Уметничка слобода (или слобода на уметничко изразување) — може да се дефинира како „слобода за замислување, создавање и дистрибуција на разновидни културни изрази без владина цензура, политичко мешање или притисоци од недржавни актери“. Општо земено, уметничката слобода го опишува степенот на независност што уметниците го добиваат за слободно да создаваат уметност. Покрај тоа, уметничката слобода се однесува на „правата на граѓаните да пристапат до уметнички изрази и да учествуваат во културниот живот - и на тој начин претставува едно од клучните прашања за демократијата“.
Степенот на слобода на создавање уметност се разликува во зависност од националните инструменти воспоставени за заштита, промоција, контрола или цензурирање на уметниците и нивните креативни изрази. Постојат универзални, регионални и национални законски одредби за да се гарантира правото на слобода на изразување воопшто, а особено на уметничкото изразување. Во 2013 година, Фарида Шахид, специјален известувач на Обединетите нации во Советот за човекови права, го презентираше својот „Извештај во областа на културните права: Правото на слобода на изразување и креативност“, кој дава сеопфатна студија за статусот кво на, а особено ограничувањата и предизвиците за уметничката слобода низ целиот свет. Во оваа студија, уметничката слобода „беше истакната како основно човеково право кое оди подалеку од „правото на создавање“ или „правото на учество во културниот живот“. Таа го нагласува опсегот на фундаментални слободи неопходни за уметничкото изразување и креативноста, на пр. слободите на движење и здружување. „Состојбата на уметничката слобода“ е интегрален извештај објавен од мониторингот за цензура на уметноста Freemuse на годишна основа.
Дефиниција за уметничката слобода центар|безрамка|722x722пкс Постојано, термините уметничка слобода и слобода на уметнички изрази се користат како синоними. Нивните основни концепти „уметност“, „слобода“ и „изразување“ опфаќаат многу широки полиња на дискусија: „Уметноста е многу „суптилна“ - понекогаш и симболична - форма на изразување, која страда од проблеми со дефиницијата повеќе од која било друга форма“. Како резултат на тоа, „секогаш е невозможно да се даде задоволителна дефиниција на концептот уметност. Уште потешко е да се дефинираат концептите уметничка креативност и уметнички израз“. Конвенцијата на УНЕСКО од 2005 година за разновидноста на културните изрази ги дефинира културните изрази како „оние изрази што произлегуваат од креативноста на поединци, групи и општества и кои имаат културна содржина“, додека второто „се однесува на симболичното значење, уметничката димензија и културните вредности што потекнуваат од или изразуваат културни идентитети“. Во контекст на слободата на (уметничките) изрази, „зборот израз во прв ред се однесува на вербализација на мислите“. Слободата на уметничкото изразување „може да значи дека мора да толерираме некоја уметност што е навредлива, скандалозна или едноставно лоша. Но, тоа е мала цена што треба да се плати за слободата и разновидноста што ја формираат основата на слободната општество.“ Официјално, УНЕСКО ја дефинира уметничката слобода како „слобода да се замислува, создава и дистрибуира разновидни културни изрази без владина цензура, политичко мешање или притисоци од недржавни актери. Тоа го вклучува правото на сите граѓани да имаат пристап до овие дела и е од суштинско значење за благосостојбата на општествата.“ УНЕСКО истакнува дека „уметничката слобода отелотворува пакет права заштитени според меѓународното право.“ Тие вклучуваат:
Право на создавање без цензура или заплашување; Право на поддршка, дистрибуција и наградување на уметничкото дело; Право на слобода на движење; Право на слобода на здружување; Право на заштита на социјалните и економските права; Право на учество во културниот живот.
Наводи
Надворешни врски Arterial Network Artists at Risk Connection (ARC) Freemuse Index on Censorship International City of Refuge Network (ICORN) PEN International Safemuse UNESCO Artistic Freedom Leaflet UNESCO Video "A Question on Artistic Freedom" UNESCO Video "Artistic Freedom is Not a Luxury!" Art Archives - National Coalition Against Censorship Kebebasan Berkesenian
Категорија:Уметност Категорија:Слобода на говорот