Национална организација на Кипарските Борци (грчки: Εθνική Οργάνωσις Κυπρίων Αγωνιστών) — националистичка герилска организација на кипарските Грци која се борела во кампања за крај на британското владеење на Кипар и за евентуално обединување со Грција.
Заднина мини|214x214пкс|Знаме на ЕОКА мини|214x214пкс|Георгиос Гривас Кипар, остров во Источниот Медитеран населен претежно со Грци, бил освоен од Отоманското Царство во 1571 година и останал под негова контрола до 4 јуни 1878 година, кога после Руско-турската војна, бил предаден на Британското Царство. Во тоа време, на островот исто така било формирано значително турско малцинство. Како што растеле националистичките тенденции во двете главни групи на население, кипарските Грци се залагале за Енозис (Соединување со Грција) што претставувало дел од Големата идеја. Потеклото на Енозис датираат од 1821 година, годината кога започнала Грчката војна за независност, а архиепископот на Кипар, неговиот архиѓакон и тројца епископи биле обезглавени од отоманската колонијална администрација, меѓу другите злодела. Во 1828 година, Јоанис Каподистријас, првиот гувернер на Грција, побарал обединување на Кипар со Грција, додека се случиле и мали востанија. Во 1878 година, кога британскиот генерал Волси пристигнал на Кипар за формално да воспостави британско владеење, го пречекал архиепископот од Китион кој, откако му посакал добредојде, побарал Британија да и го отстапи Кипар на Грција. Првично, кипарските Грци го поздравиле британското владеење, бидејќи биле свесни дека Британците ги вратиле Јонските Острови на Грција во 1864 година. Тие се надевале и на британските инвестиции во Кипар, кој османлиската окупација го оставиле како осиромашен остров.
Во 1912 година, британската влада и понудила на Грција да го замени Кипар за поморска база во Аргостоли, со цел да добие контрола над Јонското Море, понуда која била повторена во 1913 година. Во 1915 година, Британците ѝ го понудиле Кипар на Грција неколку пати во замена за учеството на Грција во Првата светска војна. Додека Грција не била одлучена дали треба да влезе во војната, сепак, британската влада ја повлекла својата понуда. До 1915 година, противењето на кипарските Грци кон британското владеење се зголемило, гледајќи дека ниту британската инвестиција ниту Енозис не биле материјализирани. На почетокот, движењето Енозис имало само малку поддржувачи, главно од повисоките класи. Меѓутоа, тоа требало да се промени бидејќи почнале да се формираат две групи, разочарани од новиот владетел, имено Црквата и Лихварите. Голем број Кипарци кои студирале во Грција во следните години станале силни застапници на Енозис по нивното враќање. Од друга страна, заедницата на кипарските Турци почнала да развива свој национализам на почетокот на 20 век, бидејќи на островот пристигнале вести за прогонствата со кои се соочувале муслиманите во земјите што се формирале по распадот на Отоманското Царство.
Назначувањето на Роналд Сторс во ноември 1926 година за нов гувернер на Кипар, ја поттикнало идејата кај националистите на кипарските Грци дека британското владеење ќе биде отскочна штица за евентуалната унија со Грција. Нивните односи се влошиле во 1928 година, кога кипарските Грци одбиле да учествуваат на прославата на 50-годишнината од британската окупација на Кипар. Грција апелирала на смиреност, ограничувајќи го ширењето на антиколонијалните написи во весниците на кипарските Грци. Образованието станало уште една арена на судир со усвојувањето на Законот за образование, кој се обидувал да го ограничи грчкото влијание во наставните програми на кипарските училишта. Кипарските иредентисти, исто така, жалеле за наводно повластениот третман на Малта и Египет на сметка на Кипар. Односите дополнително се влошиле кога британските власти еднострано донеле нов кривичен законик кој, меѓу другото, дозволувал употреба на мачење. Во 1929 година, членовите на Законодавниот совет, архиепископот од Китион Никодемос и Ставрос Ставринакис пристигнале во Лондон, презентирајќи меморандум до секретарот на колониите Лорд Пасфилд кој содржел барања за Енозис. Како и со претходните такви обиди, одговорот бил негативен.
Во септември 1931 година, Сторс ја блокирал одлуката на Законодавниот совет за стопирање на даночните зголемувања што требало да го покријат дефицитот на локалниот буџет. Пратениците на кипарските Грци реагирале со оставки од своите функции. Понатаму, на 18 октомври, архиепископот од Китион Никодемос ги повикал кипарските Грци да се вклучат во акти на граѓанска непослушност додека не се исполнат нивните барања за Енозис. На 21 октомври 1931 година, 5.000 кипарски Грци, главно студенти, свештеници и градски истакнати се собрале на улиците на Никозија додека извикувале слогани за соединување со Грција во она што станало познато како Октомвриски настани. Толпата ја опседнала владината куќа, по тричасовното фрлање камења зградата била запалена. Демонстрантите на крајот биле растерани од полицијата. Во исто време британските знамиња биле одземени од јавните канцеларии низ целата земја, честопати заменети со грчки. Редот бил вратен до почетокот на ноември. Вкупно седум демонстранти биле убиени, триесет биле повредени, десет биле протерани доживотно, додека 2.606 добиле различни казни од затворски казни до парични казни поради бунтовнички активности.
Бунтот ги оштетил и англо-грчките односи. Законодавниот совет и општинските избори биле укинати, назначувањето на селските власти и окружните судии било пренесено на гувернерот на островот. Пропагирањето на идеите за обединување и веењето странски знамиња било забрането како и собранието на повеќе од 5 луѓе. Така, Кипар влегол во период на автократско владеење познат како Палмерократија (Παλμεροκρατία ), именуван по гувернерот Ричмонд Палмер, кој започнал непосредно пред бунтот и траел до почетокот на Втората светска војна.
Во 1950-тите, ЕОКА била основана со специфична цел да организира воена кампања за ставање крај на статусот на Кипар како колонија на британската круна и постигнување на обединување на островот со Грција. Раководството на АКЕЛ во тоа време, комунистичката партија на островот, се спротивставила на воената акција на ЕОКА, заговарајќи „гандиски пристап“ на граѓанска непослушност, како што се работничките штрајкови и демонстрации.
Првично, борбата била политичка, наспроти воена. ЕОКА, според зборовите на Гривас, сакала да го привлече вниманието на светот преку операции од висок профил кои ќе бидат на насловните страници.
Основање Водство ЕОКА била предводена од Георгиос Гривас, офицер на грчката армија, ветеран од Првата и Втората светска војна. За време на окупацијата на Грција од Оската во Втората светска војна, тој водел мала, антикомунистичка група на отпорот , наречена Организација Х. За време на антикомунистичката борба од декември 1944 година во Атина по повлекувањето на Оската, тој бил спасен поради британската интервенција. Гривас го презел војничкото име Дигенис директно повикувајќи се на легендарниот византиски еп Дигенис Акритас во кој тој ги одбил напаѓачите од Византиското Царство. Втор по команда во ЕОКА бил Григорис Афксентиу, исто така поранешен офицер на грчката армија. Афксентиу дипломирал на Академијата за резервни офицери во 1950 година без претходно искуство на бојното поле.
Цели Главната цел на ЕОКА била Енозис. Организацијата усвоила типични грчки национални идеологии и покажала религиозни, конзервативни и антикомунистички идеи. Ова било во согласност со преовладувачките идеи на кипарското општество во тоа време. Имало широко распространето верување дека левичарите се спротивставуваат на националните цели и обезбедуваат одредена поддршка на колонијалниот режим спротивно на другите современи антиколонијални востанија во Африка или Азија, кои биле предводени од марксисти.
Гривас и архиепископот Макариос III не се согласувале околу начинот на ослободување на островот од британската власт. Гривас го отфрлил обидот на Макариос да ја ограничи кампањата преку акти на саботажа, избегнувајќи загуба на животи. Сепак, тој го споделувал мислењето на Макариос дека победата ќе се извојува преку дипломатски средства. Целта на Гривас била да ги подложи Британците на континуирано немилосрдно вознемирување, ставајќи им јасно до знаење дека окупацијата има цена, додека Енозис ја одржува на меѓународната дипломатска агенда. Британскиот одговор на кампањата на ЕОКА бил клучен во овој поглед: репресијата од една страна ќе го отуѓи кипарското грчко население од британското владеење, а од друга страна ќе им обезбеди на Макариос и на грчката влада сила со кој ќе ги тепаат Британците пред Обединетите нации. ЕОКА ќе се погрижи да има кипарски проблем и ќе му покаже на светот дека Британците не можат да го решат.
Подготовки Гривас го извршил првото извидување на Кипар уште во јули 1951 година. Макариос секако бил скептичен, велејќи му на Гривас во една прилика дека нема да пронајде поддржувачи за вооружена борба. Британците го делеле истиот став. Гривас конечно пристигнал на островот на почетокот на ноември 1954 година и започнал да ја основа својата подземна мрежа. Тој регрутирал од Кипарскиот сојуз на фармери (ПЕК) во селата и од двете главни младински движења, Христијанското младинско движење (ОХЕН) контролирано од црквата и националистичкото Панципарско младинско движење (ПЕОН) во градовите. Гривас имал намера да ја претвори младината на Кипар „во семето на ЕОКА“. 'Рбетот на ЕОКА биле планинските групи, конвенционалните герилски сили кои живееле во скриени кампови во шумите и градските групи, кои често ја продолжувале својата цивилна работа или школување. Поддршка на ова вооружено крило била многу поширокиот Национален фронт на Кипар (ЕМАК), кој ја обезбедувал ЕОКА со разузнавачки информации, залихи, оружје, лекови, регрути и безбедни куќи, која се соочила со Британците на улиците со демонстрации и немири и спровела пропагандна офанзива.
АНЕ АНЕ (грчки: Άλκιμος Νεολαία ΕΟΚΑ) било младинското движење на ЕОКА за време на борбата за енозис помеѓу 1955 и 1959 година. Младинската организација имала самоуправно тело кое било директно одговорно пред водачот на ЕОКА, Дигенис. Меѓу нејзините активности биле и демонстрациите против британското владеење на Кипар.
Вооружена кампања мини|Британски војник се соочува со толпа демонстранти за време на битката во болницата во Никозија во 1956 година
Од Април 1955 до разрешувањето на гувернерот Армитиџ (октомври) Вооружената борба започнала ноќта на 29 март - април 1955 година. Вкупно 18 бомбашки напади се случиле на различни места низ островот. Најзабележителни инциденти биле оние во Никозија од страна на групата на Маркос Дракос, како и демолирањето на предавателот на Кипарската радиодифузна станица. Нападите биле придружени со револуционерен проглас потпишан од „Водачот Диген“. Гривас одлучил да ја задржи својата вмешаност во тајност во тој момент и го користел името на византиски генерал кој го бранел Кипар во средновековниот период. Гривас, исто така, забранил напади врз кипарските Турци во тоа време, и сакал само британските војници и грчките соработници да бидат цел. Британците, не очекувајќи го овој пресврт на настаните, ги зацврстиле своите локални воени бази (Декелија и Акротири) со префрлање на војници од Египет.
На крајот на април нападите на ЕОКА привремено прекинале, давајќи му време на Гривас да ги организира младите. Втората офанзива била започната на 19 јуни со координирани напади со бомби и гранати против полициски станици, воени инсталации и домови на армиски офицери и високи функционери. Еден од тие бомбашки напади ја срушила зградата на седиштето на полицијата во Фамагуста. Тие напади обично биле проследени со спорадични инциденти: пукотници, бомбашки напади и зголемено нарушување на јавниот ред и мир. Овој втор бран напади на ЕОКА траел до крајот на јуни, со вкупно 204 напади од почетокот на вооружениот отпор.