мини|438x438пкс| Карта на тампон зоната утврдена со меморандумот за следење на протоколот од Минск
Минските договори — серија меѓународни договори со кои се сакало да се стави крај на војната во Донбас помеѓу вооружените руски сепаратистички групи и Вооружените сили на Украина, при што руските редовни сили играле средишна улога. По поразот од Иловајск на крајот на август 2014 година, Русија ја принудила Украина да го потпише првиот протокол од Минск, или Минск I. Бил изготвен од страна на Трилатералната контактна група за Украина, составена од Украина, Русија и Организацијата за безбедност и соработка во Европа (ОБСЕ), со посредство на лидерите на Франција (Франсоа Оланд) и Германија (Ангела Меркел) во таканаречениот Нормандски формат.
По опсежни разговори во Минск, Белорусија, договорот бил потпишан на 5 септември 2014 година од претставници на Трилатералната контактна група и, без признавање на нивниот статус, од тогашните лидери на самопрогласената Донечка Народна Република (ДНР) и Луганска Народна Република (ЛНР). Овој договор следел по повеќекратните претходни обиди за запирање на борбите во регионот и имал за цел да спроведе итен прекин на огнот.
Договорот не успеал да ги сопре воените битки на теренот. На почетокот на јануари 2015 година, Русија испратила уште една голема група од својата редовна војска. По руската победа на меѓународниот аеродром во Донецк во пркос на Протоколот, Русија го повторила моделот од август 2014 година, извршувајќи инвазија со нови сили и ги нападнала украинските сили во Дебалцево, каде Украина претрпела голем пораз и била принудена да потпише пакет мерки за спроведување на договорите од Минск, или Минск II, кој бил потпишан на 1 февруари 2015 година, Овој договор се состоел од пакет мерки, вклучувајќи прекин на огнот, повлекување на тешкото оружје од линијата на боиштето, ослободување на воените заробеници, уставна реформа во Украина со доделување самоуправа на одредени области на Донбас и враќање на контролата на државната граница на украинската влада. Иако борбите стивнале по потпишувањето на договорот, тој никогаш не завршил целосно, а одредбите од договорот никогаш не биле целосно имплементирани. Поранешниот германски министер за надворешни работи Франк-Валтер Штајнмаер предложил механизам за доделување автономија на Источен Донбас дури откако „ОБСЕ потврди дека локалните избори ги следеле меѓународните стандарди“, наречен формула на Штајнмаер.
Во услови на зголемени тензии меѓу Русија и Украина на почетокот на 2022 година, Русија официјално ги признала ДНР и ЛНР на 21 февруари 2022 година. По таа одлука, на 22 февруари 2022 година, рускиот претседател Владимир Путин изјавил дека договорите од Минск „повеќе не постојат“ и дека Украина, а не Русија е виновна за нивниот колапс. Русија потоа започнала целосна инвазија на Украина на 24 февруари 2022 година.
Историја Во февруари 2014 година, руската војска тајно го нападнала и го окупирала украинскиот Крим. На истокот на Украина (Донбас) започнале протести и немири, кои истражувачите ги карактеризираат како „нејасно до кој степен протестите на истокот беа иницирани од локалното незадоволство од ситуацијата во Киев и до кој степен тие беа организирани и поддржани од Русија“. Пролетта, ДПР и ЛПР, две непризнаени држави, биле создадени во украински Донбас со поддршка на Русија. Таму, владата на Кремљ користела некои од своите техники што ги користела претходно за време на создавањето на сепаратистичките енклави во Молдавија и Грузија. Русија потоа започнала да воспостави наративна и преговарачка позиција со цел да ги зароби жртвите на руската агресија и да ги вклучи западните држави во логиката на „замрзнат судир“ (Умланд и Есен).
Во почетокот на летото 2014 година, Украина започнала контраофанзива, при што првично вратила големи делови од изгубената територија. Русија испраќала оперативци на специјалните сили, нередовни и мали групи на редовни руски сили до крајот на август 2014 година, кога за прв пат Русија ангажирала голем број необележани редовни воени сили за да им помогне на своите врсници во Донбас. По губењето на Иловајск, Украина била принудена да го потпише Минскиот протокол, или Минск I.
Мински протокол До крајот на август 2014 година, откако ја победила Украина кај Иловајск, Русија ги спасила своите полномошници во Донбас од пораз и покажала дека нема да дозволи украинската војска да ги врати окупираните земји. Следното за Русија било „да ги стабилизира своите придобивки“. Украина сакала да го спречи воениот пораз да расте. Западните влади се плашеле од нови ескалации.
Протоколот од Минск го подготвила Трилатералната контактна група за Украина, која ја сочинувале претставници од Украина, Русија и ОБСЕ. Состаноците на групата, заедно со неформалните претставници на отцепените народни републики Донецк и Луганск, се одржале на 31 јули, 26 август, 1 септември и 5 септември 2014 година.
Текст на протоколот Текстот на протоколот се состои од дванаесет точки:
Да се обезбеди итен билатерален прекин на огнот. Да се обезбеди мониторинг и верификација на прекинот на огнот од страна на ОБСЕ. Децентрализација на власта, вклучително и преку усвојување на украинскиот закон „За привремен ред на локалната самоуправа во одредени области на Донецк и Луганск“. Да се обезбеди постојан мониторинг на украинско-руската граница и верификација од ОБСЕ со создавање безбедносни зони во пограничните региони на Украина и Руската Федерација. Итно ослободување на сите заложници и незаконски приведени лица. Закон со кој се спречува гонење и казнување на луѓе во врска со настаните што се случиле во Донечката и Луганската Област. Да се продолжи со инклузивниот национален дијалог. Да се преземат мерки за подобрување на хуманитарната состојба во Донбас. Да се обезбедат предвремени локални избори во согласност со украинскиот закон „За привремен ред на локалната самоуправа во Донечката и Луганската Област“. Да се повлечат нелегалните вооружени групи и воена опрема како и борците и платениците од територијата на Украина. Да се донесе програма за економско закрепнување и обнова на регионот Донбас. Да се обезбеди лична безбедност за учесниците во консултациите.
Потписници Следниве претставници го потпишале документот:
Швајцарскиот дипломат и претставник на ОБСЕ Хајди Таљавини Поранешен претседател на Украина (јули 1994 до јануари 2005 година) и украински претставник Леонид Кучма Рускиот амбасадор во Украина и рускиот претставник Михаил Зурабов
Претставниците на таканаречените ДНР и ЛНР, Александар Захарченко и Игор Плотницки, исто така, го потпишале протоколот, без да се споменат „нивните самопрогласени функции“.
Меморандум за следење Во две недели по потпишувањето на Протоколот од Минск, имало чести прекршувања на прекинот на огнот од двете страни во судирот. Разговорите продолжиле во Минск, а на 19 септември 2014 година било договорено продолжение на Минскиот протокол. Овој меморандум ја појаснил имплементацијата на Протоколот. Меѓу некои од мерките за постигнување мир биле:
Да се забранат летови со борбени авиони над безбедносната зона Да се повлечат сите странски платеници од зоната на судирот Да се забранат навредливите операции Да се повлече тешко вооружување 15 километри назад на секоја страна од линијата на контакт, создавајќи тампон зона од 30 километри Да се задолжи Специјалната мониторинг мисија на ОБСЕ во Украина да го надгледува спроведувањето на протоколот од Минск
Ефикасност По склучувањето на Протоколот и Меморандумот, бил воспоставен кревок прекин на огнот. Сепак, иако договорот ги исполнил руските интереси, борбите не престанале. Избувнала Втората битка на аеродромот во Донецк, а двете страни продолжиле да се обвинуваат меѓусебно за прекршување на примирјето. На крајот на октомври, премиерот на ДНР и потписник на протоколот од Минск , Александар Захарченко, изјавил дека неговите сили ќе ја вратат територијата што ја изгубиле од украинските сили за време на офанзивата во јули 2014 година, и дека силите на ДНР ќе бидат подготвени да водат „тешки битки“ за да го сторат тоа. Потоа, Захарченко изјавил дека бил погрешно цитиран и дека сакал да каже дека овие области ќе бидат преземени со „мирни средства“.
Додека водел кампања во пресрет на изборите на 2 ноември што ги одржале ДНР и ЛНР со кршење на Протоколот, Захарченко изјавил „Ова се историски времиња. Ние создаваме нова земја! Тоа е наша цел“. Претседавачот на ОБСЕ Дидие Буркхалтер потврдил дека изборите биле „спротивставени на словото и духот на протоколот од Минск“ и изјавил дека тие „дополнително ќе ја комплицираат неговата имплементација“.
Колапс Протоколот и Меморандумот не ја запреле војната на истокот на Украина. До јануари 2015 година, примирјето од Минск целосно пропаднало. По руската победа на меѓународниот аеродром во Донецк, портпаролот на ДНР Едуард Басурин изјавил дека „Минскиот меморандум нема да се разгледува во формата како што е усвоен“. Подоцна во текот на денот, лидерот на ДНР Александар Захарченко изјавил дека ДНР „нема повеќе да прави обиди за разговори за прекин на огнот“ и дека неговите сили ќе „напаѓаат до границите на регионот Донецк“. „Њујорк тајмс“ соопштил дека прекинот на огнот „исчезнал“. Во јануари - февруари, Русија го повторила моделот од август 2014 година, извршила инвазија со нови сили и ги нападнала и поразила украинските сили во Дебалцево, принудувајќи ја Украина да потпише пакет мерки за спроведување на договорите од Минск, или Минск II.
Во услови на зголемено насилство во борбената зона, уште една рунда разговори во Минск била закажана за 31 јануари. Членовите на Трилатералната контактна група отпатувале во Минск за да се сретнат со претставниците на ДНР и ЛНР. Потписниците на Протоколот на ДНР и ЛНР не присуствувале, а оние претставници што присуствувале не биле во можност да разговараат за спроведувањето на Протоколот или меморандумот. Овие претставници побарале ревизија на Протоколот и меморандумот. Седницата била прекината без резултат.
Минск II, февруари 2015 година мини|380x380пкс| Лидерите на Белорусија, Русија, Германија, Франција и Украина на самитот од 11 до 12 февруари 2015 година во Минск, Белорусија Последователните обиди за решавање на тековната војна во регионот на Донбас во Украина немале резултат до почетокот на февруари 2015 година. Додека Протоколот од Минск од 5 септември 2014 година значително ги намалил борбите во зоната на судирот за многу месеци, малите престрелки продолжиле. На почетокот на јануари 2015 година, Русија испратила уште една голема група од својата редовна војска, која заедно со сепаратистичките сили на Донечката Народна Република (ДНР) и Луганската Народна Република (ЛНР) започнале нова офанзива на областите под контрола на Украина, што резултирало со целосен колапс на примирјето од Минскиот протокол.
По тешките борби, силите на ДНР го освоиле симболично важниот меѓународен аеродром во Донецк на 21 јануари, последниот дел од градот Донецк кој бил под украинска контрола. По оваа победа, руската војска заедно со сепаратистичките сили ја притиснале својата офанзива на важната железничка и патна спојка Дебалцево кон крајот на јануари. Овие обновени тешки борби предизвикале значителна загриженост во меѓународната заедница. Украина доживела нов „погубен“ пораз. Францускиот претседател Франсоа Оланд и германската канцеларка Ангела Меркел изнеле нов мировен план на 7 февруари.
Француско-германскиот план, изготвен по разговорите со украинскиот претседател Петро Порошенко и рускиот претседател Владимир Путин, се сметал за оживување на протоколот од Минск. Претседателот Оланд изјавил дека планот е „последна шанса“ за решавање на конфликтот. Планот бил изнесен како одговор на американските предлози за испраќање вооружување до украинската влада, нешто што канцеларката Меркел изјавила дека само ќе резултира со влошување на кризата.