„Крајот на сатаната“ (француски: La Fin de Satan, 1886) — долг религиозен еп од Виктор Иго, од кој 5.700 редови се напишани помеѓу 1854 и 1862 година, но останале недовршени и биле објавени по неговата смрт.
Кога неговиот издавач го отфрлил во 1857 година, Иго се обидел да го интегрира во „Petites Epopées“ (подоцна „Легенда на вековите“), на крајот објавувајќи дека ќе биде придружно дело, заедно со „Бог“. Неговата намера, очигледно, била да му даде религиозно значење на освојувањето на Бастилја; откако направил разни напори, тој престанал да работи на него во 1862 година и се вратил на романите. Постојат многу големи и мали празнини.
Аргумент Сатаната е поразен и фрлен во Бездната („Четири илјади години паѓал во бездната“), но злото му се пренесува на Човекот преку посредништвото на Лилит-Изида. Таа обезбедува три оружја со кои Каин го убива Авел:
Бронзата ќе стане ракавица, симбол на војната; дрвото ќе стане бесилка, или распетие, симбол на погубувањето; а каменот ќе стане затвор, симбол на угнетувањето.
По овој предговор следат три книги, испреплетени со епизоди од друг свет.
Првата книга ја раскажува приказната за Нимрод, моќен и монструозен крал на Јудеја. Талкајќи по Земјата, која била целосно доминирана и опустошена од него, тој одлучува да ги освои небесата. За таа цел, тој гради кафез и на него прикачува четири џиновски орли, со месо од мртви лавови над нивните глави за да ги влече нагоре. Со својот слуга, евнухот, Нимрод го ослободува кафезот од неговите јажиња, а орлите тргнуваат кон небесата. По патување од една година, движејќи се континуирано нагоре и наоѓајќи само огромна синило, Нимрод испука стрела во бесконечноста и е фрлен назад на Земјата.
Втората книга го опишува животот и смртта на Исус. Таа го нагласува злото на човечките суштества. Во „Тенебрес“, Варава го проколнува овој нечист свет кој го ослободил него наместо Христос и тврди дека ние би избрале да умреме доколку ни се укажеше можност за избор.
Третата книга е за освојувањето на Бастилја. (Речиси ништо во оваа книга не е завршено.)
Наводи Категорија:Статии со текст на француски
Категорија:Дела на Виктор Иго