Антун Врдољак (, ) — хрватски филмски глумец и режисер, спортски службеник и раководител на Хрватската радиотелевизија за време на југословенските војни. Помеѓу 1960-тите и почетокот на 1990-тите, тој главно бил филмски уметник. Во почетокот на 1990-тите се вклучил во политиката и станал истакнат член на Хрватската демократска заедница (ХДЗ), што довело до негово назначување на низа функции. Тој бил генерален директор на Хрватската радиотелевизија (1991–1995) и претседател на Хрватскиот олимписки комитет (1991–2000).
Живот Роден во Имотски, Врдољак студирал глума на Загрепската академија за драмски уметности. Неговото актерско деби било во филмот од 1957 година „Не беше залудно“ од Никола Танхофер . Во 1958 година, тој се појавил во најпознатиот филм на Танхофер, Х-8, со многу критички пофалби. Кон крајот на 1960-тите, Врдољак постепено се префрлил на филмска режија. По настаните од Хрватската пролет (1968–71), Врдољак се поврзал со хрватскиот национализам. Сепак, властите му дозволиле да продолжи со својата кариера. Ова вклучувало раскошни адаптации на хрватски книжевни класици како што се „Киклопи“ (1982) и „Глембаеви“ (1988).
Кога бил најавени првите избори во самостојна Хрватска, Врдољак бил меѓу 200-те врвни интелектуалци кои јавно ја поддржале умерената Коалиција на народна согласност. До крајот на кампањата, тој својата поддршка му ја дал на потврдокорната Хрватска демократска заедница (ХДЗ) и Фрањо Туѓман, со кого развил блиско пријателство. На 30 мај 1990 година, новиот демократски избран Парламент на Хрватска се состанал и Фрањо Туѓман бил избран за претседател на Хрватска. Врдољак станал еден од шесте потпретседатели на земјата. Како таков, му бил доверен надзорот на Европското првенство во атлетика во Сплит во 1990 година.
ХРТ Во декември 1990 година бил усвоен нов хрватски Устав, со што се ставил крај на функцијата потпретседател. Неколку месеци подоцна, Врдољак бил назначен на функцијата генерален директор на Хрватската радиотелевизија (ХРТВ), каде што ги промовирал Туѓман и ХДЗ, работејќи напорно за да спречи каква било критика кон владата во програмата, додека хрватските опозициски партии биле игнорирани. Врдољак добил одреден степен на озлогласеност по изјавата дека телевизијата „мора да стане катедрала на хрватскиот дух“. Vrdoljak's removal from HRTV ; 2 February 1996.
На 16 септември 1991 година, чуварите на влезовите на зградата на ХРТ им кажале на повеќе од 300 вработени дека нивните пропусници повеќе не важат. Овој потег се припишува на „безбедносни причини“. Повеќето од оние на безбедносните црни листи биле Срби или во брак со Срби. Други можеби имале роднина во Југословенската армија или не ја поддржувале јавно ХДЗ.
Опишувајќи ја улогата и на хрватската и на српската национална телевизија во будењето на ултранационализмот, словенечката новинарка Сандра Башиќ-Хрватин размислува за начините на кои хрватската телевизија се проектирала како „катедрала на хрватскиот дух“, како што ветил Врдољак:
Иван Параќ, наследникот на Врдољак, го обвинил за корупција. За опозицијата, Врдољак бил олицетворение на доминацијата на ХДЗ врз медиумите. Иако го задржал своето место во парламентот и други позиции, постепено се повлекол и од политиката и од потесниот круг на Туѓман.
Професионална работа Тој ја започнала својата кариера како глумец и бил пофален за неговата улога во сега веќе класичниот филм од 1958 година, Х-8, во режија на Никола Танхофер. Добил пофалби за своите два рани филма како режисер и сценарист, „Кога ќе ги слушнеш камбаните“ (1969) и „Во гората расте зелен бор“ (1971). И двата филма се засновани на дневниците на хрватскиот партизански водач Иван Шибл. „Кога ќе ги слушнеш камбаните“ бил пријавен на 6-тиот Меѓународен филмски фестивал во Москва, каде што освоил сребрена награда.
Врдољак работел на телевизија, со неговата мини-серија од 1972 година „Просјаци и синови“, заснована на сценариото (а подоцна и на романот) на Иван Раос, која подоцна добила култен статус. Серијата била прикажана дури во 1984 година, поради статусот на Раос како „хрватски националист“. Врдољак, исто така, добил поволно внимание за неговите адаптации на „Киклоп“ (од романот на Ранко Маринковиќ, 1982) и „Глембаеви“ (од драмата на Мирослав Крлежа, 1988). И двата филма биле емитувани во нивните подолги телевизиски верзии. Откако обезбедил финансирање од новата влада, тој ја режирал „Долгга мрачна ноќ“, мини-серија за Втората светска војна во Славонија.
Откако ХДЗ ја загубил власта во 2000 година, Врдољак одлучил да се врати на снимањето филмови. Тој се нашол во вестите во 2006 година поради кавга и физичка пресметка со колегата режисер, Лордан Зафрановиќ.Zafranović: Nisam udario Vrdoljaka , jutarnji.hr; accessed 12 March 2016.
Во 2019 година, тој го режирал државно финансираниот филм насловен како „Генерал“, кој го прикажува животот на Анте Готовина, со буџет од 3 милиони евра. Во филмот, српските војници се прикажани како пијани, мрзливи четнички криминалци, додека хрватските војници се прикажани како група што ги почитува обичаите на војувањето. „Балкан инсајт“ го опишал филмот како засилување на воените митови и како Врдољак како човек што се држи до партиската линија: „Во југословенско време, партиската линија што ја следеше беше онаа на владејачката Лига на комунисти, додека сега тоа е владејачката централно-десничарска Хрватска демократска заедница, ХДЗ, чиј режисер порано беше член.“ „Генерал“ бил критикуван од критичарите и во голема мера добил негативни оценки. Филмот го отворил Пулскиот филмски фестивал во 2019 година, но не освоил никакви големи награди, губејќи од „Дневникот на Дајана Б.“. Во 2020 година било објавено дека голем број глумци и членови на екипата не биле платени за нивната работа на филмот, што резултирало со тоа што некои од нив поднеле тужби.
Глумец 195019601970Вкупно Долгометражен филм87116 ТВ-филм0202 ТВ-серија0101 Вкупно810119
|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1950-ти |- | 1956 || Опсада || Партизан |- | 1957 || Не било залудно || Мијо |- | 1958 || Пат долг година дена || Бернард |- | 1958 || Х-8 || Фотограф |- | 1959 || Ноќи и утра || Лаќа |- | 1959 || Три четвртини од Сонцето || Чарли |- | 1959 || Пукнатина на рајот || Павле Боровац |- | 1959 || Ветрот престана пред зора || Мирко |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1960-ти |- | 1960 || Војна || Џон Џонсон |- | 1961 || Среќата доаѓа во 9 || Мики |- | 1962 || Наша кола || Новинар |- | 1964 || Смртта се одгодува довечер || / |- | 1964 || Катакомби || / |- | 1967 || Летови кои се памтат || / |- | 1967 || Протест || Полицискиот истражител Марковиќ |- | 1967 || Црни птици || Логораш |- | 1968 || Три саати за љубов || / |- | 1969 || Кога ќе ги слушнеш камбаните || Заповедник |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1970-ти |- | 1970 || Дружината на Перо Џумката || Учител
Режисер 196019701980199020002010Вкупно Долгометражен филм34311012 ТВ-серија0120115 Краток филм0200002 Краток документарен филм0100001 Вкупно38512120
|- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1960-ти |- | 1965 || Клуч || / |- | 1969 || Кога ќе ги чуеш камбаните || / |- | 1969 || Љубов и понекоја пцовка || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1970-ти |- | 1970 || Плива Бебимикс „Пријател” || / |- | 1970 || Плива Бебимикс „Чекалница” || / |- | 1971 || Во гората расте зелен бор || / |- | 1972 || Просјаци и синови || / |- | 1972 || Иван Лацковиќ-Кроата || / |- | 1974 || Депс || / |- | 1977 || Виулица || / |- | 1979 || Враќање || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1980-ти |- | 1982 || Киклоп (ТВ-филм)|| |- | 1983 || Киклоп (ТВ-серија)|| |- | 1985 || Од петок до петок || / |- | 1988 || Прегратка || / |- | 1988 || Глембаеви || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1990-ти |- | 1990 || Карневал, ангел и прав || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти |- | 2004 || Долга мрачна ноќ || / |- | 2005 || Долга мрачна ноќ || / |- style="background: Lavender; text-align:center;" | colspan="4" |2010-ти |- | 2010 || Тито || / |- | 2019 || Генерал || /
Сценарист 19601970198019902000Укупно Долгометражен филм3421111 ТВ-серија102014 Краток документарен филм010001 Вкупно4541216 |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1960-ти |- | 1965 || Клуч || / |- | 1967 || Летови кои се памтат || / |- | 1969 || Кога ќе ги слушнеш камбаните || / |- | 1969 || Љубов и понекоја пцовка || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1970-ти |- | 1971 || Во гората расте зелен бор || / |- | 1972 || Иван Лацковиќ-Кроата || / |- | 1974 || Депс || / |- | 1977 || Виулица (филм) || / |- | 1979 || Враќање || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1980-ти |- | 1982 || Киклоп || / |- | 1983 || Киклоп || / |- | 1988 || Прегратка || / |- | 1988 || Глембаеви || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |1990-ти |- | 1990 || Карневал, ангел и прав || / |- style="background: Lavender; text-align:center; " | colspan="4" |2000-ти |- | 2004 || Долга мрачна ноќ || / |- | 2005 || Долга мрачна ноќ || /
Награди На Пулскиот филмски фестивал во 1960 година, југословенскиот еквивалент на Оскар, тој освоил Златна арена за неговата улога во филмот за нуклеарен холокауст на Вељко Булајиќ, „Невестата на атомската војна“.
Антун Врдољак е тест на познатиот хрватски актер Горан Вишњиќ, и свекор на познатата хрватска пејачка Вана.
Наводи
Надворешни врски
Категорија:Хрватски филмски режисери Категорија:Живи луѓе Категорија:Статии со hCards Категорија:Југословенски глумци Категорија:Југословенски режисери Категорија:Југословенски сценаристи