мини|300x300пкс|Кипарски демонстрации во 1930-тите во корист на енозис Енозис (грчки: Ένωσις, во превод „унија или обединување“) — иредентистичка идеологија која ја имаат различни грчки заедници кои живеат надвор од Грција, која бара тие и регионите во кои живеат да бидат присоединети во грчката држава. Идејата е поврзана со т.н. Голема (Мегали) Идеја, концепт на грчка држава која доминирала во грчката политика по создавањето на современа Грција во 1830 година. Голема Идеја барала формирање на поголема грчка држава, вклучувајќи ги и земјите надвор од Грција кои останале под странска власт по Грчката војна за независност во 1820-тите, но која сепак имала големо грчко население.
Најпознат пример за енозис е движењето кај кипарските Грци за унија на Кипар со Грција. Идејата за енозис во Кипар, под британско владеење, се поврзало со кампањата за кипарско самоопределување, особено меѓу мнозинството кипарско-грчки островјани. Сепак, многу кипарски Турци се спротивставиле на енозис без таксим, поделбата на островот меѓу кипарските Грци и кипарските Турци. Во 1960 година се родила Република Кипар, што резултирало ниту со енозис ниту со таксим.
Оттогаш, кипарското меѓузаедничко насилство се случило како одговор на различните цели, а континуираната желба за енозис резултирала со кипарскиот државен удар во 1974 година во обид да се постигне тоа. Тоа, сепак, ја поттикнало Турција да започне турска инвазија на Кипар, што довело до поделба и моментален кипарски спор.
Историја мини|450x450пкс|Карта која ги прикажува грчките територијални придобивки помеѓу 1832 и 1947 година Границите на Кралството Грција првично биле воспоставени на Лондонската конференција од 1832 година по Грчката војна за независност. Војводата од Велингтон сакал новата држава да биде ограничена на Пелопонез затоа што Британија сакала да зачува колку што е можно повеќе територијален интегритет од Отоманското Царство. Почетната грчка држава вклучувала малку повеќе од Пелопонез, Атика и Кикладите. Нејзиното население изнесувало помалку од 1 милион, со три пати повеќе етнички Грци кои живееле надвор од него, главно на отоманска територија. Многумина од нив се стремеле да бидат присоединети во кралството, а движењата меѓу нив кои повикувале на енозис (соединување) со Грција, често добивале поддршка од народот. Со распадот на Отоманското Царство, Грција се проширила со голем број територијални придобивки.
Јонските Острови биле ставени под британска заштита како резултат на Парискиот договор во 1815 година, но откако грчката независност била воспоставена по 1830 година, островјаните почнале да негодуваат за странската колонијална власт и да вршат притисок за енозис. Британија ги префрлила островите на Грција во 1864 година.
Тесалија останала под османлиска контрола по формирањето на Кралството Грција. Иако делови од територијата учествувале во почетните востанија во Грчката војна за независност во 1821 година, бунтовите биле брзо задушени. За време на Руско-турската војна од 1877-1878 година, Грција останала неутрална како резултат на гаранциите на големите сили дека нејзините територијални претензии кон Отоманското Царство ќе бидат разгледани по војната. Во 1881 година, Грција и Отоманското Царство ја потпишале Цариградската конвенција, со која се создала нова грчко-турска граница која го вклучила најголемиот дел од Тесалија во Грција.
Крит се побунил против отоманското владеење за време на Критското востание од 1866-69 година и го користел мотото „Крит, Енозис, слобода или смрт“. Критската држава била основана по интервенцијата на Големите сили, а Критската унија со Грција се случила де факто во 1908 година и де јуре во 1913 година со Букурешкиот договор.
За време на Грчката војна за независност се случило неуспешно грчко востание во Македонија против османлиската власт. Во 1854 година дошло до неуспешно востание кое имало за цел да ја приклучи Македонија кон Грција. Договорот од Сан Стефано во 1878 година по Руско-турската војна и ја доделил речиси цела Македонија на Бугарија. Тоа резултирало со бунт на Грците во 1878 година и со укинување на Берлинскиот договор (1878), оставајќи ја територијата во отомански раце. Потоа следела долготрајната борба за Македонија меѓу врховистичките и грчките сили во регионот, герилската војна која завршила до крајот револуцијата на Младотурците во јули 1908 година. Ривалствата околу Македонија станале дел од Балканските војни од 1912-1913 година, со Букурешкиот договор од 1913 година кој на Грција и доделила големи делови од Македонија, вклучувајќи го и Солун. Договорот од Лондон (1913) ѝ го доделил јужниот дел на Епир на Грција, а регионот на Епир се побунил против отоманската власт за време на Епирското востание од 1854 година и Епирското востание од 1878 година.
Во 1821 година, неколку делови на Западна Тракија се побуниле против отоманската власт и учествувале во Грчката војна за независност. За време на Балканските војни, Западна Тракија била окупирана од бугарските трупи, а во 1913 година, Бугарија ја добила Западна Тракија според условите на Букурешкиот договор. По Првата светска војна, Западна Тракија била повлечена од Бугарија според условите на Нејскиот договор од 1919 година и привремено управувана од сојузниците пред да и биде дадена на Грција на конференцијата во Сан Ремо во 1920 година.
По Првата светска војна, Грција ја започнала окупацијата на Смирна и околните области на Западна Анадолија во 1919 година на покана на победничките сојузници, особено на британскиот премиер Дејвид Лојд Џорџ. Окупацијата добила официјален статус во Договорот од Севр од 1920 година, при што на Грција и бил доделен поголемиот дел од Источна Тракија и мандат да управува со Смирна и нејзината заднина. Смирна била прогласена за протекторат во 1922 година, но обидот за енозис пропаднал откако новата Турска Република преовладувала во грчко-турската војна од 1919-1922 година, кога повеќето христијани од Анадолија кои не побегнале за време на војната биле принудени да се преселат во Грција во размената на населението меѓу Грција и Турција во 1923 година.
Поголемиот дел од Додеканезите биле планирани да станат дел од новата грчка држава со Лондонскиот протокол од 1828 година, но кога грчката независност била призната во Лондонскиот протокол од 1830 година, островите биле оставени надвор од новото Кралство Грција. Тие биле окупирани од Италија во 1912 година и држени до Втората светска војна, кога станале британски воен протекторат. Островите биле формално обединети со Грција со Договорот за мир со Италија од 1947 година, и покрај приговорите од Турција, која исто така ги посакувала.
Автономната република Северен Епир била прогласена во 1914 година од страна на етничките Грци во Северен Епир, областа која била присоединета во Албанија по Балканските војни. Грција ја држела областа помеѓу 1914 и 1916 година и неуспешно се обидела да ја припои во март 1916 година, но во 1917 година грчките сили биле протерани од областа од Италија, која го зазеде поголемиот дел од Албанија. Париската мировна конференција од 1919 година ја доделила областа на Грција, но поразот на Грција во Грчко-турската војна ја натерало областа да се врати под албанска контрола. Италијанската инвазија на Грција од територијата на Албанија во 1940 година и успешниот грчки контранапад и дозволиле на грчката армија накратко да го задржи Северен Епир во период од шест месеци до германската инвазија на Грција во 1941 година. Тензиите меѓу Грција и Албанија останале високи за време на Студената војна, но односите почнале да се подобруваат во 1980-тите со напуштањето на Грција од какви било територијални претензии над Северен Епир и укинувањето на официјалната воена состојба меѓу двете земји.
Во денешно време, освен во Кипар, повикот за енозис најчесто се слуша и кај дел од грчката заедница што живее во јужна Албанија.
Кипар Почеток Во 1828 година, првиот претседател на Грција, Јоанис Каподистријас, повикал на обединување на Кипар со Грција и се случиле бројни помали востанија. Кипар во тоа време бил дел од Отоманското Царство. На Берлинскиот конгрес во 1878 година, администрацијата на Кипар била префрлена на Британија, и по пристигнувањето на Гарнет Волли како прв висок комесар во јули, надбискупот од Китион побарал Британија да го префрли управувањето на Кипар на Грција. Британија го анектирала Кипар во 1914 година.
Смртта на пратеникот од Лимасол, Пафос, Христодулос Созос, за време на Битката кај Бизани за време на Првата балканска војна, оставила траен белег на движењето Енозис и бил еден од неговите најважни настани пред кипарскиот бунт во 1931 година. Грчките училишта и судови ги суспендирале своите активности, а судот во Никозија, исто така, подигнала знаме во чест на Созос, со што го прекршила законот бидејќи Британија одржувала неутрален став во судирот. Парастос се одржала во десетици села низ Кипар, како и во кипарските заедници во Атина, Египет и Судан. Весниците на кипарските Грци биле опфатени со националистички жар споредувајќи го Созос со Павлос Мелас. Фотографија на Созос била поставена во Парламентот на Грција.
Британија понудила да и го отстапи островот на Грција во 1915 година во замена Грција да им се придружи на сојузниците во Првата светска војна, но понудата била одбиена. Турција се откажала од сите претензии кон Кипар во 1923 година со Договорот од Лозана, а островот станал колонија на британската круна во 1925 година. Во 1929 година, делегација на кипарските Грци била испратена во Лондон да побара енозис, но добила негативен одговор. По антибританските немири во 1931 година, се развила желбата за самоуправа во рамките на Британскиот Комонвелт, но движењето за енозис останало доминантно.
Кипарските Грци сочинувале околу 80% од населението на островот помеѓу 1882 и 1960 година, и движењето енозис произлегло од националистичката свест што се развивала меѓу нив, заедно со растот на антиколонијалното движење низ Британското Царство по Втората светска војна. Во главите на кипарските Грци, движењето енозис било единствениот природен исход од ослободувањето на Кипар од османлиската власт, а подоцна и од британската власт. Низа британски предлози за локална автономија под постојана британска власт биле целосно отфрлени.
1940-ти и 1950-ти Во 1950-тите, влијанието на Грчката православна црква на Кипар врз образовниот систем резултирала со промовирање на идеите на грчкиот национализам и енозис во училиштата на кипарските Грци. Училишните учебници ги прикажувале Турците како непријатели на Грците, а учениците се заколнале на верност на грчкото знаме. Британските власти направиле обид да се спротивстават на тоа со објавување на интеркомунална периодика за студенти и со суспендирање на Здружението на извидници на Кипар поради неговите грчки националистички тенденции.
Во декември 1949 година, Кипарската православна црква побарала од британската колонијална влада да го постави прашањето на Енозис на референдум врз основа на правото на Кипарците за самоопределување. Иако Британците биле сојузник на Грција за време на Втората светска војна и неодамна ја поддржувале грчката влада за време на Граѓанската војна во Грција, британската колонијална влада одбила.
Во 1950 година, архиепископот Спиридон Атински го предводел повикот за кипарското обединување со Грција. Црквата била силен поддржувач на енозис и организирала референдум во Кипар, кој се одржал на 15 и 22 јануари 1950 година; само кипарските Грци можеле да гласаат. Во црквите биле поставени отворени книги за оние над 18 години да потпишат и да покажат дали ја поддржуваат или се спротивставуваат на идејата за обединување. Мнозинството за поддршка на енозис била 95,7%. Подоцна, имало обвинувања дека локалната грчка православна црква му кажала на своето собрание дека да не се гласа за енозис би значело екскомуникација од црквата.