Западната книжевност, позната и како европска книжевност, — книжевност напишана во контекст на западната култура на јазиците на Европа и е обликувана од периодите во кои била направена, при што секој период содржи истакнати западни автори, поети и литературни дела.
Најдоброто од западната книжевност се смета за западен канон. Списокот на дела во западниот канон варира во зависност од мислењата на критичарот за западната култура и релативната важност на нејзините дефинирачки карактеристики. Различните книжевни периоди имале големо влијание врз книжевноста на западните и европските земји, со движења и политички промени кои влијаеле врз прозата и поезијата од тој период. 16 век е познат по создавањето на ренесансната книжевност, додека 17 век бил под влијание и на барокните и на јакобинските форми. 18 век напредувал во период познат како период на просветителството за многу западни земји. Овој период на воен и политички напредок влијаел врз стилот на книжевноста создадена од француските, руските и шпанските книжевни фигури. 19 век бил познат како период на романтизмот, во која стилот на пишување бил под влијание на политичките прашања на векот и се разликувал од претходната класицистичка форма.
Западната книжевност вклучува пишани дела на многу јазици: Албанска книжевност Аргентинска книжевност Ерменска книжевност Американска книжевност Ароманска книжевност Австралиска книжевност Австриска книжевност Баскиска книжевност Белгиска книжевност Босанска книжевност Бразилска книжевност Бугарска книжевност Канадска книжевност Каталонска книжевност Чилеанска книжевност Колумбиска книжевност Хрватска книжевност Кубанска книжевност Кипарска книжевност Чешка книжевност Данска книжевност Холандска книжевност Англиска книжевност Естонска книжевност Фарска книжевност Финска книжевност Француска книжевност Германска книжевност Грчка книжевност Старогрчка книжевност Грузиска книжевност Унгарска книжевност Исландска книжевност Ирска книжевност Италијанска книжевност Кашуписка книжевност Латинска книжевност Латвиска книжевност Литванска книжевност Луксембуршка книжевност Македонска книжевност Малтешка книжевност Мексиканска книжевност Молдавска книжевност Новозеландска книжевност Северноирска книжевност Норвешка книжевност Полска книжевност Португалска книжевност Романска книжевност Руска книжевност Шкотска книжевност Српска книжевност Словачка книжевност Словенечка книжевност Лужичка книжевност Шпанска книжевност Шведска книжевност Швајцарска книжевност Уругвајска книжевност Велшка книжевност Јидиш книжевност Латинска книжевност од раниот среден век мини|Приказ на Боетиј како ги поучува своите ученици (1385). Боетиј, христијански филозоф од 6 век, помогнал да се одржи класичната традиција во постримска Италија. Како што Западното Римско Царство опаѓало, латинската традиција ја одржувале писатели како Касиодор, Боетиј и Симах. Либералните уметности се развиле во Равена во времето на Теодорих, а готските кралеви се опкружувале со мајстори на реториката и граматиката. Некои првични аматерски училишта останале во Италија, а меѓу познатите научници биле Магнус Феликс Енодиј, Аратор, Венантиј Фортунат, Феликс Грамаричарот, Петар од Пиза, Паулин од Аквилеја и многу други.
Подоцнежното основање на средновековните универзитети во Болоња, Падова, Виченца, Неапол, Салерно, Модена и Парма помогнало во ширењето на културата и го подготвило теренот на кој се развила новата народна книжевност. Класичните традиции не исчезнале, туку наклонетоста кон сеќавањето на Рим, преокупацијата со политиката и претпочитањето на практиката пред теоријата се здружиле за да влијаат врз развојот на италијанската книжевност.
Книжевност од средниот век
Трубадури мини|Почетокот на „Д'ун салуз уоил м'ентреметр“ од Рамбертино Бувалели, со украсен иницијал Д, и името на Рамбертино ( Ланбертин де Буауел ) на врвот. Најраната народна книжевна традиција во Италија била изразувана преку окситанскиот јазик, кој се зборувал во делови од северозападна Италија. Традицијата на народна лирска поезија се појавила во Поату во денешна Франција на почетокот на 12 век и се проширила на југ и исток, конечно достигнувајќи ја Италија до крајот на 12 век. Првите трубадури (trovatori на италијански), како што биле нарекувани овие окситански лирски поети, кои работеле во Италија биле од други места, но високата аристократија на северна Италија била подготвена да ги покровителствува. Не поминало долго време пред домородните Италијанци да го усвојат окситанскиот јазик како средство за поетско изразување.
Помеѓу раните покровители на странските трубадури биле особено Куќата Есте, Да Романо, Куќата Савоја и Маласпина. Ацо VI од Есте ги забавувал трубадурите Ајмерик де Беленој, Ајмерик де Пегијан, Албертет де Сестаро и Пјеире Рајмон де Толоса од Окситанија и Рамбертино Бувалели од Болоња, еден од најраните италијански трубадури. Ќерката на Ацо VI, Беатрис, била предмет на „дворска љубов“ на раните поети. Синот на Ацо, Ацо VII, ги угостил Елијас Кајрел и Арнаут Каталан. Рамбертино бил именуван за подеста на Џенова во 1218 година и веројатно за време на неговиот тригодишен престој таму ја вовел окситанската лирска поезија во градот, која подоцна развила процутена окситанска книжевна култура. мини|Сордело од ракопис од 13 век Маркгрофовите на Монферат - Бонифациј I, Вилијам VI и Бонифациј II - биле покровители на окситанската поезија. Меѓу џеновските трубадури биле Ланфранк Сигала, Калега Панзан, Жакме Грилс и Бонифациј Калво. Џенова била и местото на настанокот на феноменот подеста -трубадур: мажи кои служеле во неколку градови како подести во име на партијата Гвелфи или Гибелини и кои пишувале политичка поезија на окситански јазик. Рамбертино Бувалели бил првиот подеста -трубадур, а во Џенова биле Гвелфите Лука Грималди и Лукето Гатилузио и Гибелините Персевал и Симон Дорија.
Можеби најважниот аспект на италијанскиот трубадурски феномен била продукцијата на шансониери и компонирањето вида и разо. Ук де Сен Кирк се обврзал да го напише целиот корпус разо и голем број од вида. Најпознатиот и највлијателен италијански трубадур бил Сордело.
Трубадурите имале врска со подемот на поетското училиште во Кралството Сицилија. Во 1220 година, Обс де Бигули бил присутен како „пејач“ на крунисувањето на царот Фридрих II. Гилем Новела пред 1230 година и Гилем Фигеира потоа биле важни окситански поети на дворот на Фридрих. Катарската крстоносна војна го опустошила Лангедок и ги принудила многу трубадури од областа да избегаат во Италија, каде што започнала италијанската традиција на папска критика.
Витешка романса мини|Јакоб де Воражин со Златната легенда во раката, фреска од Отавијано Нели, капела на Палацо Тринци, Фолињо, Италија Historia de excidio Trojae, припишана на Дарес Фригиј, тврдеела дека е очевидец на Тројанската војна. Гвидо де Колумна од Месина, еден од народните поети на сицилијанската школа, ја составил Historia destructionis Troiae. Во својата поезија, Гвидо бил имитатор на Провансалците, но во оваа книга тој ја претворил француската романса на Беноа де Сент-Мор во она што звучела како сериозна латинска историја.
Истото се случило и со други големи легенди. Киличино од Сполето напишал куплети за легендата за Александар Македонски. Европа била полна со легендата за кралот Артур, но Италијанците се задоволиле со преведување и скратување на француски романси. Јакоб де Воражине, додека ја собирал својата „Златна легенда“ (1260), останал историчар. Фарфа, Марсикано и други научници го превеле Аристотел, прописите на школата во Салерно и патувањата на Марко Поло, поврзувајќи ги класиците и ренесансата.
Во исто време, епската поезија била пишувана на мешан јазик, дијалект на италијанскиот јазик базиран на францускиот: хибридните зборови покажувале третман на звуците според правилата на двата јазика, имале француски корени со италијански завршетоци и се изговарале според италијански или латински правила. Примери за тоа се „ шансон де жест“, „Макарие“, „ Ентре де Еспагне“ напишана од Анонимус од Падова, „ Prise de Pampelune“, напишана од Николо од Верона и други. Сето ова претходело на појавата на чисто италијанска литература.
14 век: корените на ренесансата Данте
Данте Алигиери, еден од најголемите италијански поети, исто така преку своите дела ги покажува овие лирски тенденции. Во 1293 година тој ја напишал „Нов живот“, во која ја идеализира љубовта. Тоа е збирка песни на кои Данте им додал нарација и експликација. Сè е сензуално, воздушно и небесно, а вистинската Беатриче е заменета со идеализирана визија за неа, губејќи ја својата човечка природа и станувајќи претстава на божественото. Божествена комедија раскажува за патувањата на поетот низ трите царства на мртвите - Пеколот, Чистилиште и Рај - во придружба на латинскиот поет Вергилиј. Алегориско значење се крие под буквалното значење на овој голем еп. Данте, патувајќи низ Пеколот, Чистилиштето и Рајот, го симболизира човештвото кое се стреми кон двојната цел на временска и вечна среќа. Шумата каде што поетот се губи себеси го симболизира гревот. Планината осветлена од сонцето е универзалната монархија. Зависта е Фиренца, Гордоста е домот на Франција, а Алчноста е папскиот двор. Вергилиј го претставува разумот и царството. Беатриче е симбол на натприродната помош што човештвото мора да ја има за да ја достигне врховната цел, а тоа е Бог.
Доблеста на поемата лежи во индивидуалната уметност на поетот, класичната уметност за прв пат претврена во романтична форма. Без разлика дали ја опишува природата, анализира страсти, ги проколнува пороците или пее химни за доблестите, Данте е познат по величието и деликатноста на својата уметност. Тој ги зел материјалите за својата поема од теологијата, филозофијата, историјата и митологијата, но особено од сопствените страсти, од омразата и љубовта. „ Божествената комедија“ се се наоѓа помеѓу најдобрите дела на светската книжевност.
Петрарка мини|Петрарка Петрарка бил првиот хуманист, а во исто време бил и првиот современ лирски поет.. Неговата кариера била долга и бурна. Тој живеел многу години во Авињон, проколнувајќи ја корупцијата на папскиот двор; патувал низ речиси цела Европа; се допишувал со цареви и папи и се сметал за најважен писател на своето време. Лирските стихови на Петрарка се сосема различни, не само од оние на провансалските трубадури и италијанските поети пред него, туку и од лириките на Данте. Петрарка е психолошки поет, кој ги испитува сите свои чувства и ги претставува со уметност на извонредна нежност. Лириката на Петрарка повеќе не е трансцендентална како Дантеовата, туку целосно се држи во рамките на човечките граници.
Канцониерот вклучува неколку политички песни, една за која се претпоставува дека е упатена до Кола ди Риенци и неколку сонети против дворот во Авињон. Тие се извонредни по нивната енергија на чувствата, а исто така и по тоа што покажуваат дека, во споредба со Данте, Петрарка имал чувство за поширока италијанска свест.
Бокачо лево|мини|Џовани Бокачо го претставува Декамерон, прикажан од Андреа дел Кастањо во фреска зачувана во Уфици Џовани Бокачо имал иста ентузијастичка љубов кон антиката и исто обожавање на новата италијанска книжевност како Петрарка. Тој бил првиот што составил латински превод на Илијадата и, во 1375 година, на Одисејата. Неговото класично учење било прикажано во делото De genealogia deorum; како што рекол А.Х. Херен, тоа е енциклопедија на митолошко знаење; и била претходник на хуманистичкото движење од 15 век. Бокачо станал и првиот историчар на жените во неговото De mulieribus claris, и првиот што ја раскажал приказната за големите несреќници во неговото De casibus virorum illustrium. Тој ги продолжил и усовршил поранешните географски истражувања во неговото De montibus, silvis, fontibus, lacubus, fluminibus, stagnis, et paludibus, et de nominibus maris, за што го користел Вибиј Секвестр.