Италијанско Гувернаторство Црна Гора () — окупирана територија која постоела во периодот од октомври 1941 до септември 1943 година под воена влада на Кралството Италија за време на Втората светска војна. Иако Италијанците имале намера да воспостават квази-независно црногорско кралство, овие планови биле трајно одложени по народното востание во јули 1941 година. По капитулацијата на Италија во септември 1943 година, територијата на Црна Гора била окупирана од германските сили кои се повлекле во декември 1944 година.
Позадина Пред создавањето на Кралството на Србите, Хрватите и Словенците (СХС, подоцна преименувано во Кралство Југославија), Црна Гора била признаена како независна држава четириесет години. Непосредно пред создавањето на СХС во декември 1918 година, Кралството Црна Гора било обединето со Кралството Србија и престанало да постои како независна држава. Од 1922 година, како дел од СХС, а потоа и од Југославија, Црна Гора не била како независна во државата. Периодот на земјишна реформа веднаш по Првата светска војна резултирал со одредено префрлање на населението од планинските области на Црна Гора во други области на Југославија, вклучувајќи ги македонскиот и косовскиот регион. Ова движење на населението, исто така, постигнало политичка цел за зголемување на српското население во тие области.
По 1929 година, Зетската Бановина (покраина) на Југославија ја вклучувала цела денешна Црна Гора, како и соседните делови од денешна Србија, Косово, Хрватска и Босна и Херцеговина. Главен град на Зетската Бановина бил градот Цетиње. Во август 1939 година, етничките хрватски области на Зетската Бановина од Которскиот Залив до Пелешац, вклучувајќи го и Дубровник, биле споени со новата Бановина Хрватска. Последниот бан на Зетската Бановина бил Блажо Ѓукановиќ, поранешен бригаден генерал во Кралската југословенска армија. Во мај 1940 година, како средство за спротивставување на владата, црногорскиот огранок на Комунистичката партија на Југославија (, КПЈ) се залагал резервистите на Кралската југословенска армија да се демобилизираат, да ја одбијат воената служба, па дури и да дезертираат. Во октомври истата година, националната конференција на КПЈ остро ја критикувала оваа акција на црногорскиот огранок на партијата и го преориентирал КПЈ кон одбрана на земјата од „империјалистички напаѓачи“.
Историја
Инвазија Во април 1941 година, како дел од инвазијата на Југославија предводена од Германија од страна на Силите на Оската, Зетската Бановина била нападната од Германци кои доаѓале од Босна и Херцеговина и Италијанци од Албанија. Италијанците се движеле низ неа веќе на 16 април на пат кон Далмација. Германците подоцна се повлекле, оставајќи им на Италијанците да ја окупираат областа. Окупаторските сили првично се состоеле од 18-та пешадиска дивизија <i id="mwmA">Месина</i>, која била дел од италијанскиот XVII корпус на 9-та армија, чие седиште било во Албанија. 9-та армија била одговорна и за деловите од Косово и Западна Македонија кои биле припоени кон Албанија.
Првична окупација На 17 април, командантот на XVII корпус, Генерал ди Корпо д'Армата (генерал-потполковник) Џузепе Пафунди добилл порака од италијанскиот поткрал во Албанија, Франческо Јакомони, со која го овластувал да формира нова влада во Цетиње. Следниот ден добил дополнителна порака со која бил известен дека во главниот град на Албанија, Тирана, е формиран „Комитет за ослободување на Црна Гора“, кој ќе биде основа на привремена влада на Црна Гора. На 28 април, грофот Серафино Мацолини бил назначен за цивилен комесар за Црна Гора, но подреден на Високата команда на италијанските вооружени сили во Албанија (позната како Супералба). На други места на териториите окупирани од Италија, поставувањето цивилен комесар обично било претходница на анексијата, а некои закони донесени од Италијанците укажуваат дека Црна Гора била блиску до тоа да стане италијанска покраина. Италијански знамиња биле распространети по земјата, а фотографии од Бенито Мусолини и кралот на Италија биле изложени во државните канцеларии, а фашистичкиот римски поздрав станал задолжителен. Биле направени подготовки за формирање организации на Фашистичката партија и била воведена строга цензура. Италијанските бирократи биле задолжени да ги надгледуваат финансиите на јавните тела, осигурителните компании и банките, а сите училишта биле затворени до крајот на 1941 година.
По нивното пристигнување во Цетиње, италијанските сили биле пречекани од група сепаратисти познати како „Зелени“ ( ), кои се нарекувале себеси „Комитет за ослободување на Црна Гора“. Оваа група била охрабрена од Италијанците да формира совет за окупаторските власти, кој го основал Мацолини на 18 мај. „Привремениот советодавен комитет“ бил „симболично основан со граѓански овластувања“, но италијанската војска останала вистинскиот носител на одлуки. Комитетот требало да работи заедно со италијанските воени власти, кои ја замениле владата на Зетската Бановина, но назначиле комитети за различни градови и ја реактивирале претходно постоечката бирократија. Комитетот всушност добил поддршка само од „Зелените“, кои прецениле дека Италијанците нудат нивната соработка. На 22 мај, „Привремениот советодавен комитет“ бил распуштен, но поранешните југословенски власти на државната служба останале на своите места откако положиле заклетва за верност кон Италија. На 19 јуни, Мацолини бил назначен за „Висок комесар“, одговорен пред италијанското Министерство за надворешни работи за прашања од цивилната администрација на окупираната територија. лево|мини|Сојузнички грб на кралот Виктор Емануел III и кралицата Елена од Црна Гора Италијанците биле „пријателски настроени и попустливи“ кон Црногорците.
Првично, Италијанците имале намера Црна Гора да ја претворат во „независна“ држава тесно поврзана со Италија, зацврстена преку силните династички врски меѓу Италија и Црна Гора, бидејќи кралицата Елена Црногорска била ќерка на последниот црногорски монарх Никола I и била родена во Цетиње. Бенито Мусолини, откако ја окупирал Црна Гора, ја припоил кон Кралството Италија областа Котор (италијански: Cattaro), каде што имало мало население далматински Италијанци, создавајќи ја покраината Катаро во рамките на Гувернаторство Далмација.
Англискиот историчар Денис Мек Смит напишал дека кралицата на Италија (која се смета за највлијателна Црногорка во историјата) го убедила својот сопруг, кралот на Италија Виктор Емануел III, да му наметне на Мусолини создавање независна Црна Гора, спротивно на желбите на фашистичките Хрвати и Албанци (кои имале намера да ги прошират своите земји кон црногорските територии). Нејзиниот внук, принцот Михаил, никогаш не ја прифатил понудената круна, колнејќи се на лојалност кон својот внук, југословенскиот крал Петар II.
Италијанците во голема мера се потпирале на информациите дадени од група емигрантски лојалисти на соборената династија Петровиќ-Његош, која владеела со Црна Гора со векови пред обединувањето со Кралството Србија во 1918 година. Тие исто така верувале дека сите членови на „Зелените“ кои се спротивставиле на обединувањето со Србија во 1918 година сакале целосна независност за Црна Гора, а не црногорска единица во рамките на федерална Југославија. Всушност, „Зелените“ се состоеле од две фракции, едната предводена од Крсто Поповиќ а другата од Секула Дрљевиќ. Поповиќ барал целосно независна Црна Гора, но бил спремен да размисли за посебен ентитет во рамките на федерална Југославија во зависност од крајот на војната, а во неговата група биле вклучени и некои членови на Црногорската федералистичка партија. Дрљевиќ ја отфрлил идејата за повторно формирање на Југославија по војната и бил спремен да соработува со Италијанците за да се постигне целосна независност.
Незадоволство Кај Црногорците брзо се појавило незадоволство против Италијанците. Овие поплаки главно се однесувале на протерувањето на црногорскиот народ од регионот на Косово и Бачка и Барања, како и на приливот на бегалци од други делови на Југославија и оние што бегале од усташкиот терор во Босна и Херцеговина. Црногорскиот народ, исто така, имал поплаки против Италијанците во врска со нивната анексија на важна територија за производство на храна во Косово Pars pro toto и објект за производство на сол во Улцињ кон Албанија, како и економската штета нанесена на многу Црногорци со привременото отстранување од оптек на југословенските банкноти од 500 динари и повеќе. Постоеле три причини зошто Италијанците морало да бидат многу претпазливи кон незадоволството кај црногорскиот народ: големиот број необезбедено воено оружје по распадот на Југословенската армија, значителен број поранешни офицери на Југословенската армија и репатрирани по нивното заробување за време на инвазијата и силата на КПЈ на окупираната територија. Околу 400 поранешни офицери на Југословенската кралска армија се вратиле во Црна Гора, заедно со многу подофицери, цивилни администратори и комунисти. За време на инвазијата, југословенската Зета дивизија, составена претежно од Црногорци, накратко извршила контранападна во Албанија, но во голема мера се вратила дома со своето оружје и опрема по капитулацијата на Југославија. На почетокот на јули 1941 година, висок црногорски член на Политбирото на Централниот комитет на КПЈ, Милован Ѓилас, пристигнал во Црна Гора од Белград за да ја започне комунистичката борба против окупаторските сили.
Декларација за независност Дрљевиќ и неговите соработници успеале да ги убедат Италијанците дека доколку создадат независна Црна Гора со италијанска поддршка, ќе постои помалку отпор. На почетокот на јуни 1941 година, Мацолини формирал консултативен совет составен од 65 пратеници платени од Италијанците, кои биле подготвени да соработуваат со италијанските власти. На почетокот на јули, градските и селските комитети ги испратиле своите делегати во Националното собрание () во Цетиње со цел да се „прогласи обновата на Црна Гора“. Декларацијата го укинала сојузот со Србија од ноември 1918 година, врската на Црна Гора со српската династија Караѓорѓевиќ и југословенскиот устав од 1931 година. Исто така, декларацијата прогласила дека Црна Гора е суверена и независна држава управувана од уставна монархија. Сепак, членовите на Народното собрание наскоро сфатиле дека декларацијата нема да резултира со вистинска независност, туку со личен сојуз со италијанската монархија. Наместо да го прифатат ова, речиси сите делегати се вратиле во своите градови и села.
Ниту еден член на династијата Петровиќ-Његош не бил спремен да го прифати престолот, па затоа Народното собрание одлучило да воспостави „Регентство“ под номинална власт на италијанскиот крал Виктор Емануел III. Декларацијата била усвоена со едногласно одобрување на 12 јули. Првично имало собири за одобрување во главните градови на Црна Гора, но во внатрешноста на земјата чувствата биле различни.
Така, на 12 јули 1941 година, официјално била создадена „клиентска држава“ на кралството Италија, а Гувернаторството Црна Гора привремено било укинато.
Востание