Закон против дискриминација (познат и како закон за недискриминација) — се однесува на законодавството дизајнирано да спречи дискриминација кон одредени групи луѓе; овие групи често се нарекуваат заштитени групи или заштитени класи. Законите против дискриминација се разликуваат во зависност од јурисдикцијата во однос на видовите дискриминација што се забранети, како и групите што се заштитени со тоа законодавство. Вообичаено, овие видови законодавство се дизајнирани да спречат дискриминација во вработувањето, домувањето, образованието и други области од општествениот живот, како што се јавните сместувања. Законот против дискриминација може да вклучува заштита за групи врз основа на пол, возраст, раса, етничка припадност, националност, попреченост, ментална болест или способност, сексуална ориентација, род, религија, верување или индивидуални политички мислења.
Законите против дискриминација се вкоренети во принципите на еднаквост, односно принципот според кој поединците не треба да бидат третирани различно поради карактеристиките наведени погоре. Во исто време, тие често се критикувани како кршење на вроденото право на слободно здружување. Законите против дискриминација се дизајнирани да заштитат и од индивидуална дискриминација (извршена од поединци) и од структурна дискриминација (која произлегува од политики или процедури што ги ставаат во неповолна положба одредени групи). Судовите можат да ги земат предвид и дискриминаторската намера, различниот третман и различното влијание при утврдувањето дали одредена акција или политика претставува дискриминација.
На меѓународно ниво Еднаквоста и слободата од дискриминација се наведени како основни човекови права во Универзалната декларација за човекови права (УДЧП). Иако УДЧП не е обврзувачка, нациите се обврзуваат да ги почитуваат тие права преку ратификација на меѓународни договори за човекови права. Специфичните договори релевантни за антидискриминациското право вклучуваат Меѓународниот пакт за граѓански и политички права, Меѓународниот пакт за економски, социјални и културни права, Конвенцијата за елиминација на сите форми на дискриминација врз жените и Меѓународната конвенција за елиминација на сите форми на расна дискриминација. Покрај тоа, Целта 10 и Целта 16 на Обединетите нации за одржлив развој, исто така, се залагаат за меѓународни напори за елиминирање на дискриминаторските закони.
Историја на законодавството против дискриминација Австралија Законот за расна дискриминација од 1975 година била првиот голем закон за антидискриминација донесен во Австралија, со цел да се забрани дискриминацијата врз основа на раса, етничка припадност или национално потекло. Јурисдикциите во Австралија набргу потоа се префрлија на забрана за дискриминација врз основа на пол, преку закони, вклучувајќи го Законот за еднакви можности од 1977 година и Законот за антидискриминација од 1977 година. Австралискиот парламент ги проширил овие заштити со Законот за полова дискриминација од 1984 година (SDA) за да ги опфати сите Австралијанци и да обезбеди заштита врз основа на пол, статус на врска и бременост. Дополнително, SDA бил проширен за да ги вклучи родовиот идентитет и интерсексуалниот статус како заштитени групи. Дискриминацијата врз основа на статус на попреченост е исто така забранета со Законот за дискриминација врз основа на попреченост од 1992 година.
Белгија Првиот белгиски закон против дискриминација од 25 февруари 2003 година бил поништен од страна на белгискиот Уставен суд. Судот пресудил дека законот е дискриминаторски бидејќи неговиот опфат не вклучува дискриминација врз основа на политичко мислење или јазик и со тоа ги прекршува членовите 10-11 од белгискиот Устав, воведувајќи го принципот на еднаквост пред законот.Belgian Constitutional Court 6th of October 2004, nr. 157/2004.
Нов закон стапил на сила на 9 јуни 2007 година. Овој закон забранува каква било употреба на директна или индиректна дискриминација врз основа на возраст, сексуална преференција, брачен статус, раѓање, богатство, религија или верување, политичко или синдичко мислење, јазик, сегашна или идна здравствена состојба, попреченост, физичка или генетска сопственост или социјално потекло.Law to combat some forms of discrimination, 10 May 2007.Article 4, 4° Law of 10 May 2007.
Филипини Филипините имаат долга историја на донесување закони за заштита на поединците од дискриминација и обезбедување еднаквост пред законот. Трудовиот законик на Филипините (Претседателски декрет бр. 442, 1974) ја спроведува еднаквоста на работното место, забранувајќи дискриминација врз основа на пол, раса или вероисповед (член 3). Дискриминацијата во платите врз основа на пол е исто така забранета (член 133), со што се обезбедува мажите и жените да добиваат еднаква плата за работа со еднаква вредност. Филипинскиот устав од 1987 година ја обезбедува основната рамка, гарантирајќи дека сите лица имаат право на еднаква заштита од законите (член III, дел 1). Последователните закони се занимаваат со дискриминација врз основа на пол, возраст, попреченост, ментално здравје, социјален статус и сексуална ориентација.
Европска Унија Европската Унија донела неколку големи директиви против дискриминација, Директивата за расна еднаквост и Директивата за еднаквост при вработување, како и Директивата за еднаков третман. Овие директиви поставуваат стандарди што сите земји-членки на Европската Унија треба да ги исполнат; сепак, секоја земја-членка е одговорна за создавање специфично законодавство за постигнување на тие цели. Судот на правдата на Европската Унија го толкува законот за антидискриминација на Европската Унија како суштинска еднаквост со еднаквост на исходот за подгрупите.
Сите земји-членки на ЕУ се исто така земји-членки на Европската конвенција за човекови права. Според тоа, се применува член 14 од Конвенцијата, кој се однесува на забрана за дискриминација врз основа на пол, раса, боја на кожа, јазик, религија, политичко или друго мислење, национално или социјално потекло, поврзаност со национално малцинство, имот, раѓање или друг статус.
Обединето Кралство Во Обвинетото Кралство законите што ја забрануваат дискриминацијата во домувањето, јавните објекти и вработувањето за прв пат биле воведени во 1960-тите години, опфаќајќи ја расата и етничката припадност според Законот за односи меѓу расите од 1965 година и Законот за односи меѓу расите од 1968 година.
Во 1970-тите години, законот за антидискриминација била значително проширен. Законот за еднакви плати од 1970 година им дозволуваше на жените да поведат постапка против својот работодавач ако можат да докажат дека се платени помалку во споредба со машки колега за еднаква работа или работа со иста вредност. Законот за дискриминација врз основа на пол од 1975 година забрануваше и директна и индиректна дискриминација врз основа на пол, а Законот за односи меѓу расите од 1976 година го прошири опсегот на законот против дискриминација врз основа на раса и етничка припадност.
Во 1990-тите, заштитата од дискриминација врз основа на попреченост била додадена првенствено преку Законот за дискриминација врз основа на попреченост од 1995 година.
Во 2000-тите, опсегот на законите против дискриминација врз основа на вработување бил проширен за да ги опфати сексуалната ориентација (со донесувањето на Прописите за еднаквост при вработување (сексуална ориентација) од 2003 година), возраста (Прописите за еднаквост при вработување (возраст) од 2006 година) и религијата/верувањето (Прописите за еднаквост при вработување (религија или верување) од 2003 година).
Во 2010 година, постојниот закон против дискриминација била комбиниран во еден Парламентарен акт, Законот за еднаквост од 2010 година. Законот за еднаквост содржи одредби што забрануваат директна, индиректна, перцептивна и асоцијативна дискриминација врз основа на пол, раса, етничка припадност, религија и верување, возраст, попреченост, сексуална ориентација и прераспределба на полот. Законот за вработување, исто така, ги штити вработените од полош третман врз основа на тоа што се работници со скратено работно време, агенциски работници или се со договори на одредено време.
САД Во 1868 година, по Американската граѓанска војна, била ратификуван Четиринаесеттиот амандман на Уставот на Соединетите Американски Држави, кој вклучувал клаузула за еднаква заштита. Тоа било обид на Џон Бингам и други радикални републиканци да ги заштитат поранешните робови од дискриминација. Сепак, ветувањата на овој и другите амандмани за реконструкција во голема мера останаа неисполнети речиси еден век поради изобилството на расистички закони на Џим Кроу, дизајнирани да ги угнетуваат лицата со различна боја на кожа и да ја зајакнат расната сегрегација во САД. Законот за граѓански права од 1964 година бил следниот голем развој во законот против дискриминација во САД, иако претходните закони за граѓански права (како што е Законот за граѓански права од 1957 година) се однесуваа на некои форми на дискриминација, Законот за граѓански права од 1964 година била многу поширок, обезбедувајќи заштита за раса, боја на кожа, религија, пол или национално потекло во областите на гласање, образование, вработување и јавно сместување. Ова значајно законодавство го отвори патот за друго федерално законодавство, кое ги прошири заштитените класи и форми на дискриминација забранети според федералното законодавство, како што се Законот за фер домување или Законот за Американците со попреченост. Овие заштити се проширени и преку судското толкување на овие закони. На пример, Апелационите судови на САД за седмиот и вториот округ, а подоцна и Врховниот суд на САД во случајот Босток против округот Клејтон, пресудија дека дискриминацијата при вработување врз основа на сексуална ориентација е прекршување на Наслов VII од Законот за граѓански права. Покрај федералното законодавство, постојат бројни државни и локални закони кои се занимаваат со дискриминација што не е опфатена со овие закони.Bostock v. Clayton County. (n.d.). Oyez. https://www.oyez.org/cases/2019/17-1618
Исклучоци Каде што е на сила законодавството против дискриминација, понекогаш се вклучени исклучоци во законите.
Државјанство Меѓународната конвенција за елиминација на сите форми на расна дискриминација има исклучок кој дозволува дискриминација врз основа на националност, државјанство или натурализација.
Војска Во многу земји со законодавство против дискриминација, жените се исклучени од држење одредени позиции во војската, ова вклучува служење во борбен капацитет на првата линија или на подморници. Дадената причина варира; на пример, Британската кралска морнарица наведува дека причината за недозволување на жените да служат на подморниците е медицинска и е поврзана со безбедноста на неродениот фетус, а не со борбената ефикасност.More Submarine FAQs , See question number 15: Why are women not permitted to serve on submarines? Royal Navy website. Retrieved 30-03-2008MOD factsheet: Women in the armed forces . Retrieved 30-03-2008
Религиозни организации Некои религиозни организации се ослободени од законодавството. На пример, во Британија, Англиканската црква, заедно со другите религиозни институции, историски не им дозволувала на жените да држат високи позиции (епископии) и покрај тоа што половата дискриминација при вработување генерално е нелегална; забраната била потврдена со гласање од страна на Црковниот синод во 2012 година.BBC: Women bishops vote: Church of England 'resembles sect', 22 November 2012
Изборот на наставници и ученици во училиштата за општо образование, но со религиозна припадност, честопати е дозволено со закон да биде ограничен на оние од истата религиозна припадност, дури и кога е забранета религиозна дискриминација.
Наводи
Надворешни врски
Прирачник за европското право за недискриминација , Агенција за фундаментални права, 2011