мини|250x250пкс|Тенк БТ-7 на Црвената армија и камион ЗИС-5 во Рига (1940) Советската окупација на Латвија во 1940 годинаThe World Book Encyclopedia "Soviet occupation of the Baltic States" at Encyclopædia BritannicaThe History of the Baltic States by Kevin O'Connor — воена окупација на Република Латвија од страна на Советскиот Сојуз според одредбите од Пактот Молотов-Рибентроп од 1939 година со Нацистичка Германија и неговиот Таен дополнителен протокол потпишан во август 1939 година."The Soviet occupation and incorporation of Latvia" at Encyclopædia Britannica мини|Територии окупирани од СССР и нацистичка Германија на почетокот на Втората светска војна (1939–1940) Во 1989 година, СССР го осудил тајниот протокол од 1939 година меѓу нацистичка Германија и него, што довело до инвазија и окупација на трите балтички земји, вклучувајќи ја и Латвија. Во јули 1989 година, народот на Латвија го започнал процесот на враќање на својата независност. Во 1991 година, по распадот на Советскиот Сојуз, суверенитетот на Латвија бил целосно обновен. На 22 август 1996 година, латвискиот парламент усвоил декларација во која се наведува дека советската окупација на Латвија во 1940 година е воена окупација и нелегална инкорпорација во СССР.CASE OF KONONOV v. LATVIA European Court of Human Rights. 17 May 2010. Retrieved 15 June 2013.

Окупацијата била осудена од Европскиот суд за човекови права,European Court of Human Rights cases on Occupation of Baltic States Владата на Латвија,The Occupation of Latvia at Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Latvia Стејт департментот на Соединетите Американски Држави,"U.S.-Baltic Relations: Celebrating 85 Years of Friendship" at state.gov и Европската Унија.Motion for a resolution on the Situation in Estonia by EU

Позадина

1918–1939: историска позадина По Октомвриската револуција од 1917 година, Латвија ја прогласила својата независност на 18 ноември 1918 година. По долготрајната војна за независност против Советска Русија (претходник на Советскиот Сојуз), двете земји потпишале мировен договор на 11 август 1920 година. Во член 2, Советска Русија „безрезервно ја признава независноста и суверенитетот на латвиската држава и доброволно и засекогаш се откажува од сите суверени права (...) на латвискиот народ и територија“. Независноста на Латвија била дипломатски признаена од Врховниот совет на сојузниците (Франција, Велика Британија, Италија, Јапонија, Белгија) на 26 јануари 1921 година. Други држави го следеа примерот. На 22 септември 1921 година, Латвија беше примена за членство во Друштвото на народите и останала членка до формалното распуштање на Лигата во 1946 година. На 5 февруари 1932 година бил потпишан договор за неагресија со Советскиот Сојуз. Договорот се темелел на договорот од 11 август 1920 година, чии основни договори непроменливо и засекогаш ја формирале цврстата основа на односите меѓу двете држави.

Релевантни договори меѓу СССР и Латвија Пред Втората светска војна, Република Латвија и СССР ги потпишале и ратификувале следниве договори:

Пактот Келог-Бријан 27 август 1928 година, Пактот Келог-Бријан со кој се откажува од војната како инструмент на националната политикаKellogg-Briand Pact at Yale University Договор за неагресија Латвија со СССР на 5 февруари 1932 годинаLeague of Nations Treaty Series, 1934, No. 3408, pp. 123–125 and 127 Конвенцијата за дефиниција на агресија На 3 јули 1933 година, за прв пат во историјата на меѓународните односи, агресијата била дефинирана во обврзувачки договор потпишан во советската амбасада во Лондон од страна на СССР, а меѓу другите и од Латвија.Aggression Defined at Time magazineLeague of Nations Treaty Series, 1934, No. 3391. Член II ги дефинира облиците на агресија. Како агресор ќе се признае онаа држава која прва ќе изврши едно од следниве дејствија: Релевантни поглавја: Второ: инвазија на територијата на друга држава од страна на вооружени сили, дури и без објавување на војна. Четврто: поморска блокада на бреговите или пристаништата на друга држава.

1939–1940: патот кон губење на независноста десно|мини|Потпишување на германско-естонските и германско-латвиските договори за неагресија. Од лево: Вилхелмс Мунтерс, министер за надворешни работи на Латвија; Јоаким фон Рибентроп, министер за надворешни работи на Германија; и Карл Селтер, министер за надворешни работи на Естонија.

Германско-латвиски пакт за неагресија Германско-латвискиот пакт за неагресија бил потпишан во Берлин на 7 јуни 1939 година. Со оглед на германскиот напредок на исток, советската влада побарала англо – француска гаранција за независноста на балтичките држави, за време на нивните преговори за сојуз со западните сили. Латвиската и естонската влада, секогаш сомничави во советските намери, одлучиле да прифатат меѓусебен пакт за неагресија со Германија. Германско–естонските и германско – латвиските пактови за неагресија биле потпишани во Берлин на 7 јуни 1939 година од страна на латвискиот министер за надворешни работи Вилхелмс Мунтерс и Јоаким фон Рибентроп. Следниот ден, Адолф Хитлер ги примил естонските и латвиските пратеници и во текот на овие разговори нагласил одржување и зајакнување на трговските врски меѓу Германија и балтичките држави. Ратификациите на германско-латвискиот пакт биле разменети во Берлин на 24 јули 1939 година и тој стапил на сила истиот ден. Тој бил регистриран во Серијата договори на Лигата на народите на 24 август 1939 година.League of Nations Treaty Series, vol. 198, pp. 106-109. десно|мини|Молотов го потпишува германско-советскиот пакт за неагресија

Германско-советскиот пакт за неагресија Пактот Молотов-Рибентроп, потпишан на 23 август 1939 година, содржел тајни протоколи за поделба на територии меѓу Германија и Советскиот Сојуз. Според овие протоколи, Финска, Естонија, Латвија и Бесарабија биле во сферата на интереси на Советскиот Сојуз, а Полска и Литванија паднале во германската сфера на интереси. Советскиот Сојуз официјално не го признал постоењето на овие протоколи сè додека, под притисок на балтичките ССР, на 24 декември 1989 година, Конгресот на народните пратеници на СССР не ги признал тајните договори и ги осудил како нелегални и неважечки од нивното стапување во сила.Jerzy W. Borejsza, Klaus Ziemer, Magdalena Hułas. Totalitarian and Authoritarian Regimes in Europe. Berghahn Books, 2006. Page 521.

Инвазија на Полска Нацистичка Германија ја нападнала Полска на 1 септември 1939 година.Per Hitler's request, the Soviets transmitted coded messages to support the invading German airforce. Франција и Велика Британија, кои биле обврзани со договор да ја заштитат Полска, одговориле со протестни ноти барајќи Германците да се повлечат. По француско-британската неодлучност, Велика Британија дејствувала сама со двочасовен ултиматум во 9:00 часот наутро на 3 септември, кој Франција потоа била принудена да го следи, издавајќи свој ултиматум. Сепак, и покрај изјавите дека сега постои воена состојба со Германија, меѓусојузничките воени конференции од 4 до 6 септември утврдиле дека нема можност за поддршка на источен фронт во Полска. Франција последователно побарала од Велика Британија да не ја бомбардира Германија, плашејќи се од воена одмазда против француското население. Била решена да не преземе ништо, за да не предизвика префрлање на германските сили на западниот фронт. Чемберлен изјавил на 12 септември „Нема брзање бидејќи времето е на наша страна“.Karski, pages 373–392; Chamberlain quote confirmed in two original sources cited in Karski. мини|Заедничка парада на Вермахтот и Црвената армија во Брест на крајот од инвазијата на Полска. На трибината се генерал-мајор Хајнц Гудеријан (во средината) и бригаден генерал Семјон Кривошеин (десно). Потоа Сталин продолжил со својот дел од Пактот, наредувајќи ѝ на Црвената армија на 17 септември да ја премине советско-полската граница под наводна потреба да ги заштити Белорусите и Украинците на територијата на Полска, за кои Советите тврделе дека „престанале да постојат“ по германските успеси.Moscow dispatched a telegram of congratulations to Berlin on the premature news that Warsaw had fallen to the Nazis. Karski, Jan. The Great Powers and Poland 1919–1945. 1985. University Press of America. Lanham, MD. Потоа Сталин му предложил трговско решение на Хитлер за да го реши „балтичкиот проблем“.These Names Accuse. 1982. Stockholm. "Having learned that Germany after the defeat of the Polish army planned to create the State of Little Poland, Stalin suggested the exchange of Lithuania for two Polish voyevodstva (provinces) with the view of immediately 'solving the Baltic problem' with Hitler's consent. Thus, the second secret protocol, which was signed on 28 September in Moscow, came into being." На 28 септември 1939 година, Германија и Советскиот Сојуз, откако ја поделиле Полска, потпишале договор за границата, вклучувајќи и втор таен протокол, со кој Литванија му се предава на Сталин во замена за две полски покраини. Кратко потоа, на 3 октомври 1939 година, германскиот амбасадор во Советскиот Сојуз, Фридрих Вернер фон дер Шуленбург, исто така му предложил на Молотов разни промени во границите на литванската територија да почекаат додека „Советскиот Сојуз не ја инкорпорира Литванија, идеја на која, верувам, првично се темелел договорот што се однесува на Литванија“.Telegram transmitted 3 October 1939. Documents presented to U.N. General Assembly, September 1948 Последователно, Советскиот Сојуз се согласил да ѝ надомести на нацистичка Германија 31.500.000 рајхсмарки за откажувањето на Рајхот од своите „претензии“ врз литванската територија што првично требала да ја поседува врз основа на договорот од 28 септември.Secret Protocol, signed Moscow, 10 January 1941 by Schulenburg and Molotov. Documents presented to U.N. General Assembly, September 1948

Советскиот Сојуз сега окупирал нешто повеќе од половина од целата полска територија, а сојузничките сили покажале дека се неспособни за воена интервенција на Источниот фронт. Не постоеле пречки за Сталин, заедно со Хитлер, да ги постигне своите цели во Балтикот.

Балтичко-советските односи во есента 1939 година На 24 септември 1939 година, воени бродови на Црвената морнарица се појавиле на естонските пристаништа, а советските бомбардери започнале заканувачка патрола над Талин и околните предели.Moscow's Week at Time on Monday 9 October 1939 Потоа СССР го нарушила воздушниот простор на сите три балтички држави, изведувајќи масовни операции за собирање разузнавачки информации на 25 септември. Москва побарала балтичките земји да му дозволат на СССР да воспостави воени бази и да распореди трупи на нивна територија за време на траењето на Европската војна.The Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania by David J. Smith, Page 24,

За време на разговорите во Москва, на 2 октомври 1939 година, Сталин му рекол на Вилхелмс Мунтерс, латвискиот министер за надворешни работи: „Искрено ви кажувам, поделбата на сферите на интерес веќе се случи. Што се однесува до Германија, ние би можеле да ве окупираме.“latvians.com: The Story of Latvia: The Tragedy of 1940 Балтичките земји ја сфатиле оваа закана сериозно.

Владата на Естонија го прифатила ултиматумот, потпишувајќи го соодветниот договор на 28 септември 1939 година; Латвија на 5 октомври 1939 година; и Литванија кратко потоа, на 10 октомври 1939 година. Во случајот на Латвија, договорот бил потпишан од латвискиот министер за надворешни работи Вилхелмс Мунтерс и советскиот комесар за надворешни работи Вјачеслав Молотов. Ратификациите биле разменети во Рига на 11 октомври 1939 година, а договорот стапил на сила истиот ден. Тој бил регистриран во Серијата договори на Лигата на народите на 6 ноември 1939 година.League of Nations Treaty Series, vol. 198, pp. 382-387. Членовите на договорот гласеле:

Член 1 предвидувал воена соработка меѓу страните во случај на напад од трета страна. Член 2 ја обврзувал советската влада да ѝ помогне на латвиската влада во обезбедувањето вооружување.