиле ровови од Златниот Рог до Златната порта на Мраморното Море. Бидејќи Симеон студирал на Цариградскиот универзитет и бил свесен дека градот е непроболив за копнен напад без поморска поддршка, тие акции биле демонстрација на моќ, а не обид за напад на градот. Наскоро, опсадата била укината и кавхан (првиот министер) Теодор Сигрица бил испратен да понуди мир. Симеон имал две барањада биде крунисан за Цар на Бугарите и да ја сврши својата ќерка за КонстантинVII, со што станал свекор и чувар на царот доенче.

По преговорите меѓу Теодор Сигрица и регенцијата, била организирана гозба во чест на двајцата синови на Симеон во палатата Влахерна со која раководел лично Константин.VII. Патријархот Николај отишол во бугарскиот логор да се сретне со бугарскиот владетел во средината на неговата придружба. Симеон се поклонил пред патријархот, кој наместо царска круна на главата на Симеон му поставил своја патријаршиска круна. Византиските летописи, кои биле непријателски настроени кон Симеон, ја претставиле церемонијата како лажна, но современите историчари, како Џон Фајн, Марк Витоу и Георгиј Острогорски, тврдат дека Симеон бил премногу искусен за да биде измамен и дека тој навистина бил крунисан за Цар на Бугарите. Изворите сугерираат дека Никола Цариградски, исто така, се согласил со вториот услов на Симеон, кој би можел да го трасира патот на Симеон да стане соимператор и на крајот цар на Римјаните. Откако ја постигнал својата цел, Симеон триумфално се вратил во Преслав, откако тој и неговите синови биле почестени со многу дарови. За да го одбележи ова достигнување, Симеон ги сменил своите печати: „Симеоне, царе миротворец, [да владееш] многу години“.

Битка кај Анхијал