Сакина Алијева (, ; 15 април 1925 година – 6 октомври 2010) — азербејџанско-советска политичарка. Од 1951 година, таа служела на различни позиции во Нахчеванскиот регионален комитет на Комунистичката партија. Во 1963 година, таа била избрана за претседател на Президиумот на Врховниот совет на Нахичеванската автономна советска социјалистичка република и останала на оваа позиција до 1990 година. Во јануари истата година, со распадот на Советскиот Сојуз, Алијева ја презентирала декларацијата за отцепување на Нахичеван од СССР во знак на протест против советските дејствија за време на „Црниот јануари“. За време на нејзината кариера, таа била одликувана со Орден на Октомвриската револуција, Орден на црвеното знаме на трудот и почесен декрет за заслуги од Президиумот на Врховниот совет на Нахичеванската автономна советска социјалистичка република.

Ран живот Сакина Алијева, официјално Сакина Абас кизи Алијева, што значи Сакина ќерка на Абас Алијева, била родена на 15 април 1925 година во Нахчиван, кој се наоѓал во Нахчиванската Автономна Советска Социјалистичка Република, која официјално била дел од Азербејџанската Советска Социјалистичка Република, од Алмаз и Абас Алијева. Нејзиниот татко бил работник, а нејзината мајка ги одгледала трите деца на двојката - две ќерки и еден син. Студирала на Нахчиванскиот учителски институт и продолжила со образованието на Азербејџанскиот државен универзитет и на Вишата партиска школа, завршувајќи го школувањето во 1945 година.

Кариера Штом дипломирала, Алијева се приклучила на Статистичкиот институт, каде што предавала во советскиот систем до 1951 година. Унапредена во Агитпроп таа година, прво работела како инструкторка во пропагандниот оддел на Нахчиванскиот регионален комитет на Комунистичката партија. Подоцна била унапредена во раководител на одделот, пред да биде унапредена во раководител на групата предавачи. Во 1958 година, Алијева станала министерка за образование на Нахчиванската автономна Советска Социјалистичка Република како членка на Врховниот совет на Советскиот Сојуз, останувајќи на таа функција до 1961 година, кога станала секретарка на Нахчиванскиот регионален комитет на партијата.

Во 1963 година, Алијева била избрана за пратеничка на Врховниот совет на Азербејџанската ССР, претставувајќи ја Нахчиванската автономна Република. Истата година, таа била избрана за претседателка на Президиумот на Врховниот совет на Нахчиванската автономна ССР. Во 1964 година, Алијева истовремено била избрана за заменик-претседателка на Президиумот на Врховниот совет на Азербејџанската ССР. Таа била добро позната по нејзиниот фокус на подобрување на статусот на жените и вклучување на повеќе жени во азербејџанската политика, но исто така посветила внимание и на социо-економските проблеми на Нахчиван. Таа воспоставила програми за подигнување на животниот стандард и решавање на прашањата за граѓанска заштита на населението на автономната република. Во 1970-тите и 1980-тите години, таа била наградена со повеќекратни награди, вклучувајќи го Орденот на Октомвриската револуција, Орденот на Црвеното знаме на трудот и Почесен декрет за заслуги од Президиумот на Врховниот совет на Нахчиванската автономна Советска Социјалистичка Република.

Во 1986 година, со потврдувањето на политиките на Гласност од страна на советскиот генерален секретар Михаил Горбачов, етничките тензии, кои со децении тлееја меѓу азербејџанското и ерменското население, повторно се појавиле кога сепаратистите од Карабах виделе можност да го реорганизираат регионот. Организирајќи серија етнички мотивирани напади и демонстрации, целта на сепаратистите била да ја вратат ерменската јурисдикција врз регионот Нагорно-Карабах, кој беше во границите на Азербејџан. Во Азербејџан, се појави слична организација за да агитира за азербејџанскиот суверенитет, Народниот фронт. Првичниот советски одговор бил да се поддржи јурисдикцијата на Азербејџан, бидејќи тие изгледале полојални кон државата. Со распадот на Советскиот Сојуз, властите почнале да веруваат дека поддршката на Ерменија во конфликтот ќе промовира долгорочни полиња на влијание. Прогласувајќи вонредна состојба, советските трупи влегоа во Баку на 20 јануари 1990 година, со намера да го спречат движењето за независност да ја собори советската азербејџанска влада.

Во знак на протест против советските дејствија за време на „Црниот јануари“ и нивната поддршка на Ерменија, како шеф на Президиумот за Нахчиванската автономна ССР, Алијева свикала вонредна седница на Врховниот совет на Нахчиванската АССР. Откако дебатирале за законитоста дали Нахчиван може да се отцепи од СССР според член 81 од Советскиот Устав, пратениците подготвиле декларација за независност. Алијева го потпишала првиот проглас за отцепување од која било територија на поранешниот СССР и ја презентирала декларацијата за независност на телевизија. Декларацијата брзо била осудена од Афијадин Џалилов, кој тврдел дека Алијева го потпишала договорот само под принуда, принудена од вооружени лица. Таа била принудена да поднесе оставка од својата функција во март 1990 година и била заменета од Џалилов. Во 2003 година, Фарида Ламан, добро позната азербејџанска писателка, ја напишала „Azadlıq carcısı“ (Весник на слободата), биографијата за животот на Алијева.

Смрт и наследство Алијева почина на 6 октомври 2010 година. Неколку месеци по нејзината смрт, филм за нејзиниот живот „Очень любим вас“ (Те сакаме многу) бил објавен од продуцентот Бејугага Мамедов од филмското студио „Салнаме“. Во 2015 година, на настан одржан во хотелот Табриз во Нахчиван ѝ била оддадена почит на Алијева на денот што ќе бил нејзиниот 90-ти роденден.

Наводи

Цитати

Библиографија

Категорија:Носители на Орденот на Црвеното знаме на трудот Категорија:Починати во 2010 година Категорија:Родени во 1925 година Категорија:Статии со извори на руски (ru)